Η κυβέρνηση εξετάζει νέα μέτρα στήριξης λόγω της ανόδου στις τιμές ενέργειας. Στο τραπέζι η επιστροφή του Power Pass και πακέτο έως 600 εκατ. ευρώ.
Η εκρηκτική άνοδος στις διεθνείς τιμές ενέργειας επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων στήριξης για τα ελληνικά νοικοκυριά. Με το πετρέλαιο να πλησιάζει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι και το φυσικό αέριο να κινείται στα 56 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και εξετάζει σενάρια για οικονομική ενίσχυση των καταναλωτών.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στο κυβερνητικό επιτελείο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη επεξεργασία πιθανών μέτρων που θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν αν οι τιμές παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, το συνολικό πακέτο στήριξης θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και τα 600 εκατομμύρια ευρώ.
Η βασική ανησυχία σχετίζεται με την αστάθεια που προκαλεί η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει ήδη αρχίσει να επηρεάζει την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Συναγερμός στο Μαξίμου για τις αυξήσεις στην ενέργεια
Το ζήτημα των ανατιμήσεων συζητήθηκε σε κυβερνητική σύσκεψη στο Μέγαρο Μαξίμου, με τη συμμετοχή των αρμόδιων υπουργών. Στη συνάντηση εξετάστηκαν τα δεδομένα που διαμορφώνονται στις διεθνείς αγορές, καθώς και οι πιθανές επιπτώσεις τους στην ελληνική οικονομία και στα νοικοκυριά.
Παρότι δεν λήφθηκαν άμεσες αποφάσεις, οι συμμετέχοντες αξιολόγησαν πιθανά σενάρια αντίδρασης σε περίπτωση που η ενεργειακή κρίση επιδεινωθεί. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην εμπειρία της περιόδου 2022, όταν η Ελλάδα είχε προχωρήσει σε σειρά παρεμβάσεων για να μειώσει την πίεση στους λογαριασμούς ρεύματος και καυσίμων.
Τα μέτρα εκείνης της περιόδου αποτελούν σήμερα σημείο αναφοράς για τον σχεδιασμό νέων πιθανών ενισχύσεων.
Επιστροφή του Power Pass στο τραπέζι
Ένα από τα σενάρια που εξετάζονται είναι η επαναφορά του Power Pass, του μηχανισμού επιστροφής χρημάτων για τους αυξημένους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Το συγκεκριμένο πρόγραμμα εφαρμόστηκε κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης με στόχο να απορροφήσει μέρος των επιβαρύνσεων που αντιμετώπισαν τα νοικοκυριά λόγω της αύξησης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Τότε, το μέτρο κάλυπτε νοικοκυριά με οικογενειακό εισόδημα έως 45.000 ευρώ, ενώ το δημοσιονομικό κόστος είχε φτάσει περίπου τα 296 εκατομμύρια ευρώ.
Η πιθανή επαναφορά ενός παρόμοιου μηχανισμού θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό εργαλείο για την άμεση ανακούφιση των καταναλωτών σε περίπτωση νέας ενεργειακής πίεσης.
Τα μέτρα που εφαρμόστηκαν στην προηγούμενη ενεργειακή κρίση
Εκτός από το Power Pass, την περίοδο της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης είχαν υλοποιηθεί και άλλες παρεμβάσεις οικονομικής στήριξης.
Μεταξύ αυτών ήταν το Fuel Pass, μια προπληρωμένη κάρτα που χρησιμοποιήθηκε για την αγορά καυσίμων και είχε συνολικό προϋπολογισμό περίπου 300 εκατομμύρια ευρώ.
Παράλληλα, είχε δοθεί και ειδική οικονομική ενίσχυση ύψους 200 ευρώ στους οδηγούς ταξί, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το αυξημένο κόστος καυσίμων που επηρέαζε άμεσα τη δραστηριότητά τους.
Η εμπειρία αυτών των μέτρων αξιολογείται σήμερα από το οικονομικό επιτελείο, καθώς θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για νέες παρεμβάσεις εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
Καμία οριστική απόφαση ακόμη
Παρά τα σενάρια που εξετάζονται, η κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει μέχρι στιγμής σε οριστικές αποφάσεις για νέα επιδότηση.
Το οικονομικό επιτελείο επιλέγει να κινηθεί με προσοχή, παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Η τελική απόφαση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν η άνοδος στις τιμές θα αποδειχθεί προσωρινή ή αν θα διαμορφωθεί μια νέα περίοδος υψηλού ενεργειακού κόστους.
Σε κάθε περίπτωση, στόχος είναι να αποφευχθεί μια νέα σημαντική επιβάρυνση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Κρίσιμες αποφάσεις και σε διεθνές επίπεδο
Την ίδια στιγμή, το ζήτημα της ενεργειακής αστάθειας απασχολεί έντονα και τη διεθνή κοινότητα.
Οι υπουργοί Ενέργειας των χωρών της G7 πραγματοποίησαν έκτακτη τηλεδιάσκεψη προκειμένου να εξετάσουν πιθανές παρεμβάσεις για τη σταθεροποίηση της αγοράς πετρελαίου.
Μεταξύ των σεναρίων που συζητούνται είναι η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, μια κίνηση που έχει χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν για να περιοριστούν έντονες διακυμάνσεις στις τιμές.
Σχέδιο για απελευθέρωση έως 400 εκατ. βαρελιών
Σύμφωνα με εκτιμήσεις από την αμερικανική πλευρά, μια συντονισμένη κίνηση από τις χώρες της G7 θα μπορούσε να περιλαμβάνει την απελευθέρωση 300 έως 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου.
Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 25% έως 30% των στρατηγικών αποθεμάτων των χωρών της ομάδας, τα οποία συνολικά υπολογίζονται σε περίπου 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια.
Η κίνηση αυτή θα είχε στόχο να αυξήσει την προσφορά στην αγορά και να περιορίσει τις πιέσεις στις τιμές, οι οποίες έχουν ενισχυθεί λόγω της σύγκρουσης με το Ιράν και της γενικότερης γεωπολιτικής αστάθειας στην περιοχή.
Πώς λειτούργησε το Power Pass
Το Power Pass αποτέλεσε ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία οικονομικής στήριξης των καταναλωτών κατά την προηγούμενη ενεργειακή κρίση.
Μέσω της ειδικής πλατφόρμας που δημιουργήθηκε στο gov.gr, οι πολίτες μπορούσαν να υποβάλουν αίτηση για επιστροφή μέρους των αυξημένων χρεώσεων στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος.
Η ενίσχυση κάλυπτε έως και 60% της επιπλέον επιβάρυνσης για την κύρια κατοικία, για το διάστημα από 1 Δεκεμβρίου 2021 έως 31 Μαΐου 2022.
Το μέτρο θεσμοθετήθηκε με το άρθρο 36 του νόμου 4936/2022 και εφαρμόστηκε μέσω κοινής υπουργικής απόφασης.
Δικαιούχοι ήταν φορολογικοί κάτοικοι Ελλάδας με ετήσιο οικογενειακό εισόδημα έως 45.000 ευρώ, ενώ η διαδικασία αίτησης πραγματοποιούνταν ηλεκτρονικά με χρήση των προσωπικών κωδικών TAXISnet.
