Μια μεγάλη αλλαγή στις ηλεκτρονικές πληρωμές τίθεται σε ισχύ από την 1η Νοεμβρίου, καθώς η χρήση της υπηρεσίας IRIS καθίσταται υποχρεωτική για όλες τις επιχειρήσεις στις συναλλαγές τους με καταναλωτές. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού στις πληρωμές, μειώνοντας το κόστος για τις επιχειρήσεις και περιορίζοντας τον ρόλο των διεθνών κολοσσών όπως Visa και Mastercard.
Τι είναι το IRIS και γιατί επεκτείνεται
Το IRIS αποτελεί ένα σύστημα άμεσων πληρωμών που λειτουργεί μέσω των τραπεζών και των παρόχων υπηρεσιών πληρωμών. Δημιουργήθηκε από τη ΔΙΑΣ Α.Ε. με στόχο να επιτρέπει τη μεταφορά χρημάτων σε πραγματικό χρόνο – είτε πρόκειται για συναλλαγές μεταξύ ιδιωτών είτε μεταξύ καταναλωτών και επιχειρήσεων.
Μέχρι σήμερα, η χρήση του IRIS ήταν προαιρετική. Από 1η Νοεμβρίου 2025, όμως, κάθε επιχείρηση –είτε πρόκειται για ατομική είτε για νομικό πρόσωπο (Α.Ε., Ε.Π.Ε., Ι.Κ.Ε., Ο.Ε., Ε.Ε.)– θα πρέπει να μπορεί να δέχεται πληρωμές μέσω IRIS, εφόσον εξυπηρετεί καταναλωτές. Εξαιρούνται μόνο οι επιχειρήσεις που συναλλάσσονται αποκλειστικά με άλλες εταιρείες (B2B).
Η πληρωμή μπορεί να πραγματοποιείται μέσω POS, ePOS ή QR Code, με άμεση σύνδεση στο σύστημα της ΑΑΔΕ, ώστε να εκδίδεται αυτόματα η απόδειξη.
Ποιοι ωφελούνται
Η σημαντικότερη αλλαγή για τις επιχειρήσεις αφορά το κόστος των προμηθειών. Οι χρεώσεις στις συναλλαγές μέσω IRIS είναι αισθητά χαμηλότερες από εκείνες των συναλλαγών με κάρτα.
Ενδεικτικά:
-
Στις πληρωμές με κάρτα/POS, οι προμήθειες προς τις τράπεζες ή τους παρόχους πληρωμών κυμαίνονται από 0,8% έως και 1,95%, ενώ συχνά προστίθεται και σταθερή χρέωση ανά συναλλαγή (0,03–0,05 ευρώ).
-
Αντίθετα, στο IRIS P2B (Person to Business), οι χρεώσεις για τις επιχειρήσεις είναι 0% έως 1%, ανάλογα με τον πάροχο και τον τύπο λογαριασμού.
Πολλές τράπεζες, μάλιστα, προσφέρουν δωρεάν συναλλαγές μέσω IRIS μέχρι ένα συγκεκριμένο όριο, ή εντάσσουν την υπηρεσία σε πακέτα λογαριασμών χωρίς επιπλέον κόστος.
Για τους καταναλωτές, η υπηρεσία είναι εντελώς δωρεάν, ανεξαρτήτως ποσού ή τράπεζας.
Ποιοι εισπράττουν τις προμήθειες
Το έσοδο από τις συναλλαγές μέσω IRIS κατευθύνεται στην τράπεζα ή τον πάροχο πληρωμών της επιχείρησης, που εκκαθαρίζει τη συναλλαγή και καταθέτει το ποσό στον επαγγελματικό λογαριασμό.
Μέρος αυτής της προμήθειας καλύπτει και το διατραπεζικό τέλος που εισπράττει η ΔΙΑΣ, ως φορέας υποδομής του συστήματος, για τη διασφάλιση της άμεσης μεταφοράς χρημάτων μεταξύ διαφορετικών τραπεζών.
Στην πράξη, πρόκειται για εσωτερική χρέωση μεταξύ τραπεζών, η οποία περιλαμβάνεται στο τελικό κόστος που πληρώνει η επιχείρηση.
Οι μεγάλοι χαμένοι: Visa και Mastercard
Η υποχρεωτική χρήση του IRIS αναμένεται να πλήξει κυρίως τους διεθνείς παρόχους καρτών, Visa και Mastercard, οι οποίοι χάνουν το μερίδιο τους στις προμήθειες που λαμβάνουν για κάθε συναλλαγή μέσω καρτών.
Καθώς οι πληρωμές IRIS πραγματοποιούνται απευθείας μεταξύ τραπεζικών λογαριασμών, δεν απαιτείται μεσολάβηση των διεθνών δικτύων, μειώνοντας έτσι τα συνολικά κόστη.
Για τις ελληνικές τράπεζες και τους εγχώριους παρόχους πληρωμών, η μετάβαση αυτή δεν σημαίνει απώλεια εσόδων, αφού συνεχίζουν να εισπράττουν προμήθειες, απλώς σε χαμηλότερα ποσοστά.
Τι πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις
Μέχρι την 1η Νοεμβρίου 2025, όλες οι επιχειρήσεις που συναλλάσσονται με το κοινό πρέπει να έχουν ολοκληρώσει τα εξής βήματα:
-
Ενεργοποίηση της υπηρεσίας IRIS σε επαγγελματικό λογαριασμό, δηλωμένο στο Μητρώο Επαγγελματικών Λογαριασμών της ΑΑΔΕ. Η διαδικασία γίνεται εύκολα μέσω web banking ή επικοινωνίας με την τράπεζα.
-
Αναβάθμιση των POS/ePOS ώστε να υποστηρίζουν πληρωμές μέσω IRIS, συνήθως μέσω ενημέρωσης λογισμικού από τον πάροχο, χωρίς ανάγκη αντικατάστασης του τερματικού.
-
Ενσωμάτωση της επιλογής IRIS στο ηλεκτρονικό κατάστημα (checkout), εφόσον υπάρχει e-shop.
Οι κυρώσεις για όσους δεν συμμορφωθούν
Η μη αποδοχή πληρωμών μέσω IRIS μετά την προθεσμία της 1ης Νοεμβρίου 2025 θα επιφέρει πρόστιμα:
-
10.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία.
-
20.000 ευρώ για επιχειρήσεις με διπλογραφικά βιβλία (νομικά πρόσωπα).
Τα πρόστιμα αποσκοπούν στο να διασφαλίσουν την πλήρη συμμόρφωση της αγοράς και την καθολική εφαρμογή των άμεσων πληρωμών σε κάθε σημείο πώλησης.
Ένα βήμα προς φθηνότερες και πιο διαφανείς συναλλαγές
Η ευρεία εφαρμογή του IRIS αναμένεται να αναμορφώσει την αγορά πληρωμών στην Ελλάδα, προσφέροντας φθηνότερες, ταχύτερες και πιο διαφανείς συναλλαγές τόσο για επιχειρήσεις όσο και για καταναλωτές.
Αν και η μετάβαση συνεπάγεται τεχνικές προσαρμογές για τις επιχειρήσεις, το όφελος σε κόστος και ευκολία θεωρείται σημαντικό, με πολλές επιχειρήσεις να βλέπουν ήδη μείωση προμηθειών έως και 50% σε σχέση με τα POS.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι από το φθινόπωρο ξεκινά μια νέα εποχή για τις πληρωμές στην Ελλάδα, με το IRIS να αποκτά πρωταγωνιστικό ρόλο.
