Μια νέα κατηγορία περιοχών που ενσωματώνει τους κορεσμένους προορισμούς που «κοκκινίζουν» τον χάρτη της χώρας λόγω της έντασης της τουριστικής ανάπτυξης, περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το ειδικό σχέδιο για το χωροταξικό του τουρισμού, που εκπόνησε το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το οποίο προσεχώς θα περάσει στη φάση της διαβούλευσης. Γι αυτές τις περιοχές προτείνει επιβολή πλαφόν στις βραχυχρόνιες μισθώσεις και στα απλά ενοικιαζόμενα δωμάτια ως ποσοστό των τουριστικών κλινών, αλλά και απαγορεύσεις στην παράκτια ζώνη λόγω της κλιματικής αλλαγής,
Συνολικά, 17 περιοχές της ηπειρωτικής χώρας αλλά και νησιά προτείνεται να περάσουν σε νέα ειδική κατηγορία των περιοχών ελέγχου (κορεσμένες περιοχές), στις οποίες τα όρια της αρτιότητας στις εκτός σχεδίου περιοχές διαμορφώνονται στα 16 στρέμματα.
Οι περιοχές αυτές είναι: η Παραλία Πιερίας, τμήμα της Σκιάθου και της Κέρκυρας, ο Λαγανάς και οι Δήμοι Αρκαδίων και Ζακυνθίων της Ζακύνθου, η Ερμούπολη της Σύρου, η Σαντορίνη, η ανατολική Κως, η Μύκονος, η Αφάντου, η Ιαλυσός και η Καλλιθέα Ρόδου, η νότια Τήνος, η Χερσόνησος Ηρακλείου, τα Μάλια Ηρακλείου και η Νέα Κυδωνία Χανίων.
Γι’ αυτές τις περιοχές προβλέπεται ο εκσυγχρονισμός των τουριστικών καταλυμάτων, η μερική ή και ολική απόσυρση απαξιωμένων κτιρίων, ακόμη και η κατεδάφισή τους, αλλά και η χορήγηση κινήτρων για τη μετατροπή παραδοσιακών ή διατηρητέων κτιρίων σε ξενοδοχειακές μονάδες. Το σχέδιο προβλέπει επίσης τον περιορισμό στην αύξηση νέων κλινών, την εκπόνηση μελετών εκτίμησης φέρουσας ικανότητας αλλά και περιορισμούς στον αριθμό των χώρων διαμοιρασμού (Airbnb) και των απλών ενοικιαζόμενων δωματίων ως ποσοστό των κλινών των κύριων τουριστικών καταλυμάτων.
Για τις βραχυχρόνιες μισθώσεις μάλιστα, θα προταθεί να μπει όριο τόσο για τις κορεσμένες περιοχές, όσο και για τις ανεπτυγμένες, αν και το μέτρο αυτό δεν είναι εύκολο να ισχύσει για διάφορους λόγους. Αντίστοιχα, προτείνεται να πέσει ο πήχης της αρτιότητας και στις ανεπτυγμένες περιοχές από τα 20 στα 12 στρέμματα, γεγονός που δημιουργεί ένα πιο ευνοϊκό περιβάλλον για τους επενδυτές του τουρισμού.
Το νέο χωροταξικό σχέδιο, που έρχεται να αντικαταστήσει ύστερα από αναμονή ετών τα άλλα δύο ειδικά χωροταξικά (του 2009 και του 2013) που κατέπεσαν διαδοχικά στο Συμβούλιο της Επικρατείας τα προηγούμενα χρόνια, προβλέπει παράλληλα και θέσπιση Ειδικού Τέλους υπέρ του Πράσινου Ταμείου για όλες τις τουριστικές δραστηριότητες (συμπεριλαμβανομένων των βραχυχρόνιων μισθώσεων), με σκοπό οι πόροι αυτοί να κατευθύνονται για τη χρηματοδότηση αναπλάσεων και υποδομών που υποστηρίζουν τον τουρισμό.
Το νέο χωροταξικό θα δοθεί σύντομα σε δημόσια διαβούλευση, προκειμένου να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος για να καταθέσουν όλοι οι φορείς τις παρατηρήσεις και τα σχόλιά τους.
Πρώτες αντιδράσεις για την Ερμούπολη
Για την περίπτωση της Ερμούπολης ήδη υπάρχουν οι πρώτες αντιδράσεις από τον Σύλλογο Μελετητών Μηχανικών νομού Κυκλάδων. Άλλωστε, από όποια πλευρά κι αν το δει κάποιος, είναι αξιοπερίεργο πως είναι δυνατόν η Ερμούπολη να κατατάσσεται στην ίδια κατηγορία κορεσμένης τουριστικά περιοχής, με αυτή που προτείνεται να υπαχθούν η Σαντορίνη και η Μύκονος που εδώ και δεκαετίες αποτελούν τουριστικούς κολοσσούς της χώρας.
