Ένα νέο πλαίσιο για τις ηλεκτρονικές πληρωμές, πολύ πιο αυστηρό και εκτεταμένο από ό,τι γνωρίζαμε μέχρι σήμερα, φέρνει το σχέδιο νόμου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση. Οι ρυθμίσεις αυτές δεν αφορούν μόνο τις επιχειρήσεις που εισπράττουν χρήματα μέσω καρτών, POS ή ψηφιακών εφαρμογών, αλλά και κάθε τράπεζα ή φορέα που δραστηριοποιείται στον τομέα της διεκπεραίωσης ηλεκτρονικών συναλλαγών. Πρόκειται για παρεμβάσεις που ανατρέπουν το υπάρχον τοπίο, καθώς καθιερώνουν υποχρεωτική, άμεση και συνεχόμενη διασύνδεση όλων των συστημάτων πληρωμών με την ΑΑΔΕ, ενώ συνοδεύονται από ένα αυστηρό «πακέτο» προστίμων για όποιον δεν συμμορφώνεται.
Οι αλλαγές ενσωματώνονται μέσω τροποποιήσεων στον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας. Πλέον, το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο δεν περιορίζεται στη χρήση καρτών, αλλά καλύπτει το σύνολο των σύγχρονων ηλεκτρονικών μέσων πληρωμής. Με απλά λόγια, κάθε επιχείρηση που υποχρεούται να δέχεται ηλεκτρονικές πληρωμές – είτε αυτές γίνονται με κάρτα, είτε με απευθείας μεταφορά χρημάτων μέσω IRIS ή άλλης υπηρεσίας – πρέπει να έχει ένα σύστημα στο ταμείο της που να «επικοινωνεί» αυτοματοποιημένα με την ΑΑΔΕ.
Αυτό μπορεί να γίνεται με δύο τρόπους: είτε μέσω τερματικών POS που έχουν ήδη πιστοποιηθεί και διασυνδεθεί με τα συστήματα της φορολογικής διοίκησης, είτε μέσω λογισμικών ή παρόχων ηλεκτρονικής έκδοσης στοιχείων οι οποίοι επίσης είναι συνδεδεμένοι με την ΑΑΔΕ. Στο νέο πλαίσιο προβλέπεται και η αξιοποίηση του διατραπεζικού συστήματος ΔΙΑΣ, ώστε οι συναλλαγές να διεκπεραιώνονται μέσω ενός κεντρικού και πλήρως ελεγχόμενου κόμβου, κάτι που ενισχύει τη διαφάνεια και την ανιχνευσιμότητα.
Κομβικό στοιχείο των αλλαγών είναι η διεύρυνση των υποχρεώσεων των εταιρειών που συμμετέχουν στο οικοσύστημα των ηλεκτρονικών συναλλαγών. Μέχρι σήμερα, η νομοθεσία εστίαζε κυρίως στις πληρωμές μέσω κάρτας. Με τη νέα διάταξη, ωστόσο, η έννοια της «ηλεκτρονικής πληρωμής» επεκτείνεται σε όλο το εύρος των σύγχρονων ψηφιακών υπηρεσιών. Έτσι, στο ρυθμιστικό πλαίσιο εντάσσονται όχι μόνο όσοι χειρίζονται POS και υπηρεσίες αποδοχής καρτών, αλλά και οι οντότητες που αναλαμβάνουν εκκαθαρίσεις συναλλαγών, λειτουργούν δίκτυα πληρωμών ή παρέχουν διάφορους συναφείς μηχανισμούς.
Όλοι οι παραπάνω υποχρεούνται να συμμορφωθούν με συγκεκριμένες τεχνικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις διασύνδεσης. Πριν ακόμη λειτουργήσουν τα συστήματά τους, πρέπει να υποβάλουν στην ΑΑΔΕ μια «δήλωση συμμόρφωσης», η οποία θα δημοσιεύεται στον ιστότοπο της Αρχής. Η δήλωση αποτελεί προϋπόθεση για να θεωρηθεί μια υπηρεσία πληρωμών νόμιμη. Αν μια οντότητα δεν καταθέσει εγκαίρως τη δήλωση – εντός 45 ημερών από τη λήξη της προβλεπόμενης προθεσμίας – τότε η λειτουργία των POS ή των συστημάτων της θεωρείται αυτομάτως παράνομη και πρέπει να παύσει.
Οι επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν POS ή λογισμικά τα οποία δεν έχουν λάβει την απαραίτητη πιστοποίηση από την ΑΑΔΕ θα πρέπει να τα αντικαταστήσουν ή να τα αναβαθμίσουν, μέσα σε χρονικό διάστημα που θα καθοριστεί με νέες αποφάσεις του Διοικητή της ΑΑΔΕ. Με αυτόν τον τρόπο, το σύνολο της αγοράς οδηγείται σε ένα ενιαίο περιβάλλον πλήρους παρακολούθησης των εισπράξεων.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει, επίσης, συγκεκριμένες κυρώσεις για όσους παραβαίνουν το πλαίσιο. Για τις επιχειρήσεις που υποχρεούνται να χρησιμοποιούν POS ή υπηρεσίες άμεσων πληρωμών και δεν τα έχουν συνδέσει όπως απαιτείται, επιβάλλεται πρόστιμο 10.000 ευρώ για όσες τηρούν απλογραφικά βιβλία και 20.000 ευρώ για όσες τηρούν διπλογραφικά. Υπάρχει ωστόσο μια εξαίρεση: οι επιχειρήσεις που λειτουργούν σε πολύ μικρούς οικισμούς (μέχρι 500 κατοίκους) ή σε νησιά με πληθυσμό κάτω των 3.100 κατοίκων – εκτός των χαρακτηρισμένων τουριστικών περιοχών – θα πληρώνουν το μισό πρόστιμο.
Ακόμη πιο αυστηρές είναι οι προβλέψεις για τις εταιρείες που παρέχουν τις υποδομές πληρωμών. Αν, παρότι έχουν υποβάλει δήλωση συμμόρφωσης, δεν τηρούν στην πράξη τις τεχνικές απαιτήσεις και δεν συνδέονται σωστά με την ΑΑΔΕ, τους επιβάλλεται πρόστιμο 200.000 ευρώ, το οποίο αυξάνεται σε 300.000 ευρώ σε περίπτωση υποτροπής. Επιπλέον, αν δεν προχωρήσουν εγκαίρως στην αναβάθμιση των POS που διαχειρίζονται, η δήλωση συμμόρφωσης ακυρώνεται και ενεργοποιούνται νέες κυρώσεις, με πρόστιμο 100.000 ευρώ. Αν μάλιστα μόνο μέρος των τερματικών δεν έχει αναβαθμιστεί, τότε προβλέπεται πρόστιμο 500 ευρώ για κάθε POS που παραμένει εκτός προδιαγραφών.
Τέλος, μεταφέρονται αρμοδιότητες από τον υπουργό Οικονομικών στον Διοικητή της ΑΑΔΕ, ο οποίος πλέον θα έχει τον πλήρη έλεγχο του πλαισίου: από το ποιες οντότητες υποχρεούνται σε δήλωση συμμόρφωσης, μέχρι τον τρόπο, το περιεχόμενο και τον χρόνο υποβολής της. Στόχος είναι ένα πιο ευέλικτο και εκσυγχρονισμένο σύστημα που θα μπορεί να προσαρμόζεται γρήγορα στις συνεχώς εξελισσόμενες ηλεκτρονικές πληρωμές.
