Χιλιάδες φορολογούμενοι και επιχειρήσεις βρίσκονται καθημερινά αντιμέτωποι με το δύσκολο παζλ των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο, αναζητώντας τρόπους να αποφύγουν κατασχέσεις, δεσμεύσεις λογαριασμών και απώλεια φορολογικής ενημερότητας. Οι συνεχείς αλλαγές στο πλαίσιο των ρυθμίσεων, οι διαφορετικοί νόμοι που ισχύουν ανά περίπτωση και οι αυστηροί όροι διατήρησης των διακανονισμών έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα σύνθετο τοπίο, στο οποίο πολλοί οφειλέτες δυσκολεύονται να προσανατολιστούν.
Από τις πάγιες ρυθμίσεις της ΑΑΔΕ μέχρι τον εξωδικαστικό μηχανισμό που προβλέπει ακόμη και 240 δόσεις, οι δυνατότητες υπάρχουν, όμως συνοδεύονται από συγκεκριμένες υποχρεώσεις και αυστηρές προϋποθέσεις. Η σωστή ενημέρωση θεωρείται πλέον απαραίτητη, καθώς μία καθυστέρηση ή μια παράλειψη υποβολής φορολογικής δήλωσης μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε απώλεια της ρύθμισης.
Οι βασικές επιλογές για ρύθμιση χρεών
Σήμερα, οι οφειλέτες έχουν στη διάθεσή τους διαφορετικά εργαλεία ρύθμισης, ανάλογα με το είδος της οφειλής και την οικονομική τους δυνατότητα.
Η πιο συνηθισμένη επιλογή είναι η πάγια ρύθμιση της ΑΑΔΕ, η οποία δίνει τη δυνατότητα αποπληρωμής έως και σε 24 μηνιαίες δόσεις για τακτικές φορολογικές υποχρεώσεις. Για πιο ειδικές περιπτώσεις, όπως φόροι κληρονομιάς, πρόστιμα από ελέγχους ή τελωνειακές οφειλές, ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως και τις 48.
Παράλληλα, υπάρχει και η ειδική ρύθμιση για οφειλές που συνδέονται με δάνεια με κρατική εγγύηση, ενώ για όσους αντιμετωπίζουν σοβαρό οικονομικό αδιέξοδο λειτουργεί ο εξωδικαστικός μηχανισμός, που επιτρέπει ρύθμιση έως 240 δόσεων, με δυνατότητα ακόμη και διαγραφής μέρους των χρεών υπό προϋποθέσεις.
Τι ισχύει για τα αναδρομικά συντάξεων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το θέμα των αναδρομικών συντάξεων προηγούμενων ετών, που έχουν δημιουργήσει πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις σε πολλούς συνταξιούχους.
Οι συγκεκριμένες οφειλές μπορούν να ενταχθούν σε ρύθμιση από 2 έως 48 δόσεις, εφόσον υποβληθεί σχετική αίτηση. Η δυνατότητα αυτή αφορά τόσο φόρους εισοδήματος όσο και πρόστιμα που προκύπτουν από τροποποιητικές δηλώσεις.
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός και οι 240 δόσεις
Ο εξωδικαστικός μηχανισμός θεωρείται πλέον το βασικό εργαλείο για πολίτες και επιχειρήσεις που έχουν συσσωρεύσει μεγάλα χρέη σε Δημόσιο, ασφαλιστικά ταμεία και τράπεζες.
Μέσω της διαδικασίας μπορεί να επιτευχθεί πολυετής αποπληρωμή, με τις δόσεις να φτάνουν έως και τις 240, ανάλογα με τα εισοδήματα, την περιουσιακή κατάσταση και τη συνολική δυνατότητα αποπληρωμής του οφειλέτη.
Σε ορισμένες περιπτώσεις προβλέπεται και «κούρεμα» οφειλών, ωστόσο δεν διαγράφονται όλα τα χρέη. Για παράδειγμα, δεν επιτρέπεται η διαγραφή βασικών οφειλών από παρακρατούμενους φόρους, ενώ υπάρχουν και συγκεκριμένα όρια στις μειώσεις προστίμων και προσαυξήσεων.