Το ότι υπάρχει μια σημαντική ανάπτυξη στον τομέα της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων στην Ερμούπολη, όπως έχει συμβεί κάτι αντίστοιχο σε δεκάδες περιοχές της χώρας, αυτό δε σημαίνει ότι η πρωτεύουσα των Κυκλάδων πάσχει από υπερτουρισμό και θα πρέπει να υπαχθεί σε ένα ακόμη ειδικό καθεστώς περιορισμών, πέραν αυτών που ήδη την ταλαιπωρούν εδώ και δεκαετίες στον τομέα της δόμησης.
Λογικά, κατά τη διάρκεια της διαβούλευσης θα υπάρξει οργανωμένη αντίδραση των τοπικών αρχών του νησιού, προκειμένου να μην «τιμωρηθεί» για μία ακόμη φορά η περιοχή της Ερμούπολης.
Πώς κατηγοριοποιούνται οι υπόλοιπες περιοχές
Τρία είναι τα κριτήρια για την κατηγοριοποίηση του εθνικού χώρου. Η ένταση του τουριστικού φαινομένου με γνώμονα τον δείκτη των «κλινών», οι ιδιαιτερότητες της κάθε περιοχής και η αναγκαιότητα ανάπτυξης ειδικών μορφών τουρισμού. Στο πλαίσιο αυτό, εκτός από τις κορεσμένες και ανεπτυγμένες περιοχές, η κατηγοριοποίηση περιλαμβάνει τις αναπτυσσόμενες περιοχές με δυνατότητες ανάπτυξης (π.χ. Αλεξανδρούπολη, Λασίθι, Λέσβος κ.ά.), για τις οποίες το σχέδιο δεν αναφέρει όριο αρτιότητας (στο προηγούμενο ήταν 10 στρέμματα), αλλά και περιοχές με δυνατότητες ήπιας ανάπτυξης (π.χ. Νάξος, Κάρπαθος, Πύλος Μεσσηνία, τμήματα Λακωνίας, Χανίων κ.ά).
Σε ό,τι αφορά τα νησιά, το σχέδιο τα κατηγοριοποιεί σε τρεις ομάδες, όπως ήταν και παλιά. Τα τουριστικά ανεπτυγμένα και αναπτυσσόμενα, στα οποία περιλαμβάνονται: Αίγινα, Αλόννησος, Αμοργός, Ανδρος, Αντίπαρος, Αστυπάλαια, Ζάκυνθος, Θάσος, Θήρα, Ιθάκη, Ικαρία, Ιος, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Κάσος, Κέα, Κέρκυρα, Κεφαλλονιά, Κύθηρα, Κύθνος, Κως, Λέρος, Λευκάδα, Λέσβος, Λήμνος, Μήλος, Μύκονος, Νάξος, Πάρος, Πάτμος, Πόρος, Ρόδος, Σαμοθράκη, Σάμος, Σέριφος, Σίφνος, Σκιάθος, Σκόπελος, Σκύρος, Σπέτσες, Σύμη, Σύρος, Τήνος, Υδρα, Φολέγανδρος, Χίος. Στην ομάδα ΙΙ ανήκουν τα υπόλοιπα κατοικημένα τουριστικά νησιά με κατεύθυνση τον περιορισμό νέων καταλυμάτων κατηγορίας 3,4,5 αστέρων μέγιστης δυναμικότητας 100 κλινών.
Στην ομάδα ΙΙΙ εντάσσονται τα ακατοίκητα νησιά και οι βραχονησίδες που χωρίζονται αντίστοιχα σε δύο υποομάδες. Τις βραχονησίδες που δεν επιτρέπεται καμία τουριστική ανάπτυξη και τα νησιά με έκταση μικρότερη των 300 στρεμμάτων, νησιά που είναι σε απόσταση μικρότερη των 10 ναυτικών μιλίων από τα θαλάσσια σύνορα της χώρας κι εκείνα που είναι σε απόσταση 10 ναυτικών μιλίων από παράκτιες περιοχές της ηπειρωτικής χώρας ή νησιά που έχουν ακτοπλοϊκή πρόσβαση.
Στη δεύτερη υποκατηγορία εντάσσονται όλα τα ακατοίκητα νησιά με μηδενικό πληθυσμό που δεν υπάγονται στην πρώτη κατηγορία. Σε αυτά επιτρέπονται μόνο οργανωμένοι υποδοχείς τουριστικών δραστηριοτήτων ήπιας ανάπτυξης.
