Μια δικαστική απόφαση που εκδόθηκε κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή ήρθε να βάλει φρένο σε πρακτικές που προκαλούν έντονο κοινωνικό και νομικό προβληματισμό, αποτρέποντας τον πλειστηριασμό κύριας κατοικίας για ένα χρέος δυσανάλογα μικρό σε σχέση με την αξία του ακινήτου. Το Πρωτοδικείο Αθηνών, με απόφασή του που ήδη συζητείται έντονα στον νομικό κόσμο, ακύρωσε ηλεκτρονικό πλειστηριασμό, χαρακτηρίζοντας την ενέργεια της εταιρείας διαχείρισης απαιτήσεων ως καταχρηστική και αντίθετη στην αρχή της αναλογικότητας.
Η υπόθεση αφορά γυναίκα δανειολήπτρια, η οποία βρέθηκε αντιμέτωπη με την απώλεια του μοναδικού της σπιτιού για οφειλή που δεν ξεπερνούσε τις 11.500 ευρώ. Το ακίνητο, ωστόσο, είχε εκτιμηθεί σε αξία άνω των 120.000 ευρώ, γεγονός που αποτέλεσε τον πυρήνα της δικαστικής κρίσης.
Από μια παλιά πιστωτική κάρτα… στον κίνδυνο να μείνει άστεγη
Η οφειλή προερχόταν από πιστωτική κάρτα που είχε εκδοθεί το 2011. Μετά από μεταβιβάσεις και αναθέσεις, η απαίτηση κατέληξε σε εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων, η οποία υπολόγισε το συνολικό χρέος στο ποσό των 11.562,56 ευρώ.
Αντί, όμως, να επιδιώξει την είσπραξη με ηπιότερα μέσα, η εταιρεία προχώρησε σε αναγκαστική κατάσχεση διαμερίσματος 105 τετραγωνικών μέτρων στην Αθήνα. Πρόκειται για την κύρια και μοναδική κατοικία της οφειλέτιδας, με εμπορική αξία που προσδιορίστηκε στα 122.000 ευρώ και ορίστηκε ως τιμή πρώτης προσφοράς στον πλειστηριασμό.
Ο ηλεκτρονικός πλειστηριασμός είχε προγραμματιστεί για τις 14 Ιανουαρίου 2026. Η γυναίκα, ωστόσο, δεν εγκατέλειψε τη μάχη. Με προσφυγή στη Δικαιοσύνη και κατάθεση ανακοπής, κατάφερε να ανακόψει τη διαδικασία κυριολεκτικά στο «παρά πέντε».
Το δικαστήριο μίλησε για κατάχρηση δικαιώματος
Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών έκανε δεκτή την ανακοπή, εκδίδοντας την υπ’ αριθμ. 111/2026 απόφαση, με την οποία ακύρωσε τόσο την επιταγή προς πληρωμή όσο και την έκθεση αναγκαστικής κατάσχεσης.
Στο σκεπτικό της, η δικαστής ήταν ιδιαίτερα σαφής: η επιλογή της ρευστοποίησης ενός ακινήτου μεγάλης αξίας για την ικανοποίηση μιας σχετικά μικρής απαίτησης υπερβαίνει τα όρια που θέτει το άρθρο 281 του Αστικού Κώδικα περί απαγόρευσης καταχρηστικής άσκησης δικαιώματος.
Η αναλογία μεταξύ χρέους και αξίας ακινήτου κρίθηκε εξόφθαλμα προβληματική. Το χρέος αντιστοιχούσε σε λιγότερο από το ένα δέκατο της αξίας του διαμερίσματος, γεγονός που, σύμφωνα με το δικαστήριο, καθιστά την ενέργεια «μη ανεκτή σύμφωνα με τις αντιλήψεις δικαίου και ηθικής του μέσου κοινωνικού ανθρώπου».
«Μέτρο εξαιρετικής σκληρότητας»
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο ότι το ακίνητο αποτελούσε την κύρια κατοικία της οφειλέτιδας. Το δικαστήριο υπογράμμισε ότι η απώλεια του σπιτιού θα προκαλούσε υπέρμετρη και μη αναστρέψιμη βλάβη, η οποία δεν μπορεί να δικαιολογηθεί από το ύψος της οφειλής.
Στην απόφαση γίνεται λόγος για «μέτρο εξαιρετικής σκληρότητας», επισημαίνοντας ότι η ικανοποίηση της απαίτησης θα μπορούσε να επιδιωχθεί με εναλλακτικούς, σαφώς λιγότερο επαχθείς τρόπους, χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η βασική διαβίωση της δανειολήπτριας.
Με άλλα λόγια, το δικαστήριο έκρινε ότι η αρχή της αναλογικότητας παραβιάστηκε κατάφωρα, καθώς το μέσο που επιλέχθηκε ήταν δυσανάλογο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό.
Μια απόφαση με ευρύτερο μήνυμα
Η ακύρωση του πλειστηριασμού, μόλις μία ημέρα πριν το ακίνητο βγει στο «ηλεκτρονικό σφυρί», δεν αποτελεί απλώς ατομική δικαίωση για τη συγκεκριμένη οφειλέτιδα. Σύμφωνα με νομικούς κύκλους, η απόφαση αυτή ενισχύει μια νομολογιακή τάση που θέτει σαφή όρια στις πρακτικές των servicers, όταν αυτές αγνοούν την κοινωνική πραγματικότητα και την αρχή της αναλογικότητας.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: η διεκδίκηση οφειλών, ακόμη και όταν είναι νόμιμη, δεν μπορεί να ασκείται με τρόπο ισοπεδωτικό, ούτε να οδηγεί σε κοινωνικά άδικα αποτελέσματα που απειλούν την ίδια την επιβίωση των πολιτών.
Σημειώνεται ότι τον χειρισμό της υπόθεσης ανέλαβε η δικηγόρος Αθηνών Άννα Τσουλφίδου, η οποία πέτυχε την αναστολή και τελική ακύρωση της διαδικασίας, ανοίγοντας τον δρόμο και για άλλους δανειολήπτες που βρίσκονται σε αντίστοιχη θέση.
Η απόφαση 111/2026 ενδέχεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για μελλοντικές υποθέσεις, υπενθυμίζοντας ότι το δίκαιο δεν είναι μόνο αριθμοί και απαιτήσεις, αλλά και στάθμιση συνεπειών, ανθρώπινης αξιοπρέπειας και κοινωνικής δικαιοσύνης.
