Το ασφαλιστικό τοπίο συνεχίζει να μεταβάλλεται, όμως για πολλούς εργαζόμενους υπάρχει ακόμη η δυνατότητα να αποχωρήσουν νωρίτερα από τα γενικά όρια ηλικίας. Οι λεγόμενες “ειδικές κατηγορίες” προσφέρουν σε ορισμένους τη δυνατότητα συνταξιοδότησης αρκετά χρόνια πριν τα 67, είτε με πλήρη είτε με μειωμένη σύνταξη. Οι ρυθμίσεις αυτές στηρίζονται σε επαγγελματικά, κοινωνικά ή οικογενειακά κριτήρια, και αφορούν κυρίως ασφαλισμένους σε Δημόσιο και ΙΚΑ που έχουν συμπληρώσει κρίσιμα έτη ασφάλισης μέχρι το τέλος του 2021 ή του 2022.
Σύμφωνα με τον εργατολόγο Διονύση Ρίζο, υπάρχουν ακόμη “παράθυρα” για όσους πρόλαβαν να κατοχυρώσουν δικαίωμα πριν αλλάξουν οριστικά τα όρια ηλικίας.
Δημόσιο: Οι κατηγορίες που διατηρούν δικαίωμα πρόωρης εξόδου
➤ 35ετία με κατοχύρωση το 2010
Οι δημόσιοι υπάλληλοι που είχαν συμπληρώσει 35 έτη ασφάλισης έως 31/12/2021 και ήταν τότε τουλάχιστον 58 ετών, μπορούν να αποχωρήσουν με όριο ηλικίας που φτάνει ως τα 61 έτη και 6 μήνες.
Σε αυτά τα χρόνια μπορούν να προσμετρηθούν πλασματικά έτη (στρατός, τέκνα κ.ά.).
Παράδειγμα: υπάλληλος γεννημένος τον Ιούλιο του 1964 με 35ετία το 2021 μπορεί να συνταξιοδοτηθεί από Ιανουάριο 2026, όταν κλείνει τα 61 έτη και 6 μήνες.
➤ 36ετία με κατοχύρωση το 2011
Όσοι είχαν 25ετία το 2011 και έφτασαν τα 36 χρόνια ασφάλισης ως το τέλος του 2021 (μαζί με εξαγορές σπουδών, τέκνων ή στρατού), καθώς και το 58ο έτος ηλικίας, κατοχυρώνουν δικαίωμα αποχώρησης με το ίδιο όριο — 61 έτη και 6 μήνες.
Παράδειγμα: υπάλληλος γεννημένος τον Ιούνιο του 1964 που έχει 36ετία το 2021 μπορεί να φύγει Δεκέμβριο 2025.
➤ 37ετία με θεμελίωση το 2010
Όσοι είχαν 25ετία έως το 2010 και συμπλήρωσαν 37 έτη ασφάλισης έως το 2021 (μαζί με πλασματικά), κατοχυρώνουν όριο ηλικίας 61 ετών και 2 μηνών.
Παράδειγμα: υπάλληλος που γεννήθηκε τον Αύγουστο του 1964 φτάνει το όριο αυτό τον Οκτώβριο του 2025 και μπορεί τότε να αποχωρήσει.
Δημόσιο: Πρόωρη ή μειωμένη σύνταξη
Η πρόωρη αποχώρηση παραμένει δυνατή για όσους είχαν 25 χρόνια ασφάλισης έως το 2012, εφόσον το σχετικό όριο ηλικίας συμπληρώθηκε μέχρι 31/12/2022.
-
Γυναίκες με 25ετία το 2010 μπορούν να φύγουν στα 55.
-
Άνδρες και γυναίκες με 25ετία το 2011 στα 56.
-
Όσοι είχαν 25ετία το 2012 στα 57.
Αν όμως η ηλικία αυτή συμπληρώνεται μετά την 1/1/2023, τότε η πόρτα της πρόωρης σύνταξης ανοίγει μόνο στα 62.