Πότε χάνεται μια ρύθμιση
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι οφειλέτες είναι η απώλεια της ρύθμισης λόγω καθυστέρησης ή μη συμμόρφωσης με τις φορολογικές υποχρεώσεις.
Η πάγια ρύθμιση μπορεί να χαθεί όταν:
- δεν καταβληθούν εμπρόθεσμα οι δόσεις,
- δεν υποβληθούν δηλώσεις φορολογίας εισοδήματος ή ΦΠΑ,
- δημιουργηθούν νέες ληξιπρόθεσμες οφειλές που δεν τακτοποιηθούν εγκαίρως.
Στην πράξη, ακόμη και μία καθυστέρηση μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό πρόβλημα, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις προβλέπονται αυστηρές συνέπειες μετά από συνεχόμενες απλήρωτες δόσεις.
Υπάρχει δεύτερη ευκαιρία;
Για όσους έχασαν την πάγια ρύθμιση, υπάρχει δυνατότητα επανένταξης, όμως όχι χωρίς κόστος.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι ο οφειλέτης μπορεί να επανενταχθεί για την ίδια οφειλή μόνο εφόσον καταβάλει προκαταβολικά ποσό που αντιστοιχεί σε δύο μηνιαίες δόσεις της νέας ρύθμισης.
Αντίθετα, η παλιά δυνατότητα επανένταξης στις 120 δόσεις του νόμου 4611/2019 έχει πλέον κλείσει, καθώς αφορούσε μόνο όσους είχαν χάσει τη ρύθμιση μέχρι τις αρχές του 2023.
Πού γίνονται οι αιτήσεις
Οι περισσότερες διαδικασίες πραγματοποιούνται πλέον ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myAADE, όπου οι φορολογούμενοι μπορούν να υποβάλουν αιτήσεις ρύθμισης, να εκδώσουν ταυτότητες οφειλής και να παρακολουθούν την πορεία των δόσεων.
Σε περιπτώσεις που δεν υποστηρίζονται ψηφιακά, οι αιτήσεις γίνονται μέσω της υπηρεσίας «Τα Αιτήματά μου» ή απευθείας στις αρμόδιες ΔΟΥ και τελωνειακές υπηρεσίες.
Για τον εξωδικαστικό μηχανισμό, η αίτηση υποβάλλεται μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής πλατφόρμας της Γενικής Γραμματείας Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Πώς πληρώνονται οι δόσεις
Οι πληρωμές πραγματοποιούνται μέσω της Ταυτότητας Ρυθμισμένης Οφειλής (ΤΡΟ), ενός μοναδικού κωδικού που αντιστοιχεί σε κάθε ενεργή ρύθμιση.
Η εμπρόθεσμη πληρωμή θεωρείται κρίσιμη, καθώς οι καθυστερήσεις συνοδεύονται από επιβαρύνσεις. Στην πάγια ρύθμιση, για παράδειγμα, η εκπρόθεσμη δόση επιβαρύνεται με προσαύξηση 15%, ενώ σε άλλες περιπτώσεις οι προσαυξήσεις μπορεί να υπολογίζονται μηνιαία.
Η φορολογική ενημερότητα και οι περιορισμοί
Η διατήρηση ενεργής ρύθμισης συνδέεται άμεσα και με τη δυνατότητα έκδοσης φορολογικής ενημερότητας, η οποία είναι απαραίτητη για:
- μεταβιβάσεις ακινήτων,
- είσπραξη χρημάτων από το Δημόσιο,
- συμμετοχή σε διαγωνισμούς,
- τραπεζικές συμβάσεις με εγγύηση Δημοσίου.
Η αίτηση για έκδοση αποδεικτικού φορολογικής ενημερότητας πραγματοποιείται επίσης ψηφιακά μέσω myAADE, γεγονός που έχει επιταχύνει σημαντικά τη διαδικασία για πολίτες και επιχειρήσεις.
Το επόμενο διάστημα, πάντως, οι ρυθμίσεις χρεών αναμένεται να βρεθούν ξανά στο επίκεντρο, καθώς αυξάνονται οι πιέσεις για νέα σχήματα διευκόλυνσης σε νοικοκυριά και επαγγελματίες που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις φορολογικές τους υποχρεώσεις.
