Οι παροχές σε είδος έχουν εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια σε βασικό εργαλείο επιβράβευσης και κινήτρων για τους εργαζομένους. Από εταιρικά αυτοκίνητα και διατακτικές σίτισης μέχρι ασφάλιστρα και παροχή κατοικίας, πολλές επιχειρήσεις επιλέγουν να ενισχύουν το πακέτο αποδοχών πέρα από τον καθαρό μισθό. Ωστόσο, αυτό που συχνά αγνοείται είναι ότι αρκετές από αυτές τις παροχές δεν είναι «δωρεάν» φορολογικά.
Το ισχύον φορολογικό πλαίσιο προβλέπει σαφείς κανόνες για το πότε μια παροχή θεωρείται φορολογητέο εισόδημα και πότε όχι. Το βασικό όριο είναι τα 300 ευρώ ανά φορολογικό έτος. Αν η συνολική αξία των παροχών σε είδος που λαμβάνει ένας εργαζόμενος – ή ακόμη και συγγενικό του πρόσωπο – ξεπεράσει αυτό το ποσό, τότε ολόκληρη η αξία τους προστίθεται στο φορολογητέο εισόδημα.
Τι θεωρείται παροχή σε είδος
Ως παροχή σε είδος λογίζεται κάθε όφελος που παρέχεται από τον εργοδότη και δεν καταβάλλεται σε χρήμα. Μπορεί να αφορά τη χρήση αγαθών, υπηρεσιών ή διευκολύνσεων, είτε άμεσα στον εργαζόμενο είτε έμμεσα σε μέλος της οικογένειάς του. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι δεν εξετάζεται η κάθε παροχή μεμονωμένα, αλλά το άθροισμά τους μέσα στο ίδιο φορολογικό έτος.
Αν το άθροισμα παραμείνει κάτω από τα 300 ευρώ, δεν υπάρχει καμία φορολογική επιβάρυνση. Αν όμως το όριο ξεπεραστεί έστω και κατά ένα ευρώ, τότε φορολογείται το σύνολο και όχι μόνο το υπερβάλλον ποσό.
Οι παροχές που φορολογούνται από το πρώτο ευρώ
Υπάρχουν, ωστόσο, σημαντικές εξαιρέσεις στον κανόνα των 300 ευρώ. Ορισμένες παροχές θεωρούνται αυτοτελώς φορολογητέες ανεξαρτήτως αξίας και υπάγονται σε ειδικό τρόπο υπολογισμού. Σε αυτές περιλαμβάνονται:
-
η παραχώρηση εταιρικού αυτοκινήτου,
-
τα δάνεια που χορηγεί ο εργοδότης στον εργαζόμενο,
-
τα δικαιώματα προαίρεσης απόκτησης μετοχών (stock options),
-
και η παραχώρηση κατοικίας.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, δεν υπάρχει «αφορολόγητο φίλτρο» και η φορολόγηση ξεκινά από το πρώτο ευρώ, βάσει των ειδικών διατάξεων που ισχύουν για κάθε κατηγορία.
Ποιες παροχές μένουν εκτός φόρου
Δεν θεωρούνται παροχές σε είδος – και άρα δεν φορολογούνται – τα ποσά που καταβάλλονται αποκλειστικά για την κάλυψη υπηρεσιακών αναγκών. Πρόκειται για αποζημιώσεις που συνδέονται άμεσα με την εκτέλεση της εργασίας και όχι με την αμοιβή του εργαζομένου.
Σε αυτή την κατηγορία εντάσσονται, μεταξύ άλλων, τα έξοδα μετακίνησης, διαμονής και σίτισης για επαγγελματικά ταξίδια, καθώς και η ημερήσια αποζημίωση, υπό την προϋπόθεση ότι υπάρχουν νόμιμα παραστατικά και σαφής σύνδεση με υπηρεσιακούς σκοπούς.
Τι ισχύει για τις διατακτικές σίτισης
Οι διατακτικές σίτισης αποτελούν μία από τις πιο διαδεδομένες παροχές. Η φορολογική μεταχείρισή τους είναι ευνοϊκή, αρκεί να τηρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Η αξία τους δεν προσμετράται στο φορολογητέο εισόδημα εφόσον δεν υπερβαίνει τα 6 ευρώ ανά εργάσιμη ημέρα και χρησιμοποιείται αποκλειστικά για αγορά γευμάτων ή τροφίμων σε συμβεβλημένα καταστήματα.
Οποιαδήποτε υπέρβαση ή χρήση εκτός των προβλεπόμενων ορίων μπορεί να αλλάξει τον φορολογικό χειρισμό.
Ασφάλιστρα και εισφορές: πότε απαλλάσσονται
Οι υποχρεωτικές ασφαλιστικές εισφορές που προβλέπει ο νόμος, τόσο του εργαζομένου όσο και του εργοδότη, δεν θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα. Το ίδιο ισχύει και για τις εισφορές σε επαγγελματικά ταμεία.
Επιπλέον, απαλλάσσονται από τη φορολόγηση τα ασφάλιστρα ομαδικών συνταξιοδοτικών προγραμμάτων, καθώς και τα ασφάλιστρα για ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή κάλυψη, έως του ποσού των 1.500 ευρώ ετησίως ανά εργαζόμενο.
Παραχώρηση κατοικίας: πότε φορολογείται
Η παραχώρηση κατοικίας δεν αντιμετωπίζεται ενιαία σε όλες τις περιπτώσεις. Όταν η κατοικία παρέχεται λόγω προσωρινής μετακίνησης εργαζομένου σε άλλη εγκατάσταση του εργοδότη, δεν θεωρείται παροχή σε είδος. Αντίθετα, όταν η κατοικία παραχωρείται στο πλαίσιο ανάληψης θέσης στελέχους ή διευθυντικού ρόλου, τότε η αξία της φορολογείται με βάση την αγοραία της τιμή.
Οι «πράσινες» παροχές και τα φορολογικά κίνητρα
Ιδιαίτερη μεταχείριση προβλέπεται για παροχές που συνδέονται με την πράσινη μετάβαση. Η παραχώρηση οχημάτων μηδενικών ή χαμηλών ρύπων με λιανική τιμή προ φόρων έως 40.000 ευρώ δεν φορολογείται, ενώ αφορολόγητο παραμένει και το κόστος φόρτισής τους στις εγκαταστάσεις του εργοδότη. Για ακριβότερα οχήματα, φορολογείται μόνο το υπερβάλλον ποσό.
Συμπερασματικά, οι παροχές σε είδος μπορούν να αποτελέσουν σημαντικό όφελος για τον εργαζόμενο, αρκεί να γνωρίζει πότε μετατρέπονται σε φορολογική παγίδα και πότε παραμένουν πραγματικό προνόμιο.
