Σε πλήρη ψηφιακή αναδιοργάνωση του συστήματος κοινωνικών παροχών προχωρά το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, δημιουργώντας ένα νέο ηλεκτρονικό εργαλείο που αλλάζει τα δεδομένα στους ελέγχους επιδομάτων. Πρόκειται για το Εθνικό Μητρώο Παροχών, μια ενιαία πλατφόρμα μέσω της οποίας το κράτος θα αποκτήσει ολοκληρωμένη εικόνα για όλα τα επιδόματα που λαμβάνει κάθε πολίτης.
Το έργο υλοποιείται με τη συνεργασία της ΑΑΔΕ και αναμένεται να αποτελέσει τη μεγαλύτερη έως σήμερα βάση δεδομένων κοινωνικών ενισχύσεων, καθώς θα συγκεντρώνει πληροφορίες για εκατομμύρια δικαιούχους και δεκάδες διαφορετικές παροχές.
Η νέα ψηφιακή υποδομή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση επιδιώκει αυστηρότερους ελέγχους στις κοινωνικές δαπάνες, με στόχο – όπως αναφέρεται – να περιοριστούν φαινόμενα καταχρήσεων και να κατευθύνονται οι ενισχύσεις αποκλειστικά σε όσους πληρούν πραγματικά τα κριτήρια.
Όλα τα επιδόματα σε μία πλατφόρμα
Το νέο Μητρώο θα λειτουργεί ως κεντρικός «κόμβος» πληροφοριών για κάθε μορφή κοινωνικής ενίσχυσης. Σε αυτό θα ενσωματώνονται δεδομένα από διαφορετικούς φορείς του Δημοσίου, δημιουργώντας έναν πλήρη φάκελο παροχών για κάθε ΑΦΜ.
Στην πρώτη φάση, στο σύστημα αναμένεται να ενταχθούν:
- το επίδομα παιδιού Α21,
- το επίδομα στέγασης,
- το επίδομα θέρμανσης,
- οι παροχές ανεργίας,
- τα αναπηρικά επιδόματα,
- καθώς και άλλες οικονομικές ενισχύσεις που καταβάλλονται από το κράτος.
Παράλληλα, η πλατφόρμα θα αντλεί και θα επεξεργάζεται στοιχεία που αφορούν την οικονομική και οικογενειακή κατάσταση των πολιτών, ώστε να πραγματοποιούνται αυτόματες διασταυρώσεις χωρίς να απαιτείται χειροκίνητος έλεγχος.
Τι στοιχεία θα «βλέπει» το κράτος
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό του υπουργείου, για κάθε δικαιούχο θα καταγράφονται:
- ο ΑΦΜ,
- η οικογενειακή κατάσταση,
- τα δηλωμένα εισοδήματα,
- τα ακίνητα και η περιουσιακή εικόνα,
- οι τραπεζικές πληροφορίες που σχετίζονται με τις παροχές,
- αλλά και το συνολικό ποσό επιδομάτων που λαμβάνει.
Με αυτόν τον τρόπο θα δημιουργείται ένα πλήρες ψηφιακό αποτύπωμα για κάθε πολίτη που εισπράττει κοινωνικές ενισχύσεις.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν πλέον να βλέπουν συγκεντρωτικά όλες τις παροχές που χορηγούνται σε ένα νοικοκυριό, αλλά και να ελέγχουν αν εξακολουθούν να πληρούνται τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια.
Πώς θα γίνονται οι έλεγχοι
Το νέο σύστημα βασίζεται στις ηλεκτρονικές διασταυρώσεις δεδομένων. Αυτό σημαίνει ότι οι έλεγχοι θα πραγματοποιούνται αυτόματα μέσω σύνδεσης με άλλες κρατικές βάσεις δεδομένων, όπως οι φορολογικές δηλώσεις, τα στοιχεία ακινήτων και οι πληροφορίες εισοδημάτων.
Μέσα από τη λειτουργία του Μητρώου, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα μπορούν να εντοπίζουν περιπτώσεις πολιτών που:
- εμφανίζουν χαμηλά εισοδήματα αλλά διαθέτουν σημαντική περιουσία,
- λαμβάνουν περισσότερες παροχές από όσες δικαιούνται,
- αποκρύπτουν οικονομικά στοιχεία,
- ή συνεχίζουν να εισπράττουν επιδόματα ενώ δεν πληρούν πλέον τις προϋποθέσεις.
Στην πράξη, δημιουργείται ένα νέο μοντέλο ψηφιακού ελέγχου, όπου τα δεδομένα θα διασταυρώνονται σε πραγματικό χρόνο, περιορίζοντας σημαντικά τις δυνατότητες παρατυπιών.
Στο επίκεντρο παροχές άνω των 13 δισ. ευρώ
Η σημασία του έργου θεωρείται ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς αφορά κοινωνικές δαπάνες που ξεπερνούν συνολικά τα 13 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.
Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι η ύπαρξη ενός ενιαίου συστήματος παρακολούθησης θα επιτρέψει καλύτερη διαχείριση των κρατικών πόρων, αλλά και πιο στοχευμένη κοινωνική πολιτική.
Παράλληλα, θεωρείται ότι θα συμβάλει στη μείωση φαινομένων αδικίας, όπου πολίτες που δεν πληρούν τα κριτήρια συνεχίζουν να λαμβάνουν ενισχύσεις, ενώ άλλοι με πραγματική ανάγκη μένουν εκτός.
Η ομάδα που αναλαμβάνει την υλοποίηση
Τον κεντρικό συντονισμό του έργου αναλαμβάνει ειδική ομάδα εργασίας που έχει ήδη συσταθεί από το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.
Επικεφαλής έχει οριστεί η γενική γραμματέας Δημοσιονομικής Πολιτικής Παυλίνα Καρασιώτου, ενώ στην ομάδα συμμετέχουν στελέχη της ΑΑΔΕ και άλλων συναρμόδιων φορέων.
Η αποστολή της ομάδας περιλαμβάνει:
- την πιλοτική εφαρμογή της πλατφόρμας,
- τη διασύνδεση των πληροφοριακών συστημάτων,
- την επίλυση τεχνικών και διοικητικών ζητημάτων,
- καθώς και τον σχεδιασμό για τη μελλοντική επέκταση του Μητρώου.
Η λειτουργία της ομάδας προβλέπεται να συνεχιστεί έως το τέλος του 2026, με ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης, καθώς πρόκειται για ένα έργο που αναμένεται να επεκταθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια.
Νέα εποχή στους ελέγχους επιδομάτων
Η δημιουργία του Εθνικού Μητρώου Παροχών σηματοδοτεί ουσιαστικά μια νέα εποχή στον τρόπο με τον οποίο το κράτος θα παρακολουθεί και θα ελέγχει τις κοινωνικές ενισχύσεις.
Το μοντέλο των διάσπαρτων πληροφοριών και των διαφορετικών βάσεων δεδομένων περνά σταδιακά στο παρελθόν, με το Δημόσιο να αποκτά πλέον μια πλήρη και ενιαία εικόνα για τις παροχές που καταβάλλονται ανά πολίτη.
Το επόμενο διάστημα αναμένονται και οι πρώτες δοκιμαστικές λειτουργίες του συστήματος, οι οποίες θα δείξουν πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη το νέο πλαίσιο ελέγχων και ποιες αλλαγές θα φέρει για χιλιάδες δικαιούχους επιδομάτων σε όλη τη χώρα.
