Αθόρυβα, σχεδόν ύπουλα, ένα νέο κύμα χρεώσεων «χτυπά» τις τσέπες των Ελλήνων καταναλωτών. Ο λόγος; Οι αναλήψεις από ΑΤΜ, που μέχρι πρόσφατα ήταν δωρεάν ή με ελάχιστη επιβάρυνση, πλέον κοστίζουν ακριβά – και σε ορισμένες περιπτώσεις, απελπιστικά ακριβά.
Η αλλαγή δεν ήρθε από το πουθενά. Αιτία είναι η παραχώρηση 850 αυτόματων ταμειολογιστικών μηχανών της Τράπεζας Πειραιώς σε ιδιωτική εταιρεία, στην οποία η ίδια η τράπεζα διατηρεί απλώς μειοψηφικό ποσοστό. Το deal αυτό σηματοδοτεί μία ευρύτερη μεταβολή στον τραπεζικό χάρτη της χώρας, με το κοινό να πληρώνει – κυριολεκτικά – το τίμημα.
Τι ακριβώς αλλάζει για εμάς;
Τα συγκεκριμένα ΑΤΜ, που βρίσκονται σε κομβικά σημεία της καθημερινότητας όπως σταθμοί μετρό, νοσοκομεία, αεροδρόμια και άλλες μη τραπεζικές εγκαταστάσεις, λειτουργούν πλέον ως «λευκά» ΑΤΜ. Δηλαδή, χωρίς το σήμα κάποιας συστημικής τράπεζας. Το branding της Πειραιώς αφαιρέθηκε και τη θέση του πήρε το logo της ιδιωτικής εταιρείας. Το αποτέλεσμα; Χρεώσεις που σοκάρουν.
Ο συνολικός αριθμός των ιδιωτικών ΑΤΜ στην Ελλάδα αγγίζει πλέον τα 3.200. Ένα στα τέσσερα ΑΤΜ στη χώρα δεν ανήκει πλέον σε τράπεζα. Και αυτό έχει συνέπειες.
Πόσο θα μας κοστίζει να σηκώνουμε χρήματα;
Η απάντηση εξαρτάται από πού κάνετε την ανάληψη. Οι χρεώσεις ξεκινούν από 1,50 € και σε κάποιες περιπτώσεις ξεπερνούν ακόμα και τα 4,95 €! Ναι, καλά διαβάσατε. Για να πάρετε π.χ. 50 ευρώ, μπορεί να πληρώσετε σχεδόν 10% προμήθεια.
Αξιοσημείωτο είναι ότι ακόμα και οι πελάτες της ίδιας της Πειραιώς – οι οποίοι είχαν μέχρι σήμερα προνομιακή πρόσβαση στα συγκεκριμένα μηχανήματα – πλέον χρεώνονται κανονικά. Καμία εξαίρεση.
Και σαν να μην έφτανε αυτό, ακόμα και η απλή ερώτηση υπολοίπου επιβαρύνεται με χρέωση! Δηλαδή πληρώνουμε για να μάθουμε… πόσα μας έμειναν.
Γιατί γίνεται όλο αυτό;
Η απάντηση κρύβεται πίσω από την εμπορική στρατηγική των τραπεζών. Η διατήρηση και λειτουργία ΑΤΜ κοστίζει, ειδικά σε απομακρυσμένες ή μη εμπορικές περιοχές. Η πώληση ή παραχώρηση των ΑΤΜ σε τρίτες εταιρείες μειώνει τα λειτουργικά έξοδα των τραπεζών, αλλά μεταφέρει το κόστος στους πολίτες.
Οι ιδιώτες που διαχειρίζονται αυτά τα μηχανήματα λειτουργούν με εμπορικά κριτήρια: δηλαδή χρεώνουν όπου και όσο μπορούν, χωρίς να δεσμεύονται από τις τραπεζικές πρακτικές.
Η κοινωνική διάσταση της απόφασης
Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει εύλογες αντιδράσεις. Η μετατροπή βασικών τραπεζικών υπηρεσιών σε «εμπόρευμα πολυτελείας» επηρεάζει κυρίως τους ηλικιωμένους, τους οικονομικά ασθενέστερους, και όσους ζουν σε περιοχές χωρίς επαρκή τραπεζική παρουσία. Σε πολλά χωριά ή νησιά, το κοντινότερο τραπεζικό κατάστημα απέχει δεκάδες χιλιόμετρα. Το μοναδικό τους ΑΤΜ τώρα τους χρεώνει για κάθε συναλλαγή.
Το πρόβλημα έχει πάρει τέτοιες διαστάσεις, ώστε η κυβέρνηση φέρεται να ετοιμάζει νομοθετική παρέμβαση. Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται η θέσπιση ειδικών ρυθμίσεων για τα ΑΤΜ που βρίσκονται σε απομονωμένες περιοχές ή περιοχές με χαμηλή τραπεζική κάλυψη.
Τι σχεδιάζει το κράτος
Η πρώτη κίνηση θα έρθει από τον Ιανουάριο του 2025, όπου θα τεθεί σε ισχύ νέα ρύθμιση: Σε κάθε απομακρυσμένη περιοχή της χώρας, τουλάχιστον ένα ΑΤΜ θα είναι υποχρεωμένο να προσφέρει δωρεάν αναλήψεις σε όλους – ανεξαρτήτως ποιας τράπεζας είναι πελάτες. Πρόκειται για ένα μέτρο που στόχο έχει να εξασφαλίσει βασική τραπεζική πρόσβαση σε όλους τους πολίτες.
Παράλληλα, εξετάζεται η επιβολή πλαφόν στις χρεώσεις των ιδιωτικών ΑΤΜ ή και η υποχρέωσή τους να ενημερώνουν αναλυτικά τον χρήστη για το ακριβές κόστος πριν την ολοκλήρωση της συναλλαγής.
Τι μπορεί να κάνει ο καταναλωτής;
Μέχρι τότε, οι πολίτες καλούνται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί. Οι βασικές συμβουλές:
Επιλέγετε ΑΤΜ της τράπεζάς σας για τις αναλήψεις.
Χρησιμοποιείτε το mobile banking για ερωτήσεις υπολοίπου, πληρωμές και μεταφορές.
Αποφεύγετε “λευκά” ATM, ειδικά σε τουριστικές περιοχές ή σε χώρους υψηλής επισκεψιμότητας.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι κάθε ΑΤΜ οφείλει να εμφανίζει το ποσό της χρέωσης πριν ολοκληρωθεί η συναλλαγή. Αν δείτε ότι η χρέωση είναι υπερβολική, απλώς ακυρώστε.
Συμπέρασμα:
Η εποχή των δωρεάν αναλήψεων φαίνεται να τελειώνει. Με τις τράπεζες να περιορίζουν τη φυσική τους παρουσία και τα ιδιωτικά ΑΤΜ να επεκτείνονται, η πρόσβαση στα χρήματά μας γίνεται όλο και πιο ακριβή υπόθεση. Το μόνο που μένει είναι η πίεση – κοινωνική και πολιτική – να φέρει ρυθμίσεις που θα επαναφέρουν την ισορροπία ανάμεσα στο τραπεζικό κέρδος και το δημόσιο συμφέρον.
