Χιλιάδες φορολογούμενοι στην Ελλάδα ζουν με τη βεβαιότητα ότι ένα ποσό έως 1.250 ευρώ τον μήνα στον τραπεζικό τους λογαριασμό δεν μπορεί να αγγιχτεί από κατασχέσεις. Πρόκειται για μια αντίληψη που ακούγεται συχνά σε συζητήσεις, καφενεία και οικογενειακά τραπέζια. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ διαφορετική – και συνήθως αποκαλύπτεται με τον πιο επώδυνο τρόπο: όταν ο λογαριασμός εμφανίζεται ξαφνικά δεσμευμένος.
Η αλήθεια είναι ότι το λεγόμενο «ακατάσχετο» δεν ενεργοποιείται από μόνο του. Δεν αρκεί δηλαδή να έχει κάποιος λίγα χρήματα στον λογαριασμό του ή να προέρχονται αυτά από μισθό ή σύνταξη. Χωρίς μια συγκεκριμένη ενέργεια από τον ίδιο τον πολίτη, η προστασία απλώς… δεν υπάρχει.
Τι πραγματικά σημαίνει το ακατάσχετο των 1.250 ευρώ
Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει ότι κάθε φυσικό πρόσωπο μπορεί να προστατεύσει καταθέσεις έως 1.250 ευρώ τον μήνα από κατασχέσεις, υπό μία βασική προϋπόθεση: το ποσό αυτό πρέπει να αφορά έναν και μόνο τραπεζικό λογαριασμό που έχει δηλωθεί επίσημα ως ακατάσχετος. Η ρύθμιση αφορά εισοδήματα όπως μισθούς, συντάξεις, επιδόματα ή άλλες τακτικές παροχές που κατατίθενται σε τραπεζικό λογαριασμό.
Εδώ ακριβώς βρίσκεται και η μεγάλη παγίδα. Πολλοί θεωρούν ότι η προστασία είναι αυτόματη, κάτι σαν «γενικός κανόνας». Στην πράξη, όμως, χωρίς δήλωση, ο νόμος δεν τους καλύπτει.
Η παγίδα που αγνοούν οι περισσότεροι
Αν ο λογαριασμός δεν έχει δηλωθεί ως ακατάσχετος, τότε τα πράγματα είναι ξεκάθαρα – και δυσάρεστα. Το Δημόσιο έχει τη δυνατότητα να προχωρήσει σε κατάσχεση ακόμη και για ποσά πολύ χαμηλότερα από το όριο των 1.250 ευρώ. Δεν εξετάζεται αν τα χρήματα προέρχονται από σύνταξη, μισθό ή επίδομα, ούτε αν πρόκειται για το μοναδικό εισόδημα του δικαιούχου.
Η τράπεζα, από την πλευρά της, δεν έχει περιθώριο επιλογής. Μόλις λάβει εντολή κατάσχεσης, είναι υποχρεωμένη να δεσμεύσει το ποσό που υπάρχει στον λογαριασμό. Ακόμα και αν αυτό είναι 300, 500 ή 1.000 ευρώ, χωρίς προηγούμενη δήλωση δεν υπάρχει καμία απολύτως προστασία.
Πώς δηλώνεται σωστά ο ακατάσχετος λογαριασμός
Η διαδικασία είναι απλή, αλλά πρέπει να γίνει συνειδητά. Η δήλωση πραγματοποιείται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας της ΑΑΔΕ, με τη χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet. Ο πολίτης καλείται να επιλέξει έναν μόνο τραπεζικό λογαριασμό, να καταχωρίσει το IBAN και να δηλώσει ότι ο συγκεκριμένος λογαριασμός χρησιμοποιείται για την καταβολή μισθού, σύνταξης ή άλλου εισοδήματος.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η προστασία ισχύει μόνο από τη στιγμή της δήλωσης και μετά. Δεν έχει αναδρομική ισχύ. Αυτό σημαίνει ότι αν προηγηθεί κατάσχεση και η δήλωση γίνει αργότερα, το ποσό που χάθηκε δεν επιστρέφεται.
Κοινός λογαριασμός: ο διπλός κίνδυνος
Ακόμα μεγαλύτερη σύγχυση επικρατεί στους κοινούς λογαριασμούς. Εκεί, το ακατάσχετο δεν αρκεί να δηλωθεί από έναν συνδικαιούχο. Πρέπει να το δηλώσουν όλοι. Αν έστω και ένας δεν το έχει κάνει, η προστασία δεν θεωρείται πλήρης.
Στην πράξη, σε περιπτώσεις οφειλών, η κατάσχεση αφορά το ποσοστό του οφειλέτη. Ωστόσο, πολύ συχνά δεσμεύεται ολόκληρος ο λογαριασμός μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση, γεγονός που δημιουργεί σοβαρά προβλήματα και στους υπόλοιπους συνδικαιούχους.
Μισθοί και συντάξεις: πότε προστατεύονται και πότε όχι
Οι μισθοί και οι συντάξεις θεωρούνται κατ’ αρχήν προστατευμένα εισοδήματα, αλλά μόνο εντός των ορίων που προβλέπει ο νόμος. Αν, όμως, κατατεθούν σε λογαριασμό που δεν έχει δηλωθεί ως ακατάσχετος, η προστασία χάνεται. Επίσης, αν το συνολικό υπόλοιπο ξεπεράσει τα 1.250 ευρώ, το επιπλέον ποσό μπορεί να κατασχεθεί κανονικά.
Τι πρέπει να κάνουν άμεσα οι πολίτες
Όσοι θέλουν να αποφύγουν δυσάρεστες εκπλήξεις, οφείλουν να κινηθούν άμεσα. Να ελέγξουν αν έχουν δηλώσει ακατάσχετο λογαριασμό, να βεβαιωθούν ότι πρόκειται για τον λογαριασμό όπου κατατίθεται ο μισθός ή η σύνταξή τους και να αποφύγουν τη διασπορά χρημάτων σε πολλούς διαφορετικούς λογαριασμούς.
Το ακατάσχετο αφορά έναν λογαριασμό και ένα φυσικό πρόσωπο. Όσοι το αγνοούν, συνήθως το μαθαίνουν με τον πιο σκληρό τρόπο.
