Από την 1η Ιανουαρίου 2026, αλλάζει ριζικά το τοπίο στις σχέσεις μεταξύ ιδιοκτητών και ενοικιαστών, με μια νέα ρύθμιση που έχει ήδη προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Η διάταξη που περιλαμβάνεται στον νέο Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, φέρνει στο προσκήνιο την ταχύτατη απομάκρυνση ενοικιαστών χωρίς την ανάγκη δικαστικής απόφασης – μια εξέλιξη που φέρνει ανατροπές και κινδύνους για χιλιάδες νοικοκυριά.
Ποια είναι η μεγάλη αλλαγή;
Η νέα διαδικασία προβλέπει ότι όταν λήγει ένα μισθωτήριο συμβόλαιο, ο ιδιοκτήτης δεν θα χρειάζεται πλέον να καταφύγει στη Δικαιοσύνη για να απομακρύνει τον ενοικιαστή που δεν εγκαταλείπει το ακίνητο. Αντί για μακρόχρονες δικαστικές διαμάχες, θα μπορεί να ενεργοποιηθεί μια ταχεία διαδικασία – η διαταγή απόδοσης μισθίου, η οποία θα εκδίδεται από ειδικά εξουσιοδοτημένο δικηγόρο.
Πόσο γρήγορα θα απομακρύνεται ο ενοικιαστής;
Η διαδικασία δεν είναι ακαριαία, αλλά σαφώς ταχύτερη από ό,τι γνωρίζαμε έως σήμερα. Ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να ενημερώσει τον ενοικιαστή τουλάχιστον τρεις μήνες πριν λήξει η σύμβαση, μέσω εξώδικου. Αν ο ενοικιαστής δεν αποχωρήσει, ξεκινά η διαδικασία που μπορεί να ολοκληρωθεί σε περίπου έξι μήνες – υπό την προϋπόθεση ότι δεν υπάρξει νομική αντίδραση από τον ενοικιαστή.
Τι επιλογές έχει ο ενοικιαστής;
Παρά την ταχύτητα της διαδικασίας, ο ενοικιαστής δεν είναι εντελώς απροστάτευτος. Έχει δικαίωμα να ασκήσει ανακοπή κατά της διαταγής και να ζητήσει ασφαλιστικά μέτρα. Αν πείσει το δικαστήριο ότι υπάρχουν σοβαροί λόγοι – για παράδειγμα, προβλήματα υγείας, οικονομική δυσπραγία ή δυσκολία ανεύρεσης άλλης στέγης – μπορεί να εξασφαλίσει προσωρινή προστασία.
Ποιοι λόγοι θεωρούνται σοβαροί;
Δεν αρκεί μια απλή επίκληση ανάγκης. Ο ενοικιαστής πρέπει να τεκμηριώσει την κατάστασή του με στοιχεία. Η ύπαρξη μιας σοβαρής ασθένειας, μια εγκυμοσύνη, η ανάγκη φροντίδας ηλικιωμένου συγγενή, η επαγγελματική μετάθεση ή η αδυναμία να εξευρεθεί νέο σπίτι σε εύλογο χρονικό διάστημα μπορούν να κρίνουν το αποτέλεσμα.
Τι είναι η διαταγή απόδοσης μισθίου και ποιος την εκδίδει;
Η πρωτοτυπία της νέας ρύθμισης είναι ότι το κράτος εκχωρεί την εξουσία έκδοσης αυτής της διαταγής σε ειδικά εξουσιοδοτημένους δικηγόρους – όχι σε δικαστές. Αυτοί οι νομικοί επαγγελματίες, οι οποίοι θα έχουν οριστεί από τα αρμόδια δικαστήρια, θα εξετάζουν τον φάκελο και θα εκδίδουν την εντολή απομάκρυνσης, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Τι συμβαίνει αν ο ενοικιαστής δεν αντιδρά;
Αν μέσα στο χρονικό όριο που ορίζει ο νόμος δεν υπάρξει καμία αντίδραση (π.χ. ανακοπή), τότε η διαταγή τίθεται σε εφαρμογή και ο ενοικιαστής πρέπει να αποχωρήσει εντός της προθεσμίας που θα αναγράφεται. Αν δεν το πράξει, μπορεί να κινηθεί αναγκαστική εκτέλεση, με συνέπειες που θα φτάνουν μέχρι και την παρουσία δικαστικού επιμελητή.
Υπάρχουν επιπτώσεις στην ευρύτερη αγορά κατοικίας;
Ναι – και είναι σοβαρές. Σε περιοχές όπου το στεγαστικό πρόβλημα είναι οξύ, όπως στα μεγάλα αστικά κέντρα ή σε τουριστικές περιοχές, η δυνατότητα των ιδιοκτητών να εκκενώνουν άμεσα τα ακίνητά τους ενδέχεται να επιδεινώσει την πρόσβαση σε προσιτή στέγη. Η πίεση στους ενοικιαστές θα ενταθεί, ενώ όσοι αδυνατούν να βρουν νέο σπίτι ίσως καταλήξουν σε προσωρινές ή επισφαλείς λύσεις.
Τι σημαίνει πρακτικά για τους ενοικιαστές;
Οι ενοικιαστές θα πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικοί όσο πλησιάζει η λήξη του συμβολαίου τους. Ένα εξώδικο από τον ιδιοκτήτη δεν είναι απλή ειδοποίηση – μπορεί να είναι η αρχή μιας διαδικασίας που θα τους βγάλει από το σπίτι. Η έγκαιρη νομική συμβουλή είναι απαραίτητη, όπως και η γνώση των δικαιωμάτων που διατηρούν ακόμη και σε αυτή τη νέα, πιο «επιθετική» διαδικασία.
