Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στην αγορά ακινήτων και στις φοροαπαλλαγές για την πρώτη κατοικία, καθώς το ισχύον πλαίσιο δίνει πλέον τη δυνατότητα ακόμη και σε συζύγους που βρίσκονται σε διάσταση να αποκτήσουν ακίνητο χωρίς να πληρώσουν φόρο μεταβίβασης, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η αλλαγή αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για χιλιάδες πολίτες που βρίσκονται σε διαδικασία διάλυσης γάμου και μέχρι σήμερα αντιμετώπιζαν σοβαρά εμπόδια στην αγορά νέας κατοικίας, αφού θεωρούνταν ακόμη έγγαμοι φορολογικά.
Πλέον, το πλαίσιο προβλέπει ειδική εξαίρεση, επιτρέποντας σε φορολογούμενους που έχουν ουσιαστικά χωρίσει αλλά δεν έχει εκδοθεί ακόμη το διαζύγιο, να κάνουν χρήση της απαλλαγής πρώτης κατοικίας σαν να ήταν άγαμοι.
Πότε μπορεί σύζυγος σε διάσταση να πάρει απαλλαγή
Η δυνατότητα αυτή ενεργοποιείται μόνο εφόσον πληρούνται συγκεκριμένοι όροι που έχουν τεθεί από τη φορολογική νομοθεσία.
Συγκεκριμένα, για να εγκριθεί η απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης απαιτείται:
- να έχει ήδη κατατεθεί αίτηση ή αγωγή διαζυγίου τουλάχιστον έξι μήνες πριν από την αγορά του ακινήτου
- να ολοκληρωθεί και επίσημα η λύση του γάμου μέσα σε πέντε χρόνια από τη μεταβίβαση.
Με αυτόν τον τρόπο αναγνωρίζεται στην πράξη ότι πολλοί σύζυγοι βρίσκονται σε πραγματική διάσταση για μεγάλο χρονικό διάστημα, ακόμη κι αν η δικαστική διαδικασία δεν έχει ολοκληρωθεί.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά την αγορά κατοικίας, καθώς αρκετοί φορολογούμενοι που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να αξιοποιήσουν το μέτρο, αποκτούν πλέον πρόσβαση στην απαλλαγή.
Ποιοι δικαιούνται απαλλαγή πρώτης κατοικίας
Το μέτρο αφορά:
- άγαμους
- έγγαμους
- ζευγάρια με σύμφωνο συμβίωσης
- συζύγους σε διάσταση που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι οι δικαιούχοι να κατοικούν μόνιμα στην Ελλάδα ή να μεταφέρουν τη μόνιμη κατοικία τους στη χώρα μέσα σε δύο χρόνια από την αγορά του ακινήτου.
Παράλληλα, η φορολογική διοίκηση εξετάζει και την περιουσιακή κατάσταση του αγοραστή και της οικογένειάς του, ώστε να διαπιστωθεί αν καλύπτονται ήδη οι στεγαστικές ανάγκες.
Πότε δεν εγκρίνεται η απαλλαγή
Η απαλλαγή χάνεται όταν ο φορολογούμενος, ο ή η σύζυγος ή τα ανήλικα παιδιά διαθέτουν ήδη ακίνητο που θεωρείται επαρκές για τη στέγαση της οικογένειας.
Τα όρια που καθορίζουν αν καλύπτονται οι στεγαστικές ανάγκες είναι:
- 70 τετραγωνικά μέτρα για οικογένεια χωρίς παιδιά
- προσαύξηση 25 τετραγωνικών για κάθε ένα από τα δύο πρώτα παιδιά
- επιπλέον 30 τετραγωνικά για το τρίτο παιδί και για κάθε επόμενο.
Για άτομα με ποσοστό αναπηρίας άνω του 67%, το βασικό όριο αυξάνεται στα 90 τετραγωνικά μέτρα.
Από τον υπολογισμό εξαιρούνται:
- αγροτεμάχια
- επαγγελματικοί χώροι
- ακίνητα σε οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 3.000 κατοίκων.
Η διάταξη αυτή είναι κρίσιμη, καθώς πολλοί ιδιοκτήτες μικρών ή παλαιών ακινήτων εξακολουθούν να μπορούν να λάβουν απαλλαγή για αγορά νέας κατοικίας.
Τα αφορολόγητα όρια για αγορά κατοικίας
Τα ποσά της απαλλαγής διαφοροποιούνται ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση και τον αριθμό των παιδιών.
Για αγορά πρώτης κατοικίας ισχύουν τα εξής αφορολόγητα όρια:
- 200.000 ευρώ για άγαμο
- 250.000 ευρώ για έγγαμο
- επιπλέον 25.000 ευρώ για καθένα από τα δύο πρώτα παιδιά
- επιπλέον 30.000 ευρώ για το τρίτο παιδί και κάθε επόμενο.
Για φορολογούμενους με αναπηρία τουλάχιστον 67%, τα ποσά αυξάνονται:
- στις 250.000 ευρώ για άγαμο
- στις 275.000 ευρώ για έγγαμο.
Στα παραπάνω ποσά υπολογίζεται και η αξία:
- μίας θέσης στάθμευσης
- ενός αποθηκευτικού χώρου έως 20 τετραγωνικά μέτρα, αρκεί να αποκτώνται μαζί με την κατοικία.
Τι ισχύει για αγορά οικοπέδου
Αφορολόγητο προβλέπεται και για αγορά οικοπέδου, με χαμηλότερα όμως όρια.
Συγκεκριμένα:
- 50.000 ευρώ για άγαμο
- 100.000 ευρώ για έγγαμο,
ενώ προβλέπονται και εδώ προσαυξήσεις ανάλογα με τον αριθμό των παιδιών.
Η πρόβλεψη αυτή αφορά κυρίως οικογένειες που σχεδιάζουν ανέγερση κατοικίας τα επόμενα χρόνια.
Ψηφιακές μεταβιβάσεις μέσω myPROPERTY
Την ίδια στιγμή, η διαδικασία μεταβίβασης ακινήτων πραγματοποιείται πλέον σχεδόν εξ ολοκλήρου ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY της ΑΑΔΕ.
Μέσα από την ηλεκτρονική εφαρμογή υποβάλλονται:
- δηλώσεις φόρου μεταβίβασης
- συστάσεις ιδιοκτησίας
- τροποποιήσεις συμβολαίων
- γονικές παροχές
- ανταλλαγές ακινήτων
- λοιπές πράξεις μεταβολής περιουσίας.
Η ψηφιοποίηση της διαδικασίας έχει περιορίσει σημαντικά τη γραφειοκρατία, μειώνοντας τον χρόνο ολοκλήρωσης των μεταβιβάσεων και επιταχύνοντας τις αγοραπωλησίες στην κτηματαγορά.
Γιατί η αλλαγή προκαλεί μεγάλο ενδιαφέρον
Η νέα δυνατότητα για συζύγους σε διάσταση έρχεται σε μια περίοδο όπου το κόστος στέγασης παραμένει υψηλό και η πρόσβαση σε πρώτη κατοικία γίνεται ολοένα δυσκολότερη για πολλά νοικοκυριά.
Η απαλλαγή από τον φόρο μεταβίβασης μπορεί να εξοικονομήσει χιλιάδες ευρώ, ειδικά σε αγορές ακινήτων μεγάλης αξίας, λειτουργώντας ως σημαντική οικονομική ανάσα για όσους επιχειρούν να ξεκινήσουν μια νέα ζωή μετά τον χωρισμό ή το διαζύγιο.