Παράδειγμα: υπάλληλος με 25ετία το 2011, γεννημένος τον Φεβρουάριο του 1966, συμπληρώνει τα 56 το 2022 και μπορεί να αποχωρήσει οποτεδήποτε θελήσει με μειωμένη σύνταξη.
ΙΚΑ: Οι προϋποθέσεις για πρόωρη σύνταξη στα ΒΑΕ
Για τους ασφαλισμένους του ΙΚΑ, η μοναδική “έξοδος κινδύνου” πριν από τα γενικά όρια ηλικίας είναι η ασφάλιση στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα (ΒΑΕ).
➤ Πλήρης ή μειωμένη σύνταξη με 10.500 ένσημα
Όσοι έχουν τουλάχιστον 7.500 ένσημα στα βαρέα και συνολικά 10.500 ημέρες ασφάλισης, μπορούν να συνταξιοδοτηθούν στα 60 με μειωμένη ή στα 62 με πλήρη σύνταξη.
Η διαφορά μεταξύ πλήρους και μειωμένης είναι περίπου 51 ευρώ το μήνα.
Παράδειγμα: μισθωτός με τις απαιτούμενες ημέρες ασφάλισης και ημερομηνία γέννησης Φεβρουάριο 1965 μπορεί να φύγει στα 60 (το 2025) ή να περιμένει τα 62 (το 2027) για πλήρη.
➤ Πλήρης σύνταξη με 4.500 ένσημα (εκ των οποίων 3.600 στα βαρέα)
Άλλη κατηγορία είναι οι ασφαλισμένοι με 4.500 συνολικά ένσημα και 3.600 στα βαρέα, που μπορούν να λάβουν πλήρη σύνταξη στα 62.
Παράδειγμα: μισθωτός γεννημένος τον Φεβρουάριο του 1964 με αυτές τις προϋποθέσεις το 2023 θα μπορεί να συνταξιοδοτηθεί το 2026.
➤ Γυναίκες στα ΒΑΕ: διαφορετικά όρια ανά έτος θεμελίωσης
Οι γυναίκες ασφαλισμένες στα βαρέα έχουν ιδιαίτερο καθεστώς, ανάλογα με το πότε συμπλήρωσαν τα απαιτούμενα ένσημα:
-
Το 2010: πλήρης σύνταξη από τα 55.
-
Το 2011: από τα 56.
-
Το 2012: από τα 57.
-
Από το 2013 και μετά: πλήρης σύνταξη στα 62.
Παράδειγμα: γυναίκα ασφαλισμένη που έκλεισε τις 4.500 ημέρες (3.600 βαρέα) το 2011 και έχει γεννηθεί τον Δεκέμβριο του 1969, μπορεί να αποχωρήσει Δεκέμβριο 2025, στα 56 έτη.
⚠️ Προσοχή στα ένσημα των τελευταίων 17 ετών
Για όσους ανήκουν στα ΒΑΕ, υπάρχει μια κρίσιμη λεπτομέρεια που συχνά αγνοείται:
Απαιτείται να έχουν τουλάχιστον 1.000 ένσημα βαρέα μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης. Αν λείπει αυτή η προϋπόθεση, το δικαίωμα πρόωρης εξόδου χάνεται.
Το συμπέρασμα
Αν και το νέο ασφαλιστικό πλαίσιο έχει ανεβάσει τα όρια ηλικίας στα 62 και 67 έτη, αρκετοί ασφαλισμένοι που πρόλαβαν να θεμελιώσουν δικαίωμα έως το 2021–2022 διατηρούν ακόμη “κλειδωμένες” εξόδους.
Η σωστή αναζήτηση και εξαγορά πλασματικών ετών μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα σε σύνταξη τώρα ή σε πέντε χρόνια από σήμερα.
Πριν γίνει οποιαδήποτε κίνηση, οι ειδικοί τονίζουν ότι χρειάζεται προσεκτικός έλεγχος του φακέλου ασφάλισης, καθώς μια λάθος δήλωση ή παρερμηνεία των ημερομηνιών μπορεί να κοστίσει πολύτιμα χρόνια εργασίας.
