Σφοδρή αντιπαράθεση έχει πυροδοτήσει ο νέος εργατικός νόμος 5278/2026, με τον Αλέξη Μητρόπουλο να καταγγέλλει ότι η κυβέρνηση οδηγεί σε ουσιαστική αναστολή των μισθολογικών αυξήσεων για χιλιάδες εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα. Ο γνωστός εργατολόγος κάνει λόγο για θεσμική ανατροπή που, όπως υποστηρίζει, μεταβάλλει ριζικά το πλαίσιο των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας (ΣΣΕ) και μεταθέτει στην πράξη την πραγματική μισθολογική εξέλιξη αρκετά χρόνια αργότερα.
Στο επίκεντρο της κριτικής βρίσκεται το άρθρο 14 παράγραφος 3 του νόμου, το οποίο ρυθμίζει το ζήτημα της «μετενέργειας» — δηλαδή της συνέχισης ισχύος των κανονιστικών, κυρίως μισθολογικών, όρων μιας συλλογικής σύμβασης μετά τη λήξη της. Μέχρι σήμερα, η μετενέργεια λειτουργούσε ως δικλείδα ασφαλείας: ακόμη κι αν μια σύμβαση έληγε, οι βασικοί της όροι συνέχιζαν να ισχύουν, προστατεύοντας τους εργαζόμενους από απότομες μεταβολές στις αποδοχές τους.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ερμηνεία που δίνει ο κ. Μητρόπουλος, η νέα ρύθμιση περιορίζει την πλήρη εφαρμογή της μετενέργειας μόνο στις συλλογικές συμβάσεις που θα συναφθούν μετά την έναρξη ισχύος του νόμου 5278/2026. Με απλά λόγια, οι υφιστάμενες ΣΣΕ δεν καλύπτονται από το νέο καθεστώς χωρίς χρονικό περιορισμό. Αυτό, όπως επισημαίνει, δημιουργεί μια μεταβατική περίοδο κατά την οποία οι μισθολογικές αυξήσεις που θα μπορούσαν να προκύψουν από τη μετενέργεια δεν ενεργοποιούνται άμεσα.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους εργαζομένους
Η ουσία της ένστασης αφορά το χρονικό σημείο κατά το οποίο οι εργαζόμενοι θα δουν πραγματική βελτίωση στις αποδοχές τους. Αν η μετενέργεια εφαρμόζεται πλήρως μόνο σε νέες συμβάσεις που θα υπογραφούν μετά την ψήφιση του νόμου, τότε —όπως υποστηρίζει ο εργατολόγος— για τη μεγάλη πλειονότητα των μισθωτών του ιδιωτικού τομέα η προοπτική αυξήσεων μετατίθεται ουσιαστικά για το τέλος της δεκαετίας.
Ο ίδιος κάνει λόγο για «πάγωμα» που φτάνει έως το 2030, υποστηρίζοντας ότι η διάταξη λειτουργεί ανασταλτικά για την άμεση μισθολογική αναπροσαρμογή. Σε ένα περιβάλλον όπου το κόστος ζωής αυξάνεται και οι πιέσεις στα νοικοκυριά εντείνονται, μια τέτοια εξέλιξη θεωρείται —κατά τον ίδιο— ιδιαίτερα επιβαρυντική.
Η διάσταση των διαιτητικών αποφάσεων
Η κριτική δεν περιορίζεται μόνο στις συλλογικές συμβάσεις. Όπως τονίζει ο κ. Μητρόπουλος, η ίδια λογική επεκτείνεται και στις διαιτητικές αποφάσεις. Δηλαδή, η μετενέργεια χωρίς χρονικό περιορισμό θα αφορά αποκλειστικά εκείνες που θα εκδοθούν μετά την ενεργοποίηση του νέου νόμου.
Η ρύθμιση αυτή, σύμφωνα με την ανάλυσή του, περιορίζει ουσιαστικά το εύρος προστασίας που παρείχε μέχρι σήμερα το σύστημα συλλογικής διαπραγμάτευσης και διαιτησίας. Στην πράξη, αλλάζει η ισορροπία ισχύος μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, καθώς το διαπραγματευτικό πλεονέκτημα που προσέφερε η αυτόματη συνέχιση μισθολογικών όρων αποδυναμώνεται.
