Ένας πλήρης οδηγός για όσους σκέφτονται να αναγνωρίσουν πλασματικά έτη, με στόχο την ταχύτερη έξοδο στη σύνταξη. Ποιοι συμφέρει και ποιο είναι το πραγματικό κόστος.
Χιλιάδες ασφαλισμένοι, τόσο από τον δημόσιο όσο και από τον ιδιωτικό τομέα, έχουν σήμερα τη δυνατότητα να βγουν στη σύνταξη έως και επτά χρόνια νωρίτερα, αρκεί να συμπληρώσουν 40 χρόνια ασφάλισης μέχρι τα 62. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω της εξαγοράς πλασματικών ετών, μια διαδικασία που επιτρέπει την αναγνώριση περιόδων για τις οποίες δεν έχουν καταβληθεί εισφορές, όπως στρατιωτική θητεία, σπουδές, χρόνος ανεργίας ή ανατροφής παιδιών.
Τι είναι τα πλασματικά έτη
Τα πλασματικά έτη θεσμοθετήθηκαν κυρίως με τον νόμο Κατρούγκαλου το 2016 και έχουν καθιερωθεί ως εργαλείο συνταξιοδοτικής διευκόλυνσης. Σήμερα, έως και επτά έτη μπορούν να αναγνωριστούν μέσω εξαγοράς. Αυτό προσφέρει διέξοδο σε χιλιάδες εργαζόμενους που θέλουν είτε να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα είτε να αυξήσουν τον χρόνο ασφάλισης για πλήρη σύνταξη.
Πότε γίνεται η εξαγορά
Η αίτηση για αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να γίνει οποιαδήποτε στιγμή: είτε αυτόνομα, είτε ταυτόχρονα με την αίτηση για σύνταξη. Όπως διευκρινίζει ο δικηγόρος Διονύσης Ρίζος, δεν υπάρχει χρονικός περιορισμός, αρκεί οι συνολικές προϋποθέσεις να πληρούνται.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά
Το κόστος εξαρτάται από τον ασφαλιστικό φορέα:
– Δημόσιο: Από 6,67% έως 20% των συντάξιμων αποδοχών.
– Ιδιωτικός τομέας: 20% των μικτών αποδοχών του τελευταίου μήνα.
– Ελεύθεροι επαγγελματίες: Σύμφωνα με την κατηγορία κύριας σύνταξης που έχει επιλέξει ο ασφαλισμένος.
Η αποπληρωμή μπορεί να γίνει εφάπαξ ή με δόσεις. Ειδικά για τους δημοσίους υπαλλήλους, η εξόφληση γίνεται αποκλειστικά μέσω παρακράτησης από τη σύνταξη.
Ποιοι χρόνοι αναγνωρίζονται
Μπορούν να αναγνωριστούν:
– στρατιωτική θητεία,
– σπουδές,
– χρόνος παιδιών,
– γονικές άδειες,
– χρόνος απεργίας ή ανεργίας (έως 300 ημέρες στον ιδιωτικό τομέα),
– μάχιμη πενταετία για ένστολους.
Σημειώνεται πως χρόνοι χωρίς εισφορές που αναγνωρίζονται χωρίς εξαγορά (όπως επιδοτούμενη ανεργία) δεν συνυπολογίζονται στο ποσό της σύνταξης.
Ποιοι κερδίζουν από την εξαγορά
Η εξαγορά συμφέρει συγκεκριμένες κατηγορίες:
– Γονείς ανηλίκων ή τρίτεκνοι στο Δημόσιο για θεμελίωση με παλιές διατάξεις.
– Μητέρες στο ΙΚΑ που συμπληρώνουν 5.500 ημέρες.
– Μητέρες σε ΔΕΚΟ/τράπεζες για αναδρομική 25ετία.
– Δημόσιοι υπάλληλοι για 35ετία, 36ετία, 37ετία.
– Ασφαλισμένοι σε ΕΤΑΑ ή ΟΑΕΕ για 40ετία.
– Ασφαλισμένοι στα βαρέα για συμπλήρωση ετών.
Σύνδεση με την ανταποδοτική σύνταξη
Τα πλασματικά έτη με εξαγορά επηρεάζουν τόσο το δικαίωμα όσο και το ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης. Το ποσό που καταβλήθηκε για την εξαγορά μπαίνει στον υπολογισμό της μέσης συντάξιμης αποδοχής και επηρεάζει τον συντελεστή αναπλήρωσης. Όμως, αν η αναγνώριση γίνει χωρίς εξαγορά (δωρεάν), δεν υπάρχει αντίκτυπος στο ποσό της σύνταξης.
Πότε συμφέρει η εξαγορά
Κάθε περίπτωση είναι διαφορετική. Αν και υπάρχει η εντύπωση ότι «φθηνές» εξαγορές οδηγούν σε χαμηλότερες συντάξεις, αυτό δεν ισχύει πάντα. Όπως επισημαίνει ο Δ. Ρίζος, είναι λάθος να πιστεύει κανείς ότι το χαμηλό κόστος συνεπάγεται υποχρεωτικά χαμηλή σύνταξη.
Παραδείγματα
- Δημόσιος υπάλληλος, τρίτεκνος: Με πέντε έτη εξαγοράς αυξάνει το ποσοστό αναπλήρωσης και κερδίζει 93 ευρώ επιπλέον σύνταξης, αποσβένοντας το κόστος μέσα σε τέσσερα χρόνια.2. Ελεύθερος επαγγελματίας: Εξαγοράζοντας πέντε έτη, συμπληρώνει 40ετία και αποκτά πλήρες δικαίωμα με σύνταξη 912 ευρώ. Το κόστος είναι 180 ευρώ μηνιαίως.
Η διαδικασία εξαγοράς πλασματικών ετών είναι ένα εργαλείο που απαιτεί προσεκτική μελέτη. Δεν αφορά μόνο την ταχύτερη έξοδο, αλλά και την προσαύξηση της σύνταξης. Απαραίτητη η συμβουλή ειδικών πριν την υποβολή της σχετικής αίτησης.
