Η συζήτηση για τη σύνταξη είναι για πολλούς από εμάς μια πηγή άγχους. Οι συνεχείς αλλαγές στη νομοθεσία και οι απαιτήσεις για περισσότερα χρόνια ασφάλισης κάνουν αρκετούς να νιώθουν ότι η έξοδος από την εργασία απομακρύνεται διαρκώς. Υπάρχει, όμως, ένα «εργαλείο» που μπορεί να φέρει τη σύνταξη πιο κοντά: τα πλασματικά έτη. Μέσω της αναγνώρισης αυτών των χρόνων, χιλιάδες εργαζόμενοι έχουν τη δυνατότητα να «κλειδώσουν» συνταξιοδοτικό δικαίωμα ή να συμπληρώσουν τον απαραίτητο ασφαλιστικό χρόνο ώστε να φύγουν έως και επτά χρόνια νωρίτερα.
Τι είναι τα πλασματικά έτη
Με απλά λόγια, τα πλασματικά έτη είναι περίοδοι για τις οποίες δεν έχουν πληρωθεί ασφαλιστικές εισφορές, αλλά ο εργαζόμενος μπορεί να τα αναγνωρίσει με εξαγορά. Έτσι, προστίθενται στον συνολικό χρόνο ασφάλισής του. Αυτό μπορεί να σημαίνει είτε ότι πιάνει πιο γρήγορα τα χρόνια που χρειάζεται για πλήρη σύνταξη, είτε ότι κατοχυρώνει καλύτερη ηλικία συνταξιοδότησης με βάση παλαιότερα όρια.
Η χρήση των πλασματικών ετών εκτοξεύτηκε μετά τον νόμο Κατρούγκαλου το 2016. Τότε πολλοί εργαζόμενοι είδαν ότι θα έπρεπε να μείνουν στην αγορά εργασίας περισσότερα χρόνια αν δεν αξιοποιούσαν αυτή τη δυνατότητα. Σήμερα, πάνω από 30.000 ασφαλισμένοι μπορούν να τα χρησιμοποιήσουν και να «κερδίσουν» χρόνο.
Πόσα χρόνια μπορούν να αναγνωριστούν
Η νομοθεσία προβλέπει έως και επτά πλασματικά έτη. Ο ακριβής αριθμός εξαρτάται από την κατηγορία του ασφαλισμένου, τα χρόνια που έχει ήδη εργαστεί, αλλά και τον φορέα στον οποίο ανήκει. Στρατιωτική θητεία, χρόνος σπουδών, γονικές άδειες, ακόμη και περίοδοι ανεργίας ή απεργίας μπορούν να μετρήσουν. Για τους ένστολους υπάρχει επιπλέον η δυνατότητα για αναγνώριση μάχιμης υπηρεσίας.
Στον ιδιωτικό τομέα μάλιστα αναγνωρίζεται και ο χρόνος επιδοτούμενης ασθένειας ή ανεργίας μέχρι 300 ημέρες χωρίς εξαγορά, κάτι που δεν ισχύει στο Δημόσιο.
Πόσο κοστίζει
Το κόστος εξαγοράς διαφέρει σημαντικά:
-
Στο Δημόσιο κυμαίνεται από 6,67% έως 20% των συντάξιμων αποδοχών, ανάλογα με το έτος υποβολής.
-
Στον ιδιωτικό τομέα ανέρχεται στο 20% των μεικτών αποδοχών του τελευταίου μήνα πριν από την αίτηση.
-
Για ελεύθερους επαγγελματίες υπολογίζεται με βάση την ασφαλιστική κατηγορία που έχουν επιλέξει.
Η πληρωμή μπορεί να γίνει είτε εφάπαξ είτε σε δόσεις. Στους δημοσίους υπαλλήλους, η παρακράτηση από τη σύνταξη είναι μονόδρομος, αφού δεν εκδίδονται αποφάσεις εξαγοράς νωρίτερα.
Πότε συμφέρει
Δεν είναι όλες οι περιπτώσεις ίδιες. Για κάποιους η εξαγορά είναι «χρυσή ευκαιρία», για άλλους ίσως όχι. Ενδεικτικά, συμφέρει:
-
Γονείς με ανήλικα παιδιά ή τρίτεκνοι στο Δημόσιο, που μπορούν να κατοχυρώσουν δικαίωμα με τα παλιά όρια ηλικίας.
-
Μητέρες στο ΙΚΑ που χρειάζονται 5.500 ημέρες ασφάλισης για σύνταξη σε μικρότερη ηλικία.
-
Ασφαλισμένοι σε ΔΕΚΟ ή Τράπεζες με 25ετία.
-
Όσοι βρίσκονται κοντά στη 40ετία και θέλουν να φύγουν στα 62.
Ένα παράδειγμα: δημόσιος υπάλληλος με 35 χρόνια και τρία παιδιά μπορεί να εξαγοράσει 5 πλασματικά έτη. Αν δεν το έκανε, η σύνταξή του θα έβγαινε γύρω στα 1.001 ευρώ. Με την εξαγορά, ανεβαίνει στα 1.094 ευρώ, ενώ το ποσό που πλήρωσε για την εξαγορά «αποσβένεται» σε λιγότερα από τέσσερα χρόνια.
Η σημασία για την ανταποδοτική σύνταξη
Τα πλασματικά έτη δεν είναι μόνο θέμα κατοχύρωσης. Παίζουν ρόλο και στο ύψος της ανταποδοτικής σύνταξης. Τα χρόνια που αναγνωρίζονται προστίθενται στον συντελεστή αναπλήρωσης, ενώ οι εισφορές που πληρώνονται για την εξαγορά μπαίνουν στον υπολογισμό των μέσων αποδοχών. Αυτό μπορεί να αυξήσει σημαντικά το τελικό ποσό.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή: αν κάποιος αναγνωρίσει δωρεάν χρόνο (όπως επιδοτούμενη ανεργία), αυτός δεν μετράει για την προσαύξηση του ποσού, αλλά μόνο για την κατοχύρωση.
Γιατί να το σκεφτεί κανείς τώρα
Πολλοί ειδικοί τονίζουν ότι η εξαγορά καλό είναι να γίνεται κοντά στην αίτηση συνταξιοδότησης. Έτσι, ο ασφαλισμένος ξέρει ακριβώς αν και πώς τον συμφέρει. Άλλωστε, τα χρήματα που δαπανώνται δεν επιστρέφονται αν τελικά δεν χρησιμοποιηθούν.
Σε κάθε περίπτωση, η στρατηγική αξιοποίηση των πλασματικών ετών μπορεί να κάνει τη διαφορά: από το να βγει κάποιος πέντε ή επτά χρόνια νωρίτερα, μέχρι το να λάβει αρκετές δεκάδες ευρώ παραπάνω στη σύνταξή του. Και σε μια εποχή που κάθε ευρώ μετράει, πρόκειται για ένα πλεονέκτημα που δεν πρέπει να αγνοηθεί.
