Πώς τα πλασματικά έτη ανοίγουν τον δρόμο για σύνταξη έως και 7 χρόνια νωρίτερα

Από
ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ
-

Το νέο «κλειδί» για ταχύτερη έξοδο στη σύνταξη

Χιλιάδες ασφαλισμένοι σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα έχουν σήμερα τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν τους λεγόμενους «πλασματικούς χρόνους ασφάλισης», προκειμένου να κατοχυρώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα ή να αυξήσουν τα συνολικά έτη ασφάλισής τους. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να φτάσουν πιο γρήγορα στο απαιτούμενο όριο για πλήρη σύνταξη και, σε αρκετές περιπτώσεις, να αποχωρήσουν έως και επτά χρόνια νωρίτερα.
Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 30.000 ασφαλισμένοι μπορούν να ωφεληθούν άμεσα από το μέτρο, φτάνοντας τα 40 έτη ασφάλισης στα 62.

Τι είναι τα πλασματικά έτη και γιατί συμφέρουν

Τα πλασματικά έτη θεσπίστηκαν ως εργαλείο «γεφύρωσης» του ασφαλιστικού βίου, επιτρέποντας σε όσους έχουν κενά διαστήματα χωρίς εισφορές να τα αναγνωρίσουν με εξαγορά. Έτσι, ο εργαζόμενος μπορεί να συμπληρώσει τον απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης για θεμελίωση δικαιώματος σύνταξης ή για αύξηση του ποσοστού αναπλήρωσης.

Η πρακτική αυτή έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής μετά την εφαρμογή του νόμου Κατρούγκαλου (ν. 4387/2016), ο οποίος ενοποίησε τα ασφαλιστικά ταμεία και άλλαξε ριζικά τα όρια ηλικίας. Χιλιάδες εργαζόμενοι στράφηκαν τότε στα πλασματικά έτη, προκειμένου να αποφύγουν καθυστερημένη αποχώρηση ή μειωμένες αποδοχές.

Ποιοι μπορούν να τα αναγνωρίσουν

Δικαίωμα εξαγοράς έχουν:

  • οι δημόσιοι υπάλληλοι,

  • οι εργαζόμενοι του ιδιωτικού τομέα,

  • οι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι,

  • ακόμη και όσοι έχουν ήδη διανύσει πολυετή ασφαλιστικό βίο.

Η αίτηση εξαγοράς μπορεί να υποβληθεί οποιαδήποτε στιγμή — είτε πριν, είτε ταυτόχρονα με την αίτηση συνταξιοδότησης. Ο ασφαλισμένος έχει επίσης τη δυνατότητα να επιλέξει με ποιο έτος επιθυμεί να κατοχυρώσει το δικαίωμα συνταξιοδότησης, αρκεί να συμπληρώνει τον απαιτούμενο χρόνο με τη βοήθεια των πλασματικών ετών.

Για παράδειγμα, γονείς ανηλίκων που διαθέτουν 35 έτη ασφάλισης μπορούν, μέσω αναγνώρισης χρόνου τέκνων, σπουδών ή στρατιωτικής θητείας, να «κλειδώσουν» δικαίωμα με τα παλαιότερα όρια του 2011.

Ποιοι χρόνοι αναγνωρίζονται

Οι κατηγορίες χρόνων που μπορούν να υπολογιστούν ως πλασματικά έτη είναι πολλές και διαφέρουν ανάλογα με τον φορέα ασφάλισης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:

  • Στρατιωτική θητεία (για άνδρες ασφαλισμένους)

  • Χρόνος σπουδών σε ανώτερες ή ανώτατες σχολές

  • Γονικές άδειες και χρόνος ανατροφής τέκνων

  • Περίοδοι ανεργίας ή απεργίας

  • Επιδοτούμενη ασθένεια ή ανεργία (έως 300 ημέρες, χωρίς εξαγορά στον ιδιωτικό τομέα)

  • Πενταετής μάχιμη υπηρεσία για τα σώματα ασφαλείας

Στον δημόσιο τομέα, οι χρόνοι ανεργίας ή ασθένειας δεν προσμετρώνται για θεμελίωση, ενώ στον ιδιωτικό τομέα υπολογίζονται χωρίς καταβολή εισφορών. Αντίθετα, οι χρόνοι που εξαγοράζονται με εισφορές προστίθενται τόσο για θεμελίωση όσο και για τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης.

