Ένα νέο πλαίσιο διαφάνειας στις αμοιβές εργαζομένων φέρνει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, με σχέδιο νόμου που τέθηκε ήδη σε δημόσια διαβούλευση και στοχεύει στην αντιμετώπιση των μισθολογικών ανισοτήτων μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Η νομοθετική πρωτοβουλία ενσωματώνει ευρωπαϊκή οδηγία και εισάγει για πρώτη φορά στην ελληνική αγορά εργασίας συγκεκριμένους κανόνες που αφορούν τόσο τη διαδικασία πρόσληψης όσο και την περίοδο απασχόλησης ενός εργαζομένου μέσα σε μια επιχείρηση.
Σύμφωνα με το υπουργείο, βασική επιδίωξη είναι η αμοιβή να καθορίζεται αποκλειστικά από τα προσόντα, την εμπειρία και την αξία της εργασίας και όχι από το φύλο.
Τι αλλάζει πριν από την πρόσληψη
Μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορά το στάδιο αναζήτησης εργασίας.
Με το νέο πλαίσιο, οι εργοδότες θα είναι υποχρεωμένοι να γνωστοποιούν εκ των προτέρων το ύψος της αμοιβής ή το μισθολογικό εύρος της θέσης που προσφέρουν. Με τον τρόπο αυτό οι υποψήφιοι θα γνωρίζουν από την αρχή τις οικονομικές απολαβές που συνοδεύουν μια θέση εργασίας.
Παράλληλα, καταργείται μια πρακτική που εφαρμοζόταν συχνά στις συνεντεύξεις, καθώς οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν πλέον να ζητούν από τους υποψηφίους πληροφορίες για τον μισθό που λάμβαναν στην προηγούμενη εργασία τους.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτρέπει τη μεταφορά παλαιότερων μισθολογικών ανισοτήτων από μια εργασία στην επόμενη.
Οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαίωμα ενημέρωσης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι νέες δυνατότητες που αποκτούν οι εργαζόμενοι μετά την πρόσληψή τους.
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι κάθε εργαζόμενος θα μπορεί να ζητά πληροφορίες σχετικά με τη μισθολογική του κατάταξη, αλλά και στοιχεία που αφορούν τις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών που εκτελούν ίδια ή ισάξια εργασία μέσα στην ίδια επιχείρηση.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται κομβικής σημασίας, καθώς μέχρι σήμερα πολλοί εργαζόμενοι δεν είχαν καμία εικόνα για το αν οι αποδοχές τους βρίσκονταν στο ίδιο επίπεδο με συναδέλφους που είχαν αντίστοιχα καθήκοντα και προσόντα.
Υποχρεωτικοί έλεγχοι στις επιχειρήσεις
Το νέο καθεστώς δεν περιορίζεται μόνο στην ενημέρωση των εργαζομένων.
Οι μεγάλες επιχειρήσεις θα υποχρεώνονται να συλλέγουν και να υποβάλλουν στοιχεία σχετικά με τις μισθολογικές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Συγκεκριμένα, θα καταγράφονται:
- Οι αποκλίσεις στις αποδοχές.
- Οι διαφορές στα bonus και στις πρόσθετες παροχές.
- Το διάμεσο μισθολογικό χάσμα.
- Οι μισθολογικές διαφορές ανά κατηγορία προσωπικού.
Για επιχειρήσεις με περισσότερους από 250 εργαζόμενους η υποβολή στοιχείων θα γίνεται κάθε χρόνο, ενώ για όσες απασχολούν πάνω από 100 άτομα η διαδικασία θα πραγματοποιείται ανά τριετία.
Εφόσον εντοπιστούν αποκλίσεις που δεν δικαιολογούνται από αντικειμενικά κριτήρια, όπως η εμπειρία ή τα επαγγελματικά προσόντα, οι εργοδότες θα είναι υποχρεωμένοι να προχωρούν σε διορθωτικές παρεμβάσεις.
Τι μπορεί να κάνει ένας εργαζόμενος αν θεωρεί ότι αδικείται
Το νομοσχέδιο ενισχύει σημαντικά και τα εργαλεία προστασίας των εργαζομένων.
Όσοι θεωρούν ότι υφίστανται μισθολογική διάκριση θα μπορούν να ζητούν στοιχεία, να προσφεύγουν στην Επιθεώρηση Εργασίας, να διεκδικούν δικαστικά τα δικαιώματά τους και να λαμβάνουν υποστήριξη από συνδικαλιστικούς φορείς ή από τον Συνήγορο του Πολίτη.
Παράλληλα, διατηρείται η πρόβλεψη σύμφωνα με την οποία, όταν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις διάκρισης, το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται στον εργοδότη.
Αυτό σημαίνει ότι ο εργαζόμενος δεν χρειάζεται να αποδείξει μόνος του κάθε πτυχή της υπόθεσης, αλλά η επιχείρηση καλείται να αιτιολογήσει τις μισθολογικές διαφορές.
Τι προβλέπεται για τις παραβάσεις
Σε περιπτώσεις όπου αποδειχθεί ότι υπήρξε αδικαιολόγητη διάκριση στις αποδοχές, οι συνέπειες για την επιχείρηση μπορεί να είναι σημαντικές.
Ο εργαζόμενος θα μπορεί να διεκδικήσει:
- Αναδρομικές αποδοχές.
- Bonus που στερήθηκε.
- Πλήρη αποζημίωση για τη ζημία που υπέστη.
Ταυτόχρονα, παραμένει η δυνατότητα επιβολής διοικητικών κυρώσεων και προστίμων από τις αρμόδιες αρχές.
Σημαντικές ρυθμίσεις και για υγειονομικούς και διασώστες
Το νομοσχέδιο περιλαμβάνει και άλλες παρεμβάσεις πέρα από το ζήτημα της μισθολογικής ισότητας.
Μεταξύ άλλων προβλέπεται η ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.
Η ρύθμιση αφορά νοσηλευτές, βοηθούς νοσηλευτών, οδηγούς ασθενοφόρων και διασώστες, οι οποίοι θα μπορούν υπό προϋποθέσεις να συνταξιοδοτούνται από το 62ο έτος της ηλικίας τους.
Παράλληλα θεσπίζεται η δυνατότητα εξαγοράς και αναγνώρισης προηγούμενου χρόνου εργασίας για τη συμπλήρωση των απαραίτητων ασφαλιστικών προϋποθέσεων.
Μέχρι πότε η διαβούλευση
Το σχέδιο νόμου αποτελείται συνολικά από 45 άρθρα και θα παραμείνει σε δημόσια διαβούλευση έως τις 17 Ιουνίου.
Στη συνέχεια θα ακολουθήσει η επεξεργασία των παρατηρήσεων που θα κατατεθούν από κοινωνικούς φορείς, εργαζόμενους και εργοδότες, πριν το τελικό κείμενο πάρει τον δρόμο για τη Βουλή.
Εφόσον ψηφιστεί, θα σηματοδοτήσει μία από τις μεγαλύτερες αλλαγές των τελευταίων ετών στον τρόπο με τον οποίο καθορίζονται και ελέγχονται οι μισθοί στην ελληνική αγορά εργασίας.