Ανατροπή στο πλαίσιο των συλλογικών διαπραγματεύσεων
Το κρίσιμο σημείο της αντιπαράθεσης δεν είναι μόνο οι μισθοί, αλλά η ίδια η αρχιτεκτονική των συλλογικών σχέσεων εργασίας. Η μετενέργεια αποτελούσε θεσμικό μηχανισμό σταθερότητας, διασφαλίζοντας ότι η λήξη μιας ΣΣΕ δεν θα οδηγούσε αυτομάτως σε υποβάθμιση αποδοχών ή όρων εργασίας.
Με τη νέα διάταξη, κατά τον κ. Μητρόπουλο, δημιουργείται ένα νέο τοπίο: οι εργαζόμενοι που καλύπτονται από παλαιότερες συμβάσεις δεν απολαμβάνουν το ίδιο επίπεδο συνέχειας, ενώ οι εργοδότες αποκτούν μεγαλύτερο περιθώριο χειρισμών στις διαπραγματεύσεις. Το αποτέλεσμα είναι μια μετατόπιση των ισορροπιών που, όπως υποστηρίζει, ευνοεί την εργοδοτική πλευρά.
«Εμπαιγμός» και πολιτική αντιπαράθεση
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίζεται ο εργατολόγος ως προς την κυβερνητική ρητορική. Υποστηρίζει ότι το προηγούμενο διάστημα καλλιεργήθηκε η εντύπωση πως οι μισθολογικές αυξήσεις μέσω της μετενέργειας θα ενεργοποιούνταν άμεσα. Αντίθετα, όπως αναφέρει, η διατύπωση του άρθρου 14 παρ. 3 οδηγεί σε διαφορετικό αποτέλεσμα.
Η χρήση του όρου «εμπαιγμός» αποτυπώνει τη βαρύτητα της κριτικής. Κατά τον ίδιο, οι εργαζόμενοι και τα συνδικάτα καλούνται να αποδεχθούν μια ρύθμιση που δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες που είχαν διαμορφωθεί. Για τον λόγο αυτό ζητεί την άμεση κατάργηση της επίμαχης διάταξης, θεωρώντας ότι πλήττει τον πυρήνα της συλλογικής προστασίας.
Το ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο
Η συζήτηση για τον νόμο 5278/2026 δεν διεξάγεται σε κενό. Η ελληνική αγορά εργασίας βρίσκεται σε φάση αναπροσαρμογής, με τις επιχειρήσεις να επιδιώκουν ευελιξία και τους εργαζόμενους να διεκδικούν σταθερότητα και αναβάθμιση αποδοχών. Σε αυτό το πλαίσιο, κάθε μεταβολή στο καθεστώς των ΣΣΕ αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Εάν πράγματι η εφαρμογή της μετενέργειας περιορίζεται όπως περιγράφεται, τότε η πρακτική συνέπεια θα είναι μια καθυστέρηση στη διάχυση μισθολογικών αυξήσεων σε ευρύ τμήμα του ιδιωτικού τομέα. Αντίθετα, αν η κυβερνητική ερμηνεία διαφοροποιείται, η τελική εικόνα θα κριθεί στην πράξη, μέσα από τις νέες συμβάσεις που θα συναφθούν.
Τι μένει να φανεί
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να ξεκαθαρίσει πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί η διάταξη και ποια θα είναι η πρακτική της επίδραση. Οι νομικές ερμηνείες, οι συλλογικές διαπραγματεύσεις και πιθανές δικαστικές κρίσεις θα διαμορφώσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Το βέβαιο είναι ότι ο νόμος 5278/2026 έχει ήδη ανοίξει ένα νέο κεφάλαιο στη συζήτηση για τις εργασιακές σχέσεις. Και αν οι εκτιμήσεις του Αλέξη Μητρόπουλου επιβεβαιωθούν, τότε η δεκαετία που διανύουμε ίσως αποδειχθεί καθοριστική για το μέλλον των συλλογικών διαπραγματεύσεων και των μισθολογικών εξελίξεων στη χώρα.