Το κόστος εξαγοράς

Το ποσό που απαιτείται για την αναγνώριση πλασματικών ετών εξαρτάται από τον ασφαλιστικό φορέα και τον χρόνο υποβολής της αίτησης:

  • Δημόσιο: Από 6,67% έως 20% των συντάξιμων αποδοχών, ανάλογα με το έτος υποβολής.

  • Ιδιωτικός τομέας: 20% επί των μεικτών αποδοχών του τελευταίου μήνα πριν την αίτηση.

  • Ελεύθεροι επαγγελματίες / αυτοαπασχολούμενοι: Σύμφωνα με την ασφαλιστική κατηγορία που έχουν επιλέξει.

Η εξόφληση μπορεί να γίνει εφάπαξ ή σε δόσεις, ενώ στους δημοσίους υπαλλήλους η παρακράτηση γίνεται συνήθως απευθείας από τη σύνταξη.
Σε περιπτώσεις υψηλού κόστους (π.χ. άνω των 20.000 ευρώ για ελεύθερους επαγγελματίες), απαιτείται η εφάπαξ καταβολή του υπολοίπου ποσού.

Ποιοι ωφελούνται περισσότερο

Η αναγνώριση πλασματικών ετών είναι επωφελής για τους περισσότερους ασφαλισμένους, ωστόσο ορισμένες κατηγορίες αποκομίζουν ιδιαίτερα σημαντικά οφέλη:

  • Γονείς ανηλίκων στο Δημόσιο, που μπορούν να κατοχυρώσουν δικαίωμα με βάση τα όρια ηλικίας του 2010–2012.

  • Μητέρες ανηλίκων στο ΙΚΑ, με δυνατότητα θεμελίωσης 5.500 ημερών ασφάλισης.

  • Μητέρες σε ΔΕΚΟ και Τράπεζες, που συμπληρώνουν αναδρομικά 25ετία.

  • Δημόσιοι υπάλληλοι, άνδρες και γυναίκες, για τη συμπλήρωση 35ετίας ή 37ετίας.

  • Ασφαλισμένοι σε πρώην Ταμεία ΕΤΑΑ ή ΟΑΕΕ, οι οποίοι μπορούν να φτάσουν τα 40 έτη ασφάλισης για συνταξιοδότηση στα 62.

  • Εργαζόμενοι σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, για την κάλυψη των απαραίτητων προϋποθέσεων.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, η εξαγορά θεωρείται συμφέρουσα, εφόσον οδηγεί είτε σε κατοχύρωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος, είτε σε πρόωρη αποχώρηση χωρίς απώλειες στο τελικό ποσό.

Πώς επηρεάζει το ποσό της σύνταξης

Τα πλασματικά έτη επηρεάζουν την ανταποδοτική σύνταξη με δύο τρόπους:

  1. Αυξάνουν τον χρόνο ασφάλισης, άρα και τον συντελεστή αναπλήρωσης.

  2. Ενσωματώνονται στον υπολογισμό του μέσου όρου συντάξιμων αποδοχών, εφόσον έχουν εξαγοραστεί με εισφορές.

Όταν ο χρόνος αναγνωρίζεται δωρεάν (π.χ. επιδοτούμενη ανεργία), δεν συνυπολογίζεται στην ανταποδοτική σύνταξη. Αντίθετα, όταν έχει εξαγοραστεί, συμβάλλει τόσο στην αύξηση των ετών όσο και στο τελικό ποσό.

Συμπέρασμα

Η εξαγορά πλασματικών ετών αποτελεί σημαντικό εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού για κάθε ασφαλισμένο που βρίσκεται κοντά στη σύνταξη. Παρότι συνεπάγεται κόστος, μπορεί να προσφέρει πολλαπλάσια οφέλη — είτε μέσω πρόωρης εξόδου, είτε μέσω αυξημένης ανταποδοτικής σύνταξης.
Κάθε περίπτωση, ωστόσο, χρειάζεται προσεκτική αξιολόγηση βάσει εισοδημάτων, ηλικίας και ασφαλιστικού φορέα, ώστε η απόφαση να είναι πραγματικά επωφελής.