Ένα άνευ προηγουμένου θρίλερ εξελίσσεται στον χώρο των κατασκευών, με φόντο τις πρόσφατες αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) που έβαλαν φωτιά στις οικοδομικές άδειες. Χιλιάδες ακίνητα – περίπου 14.000 – βρίσκονται σήμερα σε ένα γκρίζο νομικό πεδίο, εξαιτίας της ακύρωσης κρίσιμων διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), δημιουργώντας τεράστιο πρόβλημα στον κατασκευαστικό κλάδο και προκαλώντας πανικό σε αγοραστές, ιδιοκτήτες και επενδυτές.
Οι εργολάβοι απαιτούν άμεση αντίδραση από την κυβέρνηση και συγκεκριμένα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ). Όπως προειδοποιούν, αν δεν υπάρξει νομοθετική διευθέτηση εντός δύο μηνών, εξετάζουν σοβαρά την προσφυγή στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), διεκδικώντας αποζημιώσεις για το οικονομικό πλήγμα που υφίστανται. Η διορία για την κατάθεση αιτήσεων στο ΕΔΔΑ λήγει στα τέλη Ιουνίου, γεγονός που αυξάνει εκθετικά την πίεση στην κυβέρνηση.
Η αγορά βουλιάζει: Πτώση-σοκ στην οικοδομική δραστηριότητα
Η αβεβαιότητα έχει ήδη αρχίσει να δείχνει τα δόντια της. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τον Ιανουάριο του 2025, οι νέες οικοδομικές άδειες κατέγραψαν πτώση 17%, ενώ ακόμη πιο ανησυχητική είναι η μείωση κατά 37% στην συνολική επιφάνεια των νέων κτισμάτων και 38,2% στον όγκο. Η πτώση είναι εντονότερη στις περιοχές όπου κυριαρχούσαν οι ξένοι επενδυτές, όπως τα Νότια Προάστια, όπου πολλά project έχουν πλέον «παγώσει» ή ακυρωθεί.
Το πλήγμα δεν είναι μόνο αριθμητικό, αλλά και ψυχολογικό. Το κλίμα στον κλάδο είναι ζοφερό, με ανασφάλεια να κυριαρχεί σε κάθε επίπεδο: από τους αγοραστές που βλέπουν τα σπίτια τους να απειλούνται με χαρακτηρισμό «αυθαίρετου», μέχρι τους κατασκευαστές που μιλούν για κατάρρευση της εμπιστοσύνης και «θεσμική προδοσία».
Ποιο είναι το αγκάθι; Η έννοια της «έναρξης εργασιών»
Στην καρδιά του νομικού γρίφου βρίσκεται ο ασαφής ορισμός του πότε θεωρείται πως έχει ξεκινήσει ένα έργο. Η ρύθμιση που επεξεργάζεται το ΥΠΕΝ σε συνεργασία με το ΣτΕ θα πρέπει να αποσαφηνίζει με απόλυτη ακρίβεια ποια έργα εμπίπτουν στην προστασία του νόμου και ποια όχι. Το κρίσιμο χρονικό όριο φαίνεται να είναι η 11η Δεκεμβρίου 2023 – ημερομηνία-κλειδί για την αναγνώριση της νομιμότητας των εκδοθεισών αδειών.
Όμως ακόμα και με αυτή τη διάκριση, παραμένει ερωτηματικό πώς θα διασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου για εκείνους που προχώρησαν σε επενδύσεις με βάση νόμιμες άδειες, οι οποίες πλέον θεωρούνται μετέωρες.
«Βόμβα» από το Εφετείο Καβάλας για τις σοφίτες
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, νέα ανησυχία έχει προκαλέσει πρόσφατη απόφαση του Εφετείου Καβάλας που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ανατροπής και στη νομιμότητα των σοφιτών. Η υπόθεση αυτή ενδέχεται να ανοίξει νέο κύκλο αμφισβητήσεων για κατασκευές που έως σήμερα θεωρούνταν απολύτως σύννομες.
Για πολλούς ιδιοκτήτες, η απόφαση αυτή ισοδυναμεί με «αναδρομική αυθαιρεσία». Άνθρωποι που αγόρασαν κατοικίες μέσω επίσημων διαδικασιών και με κρατική έγκριση, απειλούνται πλέον με πρόστιμα ή και απώλεια της περιουσίας τους.
Η λύση του ΥΠΕΝ: Επίκειται ρύθμιση – αλλά θα φτάσει εγκαίρως;
Ο γενικός γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού του ΥΠΕΝ, Ευθύμιος Μπακογιάννης, δήλωσε πρόσφατα ότι η ρύθμιση είναι σχεδόν έτοιμη και ενδέχεται να τεθεί σε διαβούλευση εντός 15 ημερών. Στόχος είναι να αποκατασταθεί η νομιμότητα για τις άδειες που εκδόθηκαν πριν από τις ακυρωτικές αποφάσεις, χωρίς όμως να ανοίξει εκ νέου το θέμα των κινήτρων του ΝΟΚ που κρίθηκαν αντισυνταγματικά.
Παράλληλα, «τρέχουν» δεκάδες Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ), χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης, με στόχο την οριστική εξάλειψη της πολεοδομικής αυθαιρεσίας μέχρι το 2026. Ωστόσο, αρκετοί ειδικοί επισημαίνουν πως ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά και εάν η κατάσταση δεν ελεγχθεί τώρα, θα δημιουργηθεί ένα νέο κύμα ανασφάλειας στην αγορά.
Έκτακτη ανάγκη για το real estate
Η οικοδομή στην Ελλάδα βρίσκεται σε κόκκινο συναγερμό. Οι εμπλεκόμενοι κάνουν λόγο για «τεκτονική μετατόπιση» στον κλάδο, με το νομικό κενό να πλήττει όχι μόνο τους κατασκευαστές αλλά και την ίδια την οικονομία της χώρας, καθώς αποθαρρύνονται οι ξένες επενδύσεις και παγώνουν μεγάλα έργα.
Το αν η κυβέρνηση θα προλάβει να σώσει την παρτίδα ή αν θα οδηγηθεί σε ντόμινο προσφυγών στο ΕΔΔΑ, είναι το μεγάλο ερώτημα των επόμενων εβδομάδων. Ένα είναι σίγουρο: η οικοδομή στην Ελλάδα δεν ήταν ποτέ ξανά τόσο ασταθής, και οι επόμενες κινήσεις θα κρίνουν πολλά – αν όχι τα πάντα.
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
