Ένα πρωτοφανές σκηνικό έχει αρχίσει να στήνεται πίσω από τις τραπεζικές συναλλαγές στην Ελλάδα, και οι αντιδράσεις δεν άργησαν να πάρουν διαστάσεις. Η υπόθεση αφορά την πώληση 820 ΑΤΜ της Τράπεζας Πειραιώς στην εταιρεία Cashflex, μια κίνηση που κρύβει πολύ περισσότερα από όσα φαίνονται στην επιφάνεια – και κυρίως, «κρυφές» χρεώσεις για τους πελάτες της ίδιας της τράπεζας!
Πριν από λίγο καιρό, όσοι πελάτες της Πειραιώς χρησιμοποιούσαν τα ΑΤΜ του δικτύου της, δεν πλήρωναν τίποτα. Ήταν η απλή, καθημερινή συναλλαγή: πήγαινες στο γνωστό μηχάνημα, έβαζες την κάρτα σου, έπαιρνες τα χρήματά σου. Αυτό όμως αλλάζει – και αλλάζει με τρόπο που προκαλεί ποικίλες αντιδράσεις, ακόμα και κυβερνητική κινητοποίηση.
Διπλό “χτύπημα” με κάθε ανάληψη
Τώρα, κάθε φορά που ένας πελάτης της Πειραιώς χρησιμοποιεί ένα από τα ΑΤΜ που μεταβιβάστηκαν στην Cashflex, θα επιβαρύνεται διπλά: με 0,50 ευρώ από την ίδια την Πειραιώς και επιπλέον 1,50 ευρώ από την Cashflex. Συνολική χρέωση; 2 ευρώ ανά ανάληψη, ακόμα κι αν απλώς σηκώνει τα χρήματα του λογαριασμού του. Και όλα αυτά, στα ίδια ΑΤΜ που χρησιμοποιούσε δωρεάν μέχρι πρόσφατα!
Η τράπεζα… “απαντά”, αλλά δεν πείθει
Η Τράπεζα Πειραιώς επιχείρησε να περιορίσει τη ζημιά, μειώνοντας τη δική της προμήθεια από 0,60 σε 0,50 ευρώ. Ωστόσο, η ουσία του προβλήματος παραμένει: η νέα χρέωση των 1,50 ευρώ που επιβάλλει η Cashflex δεν προϋπήρχε – και τώρα επιβαρύνει χιλιάδες καταναλωτές, χωρίς καμία ουσιαστική ενημέρωση ή επιλογή.
Η Πειραιώς διαμηνύει ότι δεν άλλαξε την τιμολογιακή της πολιτική. Και τεχνικά, αυτό είναι σωστό. Αλλά στην πράξη, άλλαξε ολόκληρο το “παιχνίδι” απλώς μεταφέροντας το βάρος σε μια «τρίτη» εταιρεία – στην οποία, παρεμπιπτόντως, διατηρεί και ποσοστό 19,9%. Δηλαδή, είναι και συνεργάτης και ωφελούμενος.
Το “παραθυράκι” που φοβάται η κυβέρνηση
Η πώληση των ΑΤΜ θεωρείται από την κυβέρνηση ένα επικίνδυνο προηγούμενο. Όπως όλα δείχνουν, μπορεί να ανοίγει δρόμο ώστε και άλλες τράπεζες να ακολουθήσουν την ίδια τακτική: να εκχωρούν τα ΑΤΜ τους σε «συνδεδεμένες» εταιρείες και στη συνέχεια να εφαρμόζονται νέες, πιο υψηλές χρεώσεις, τις οποίες ο νόμος δεν μπορεί να ελέγξει άμεσα.
Το ζήτημα αγγίζει ευαίσθητα σημεία και εγείρει σοβαρά ερωτήματα: πρόκειται για μια έξυπνη επιχειρηματική κίνηση ή για έναν παρακαμπτήριο δρόμο ώστε να παραβιαστεί το πνεύμα των κανονισμών που η ίδια η Πολιτεία θέσπισε;
Η κυβέρνηση φαίνεται αποφασισμένη να το ελέγξει. Ήδη έχει διαμηνύσει προς τις τράπεζες ότι τέτοιες κινήσεις θα εξεταστούν με αυστηρότητα και δεν θα γίνει ανεκτή η έμμεση καταστρατήγηση των διατάξεων που θεσπίστηκαν τον Ιανουάριο για τις τραπεζικές προμήθειες.
“Ακριβές μηχανές” ή κρυφός σχεδιασμός;
Η βασική αιτιολογία που προβάλλει η Πειραιώς –και πιθανόν να χρησιμοποιήσουν και άλλες τράπεζες στο μέλλον– είναι ότι διαθέτουν υπερβολικά πολλά ΑΤΜ, κάτι που δημιουργεί υψηλό λειτουργικό κόστος. Άρα, λένε, η πώλησή τους αποτελεί αναγκαία επιλογή για οικονομική βιωσιμότητα.
Όμως, αυτή η «λογιστική εξήγηση» δεν πείθει εύκολα τους πολίτες – ούτε και τους φορείς που καλούνται να διασφαλίσουν τη διαφάνεια και την ισότητα στην τραπεζική λειτουργία. Η ουσία είναι ότι ο τελικός αποδέκτης του κόστους είναι –για ακόμα μια φορά– ο πελάτης, ο απλός καταναλωτής.
Πού οδηγεί αυτή η πρακτική;
Το σκηνικό αυτό δημιουργεί μια σειρά από κρίσιμα ερωτήματα για το μέλλον των τραπεζικών συναλλαγών στην Ελλάδα. Αν επιτραπεί το φαινόμενο αυτό να εδραιωθεί, δεν αποκλείεται σε λίγους μήνες κάθε ανάληψη –ακόμα και από ΑΤΜ της «δικής σου» τράπεζας– να κοστίζει όσο ένας καφές.
Το σημαντικότερο; Οι πελάτες ενδέχεται να χάνουν τη δυνατότητα επιλογής, αφού δεν θα γνωρίζουν εκ των προτέρων αν το ΑΤΜ στο οποίο κατευθύνονται ανήκει ή όχι στην τράπεζά τους. Η ταμπέλα «Πειραιώς» στην πρόσοψη του μηχανήματος μπορεί να αποδειχθεί παραπλανητική.
Η μάχη τώρα ξεκινά
Αυτό που προδιαγράφεται είναι μια έντονη αντιπαράθεση μεταξύ κυβέρνησης και τραπεζικού τομέα, με πεδίο μάχης τις τραπεζικές προμήθειες και τους όρους λειτουργίας των ΑΤΜ. Από τη μία, οι τράπεζες θα προσπαθήσουν να προστατεύσουν τα κέρδη τους. Από την άλλη, το οικονομικό επιτελείο και οι καταναλωτικές ενώσεις απαιτούν διαφάνεια, ίση μεταχείριση και προστασία του πολίτη.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι το ζήτημα των ΑΤΜ της Πειραιώς δεν είναι μεμονωμένο. Είναι απλώς το πρώτο επεισόδιο σε μια ιστορία που θα μας απασχολήσει έντονα στο άμεσο μέλλον.
