Ένα κύμα αλλαγών που απειλεί να σαρώσει ό,τι απέμεινε από την προστασία της πρώτης κατοικίας ετοιμάζεται να εξαπολύσει το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης. Το σχέδιο, που κατατέθηκε αιφνιδιαστικά στη Βουλή το περασμένο Σάββατο, επανασχεδιάζει από την αρχή το τοπίο των πλειστηριασμών και της αναγκαστικής εκτέλεσης, δημιουργώντας ένα ασφυκτικό πλαίσιο για όσους έχουν χρέη – ιδίως για τους πιο ευάλωτους.
Οι ρυθμίσεις που προβλέπονται δεν είναι απλά «τροποποιήσεις». Πρόκειται για σαρωτικές αλλαγές που ευνοούν ξεκάθαρα τους δανειστές και τους επενδυτές, ενώ αφήνουν τους οφειλέτες –και μάλιστα όσους βρίσκονται σε αδύναμη οικονομική θέση– σχεδόν εντελώς απροστάτευτους.
Τέρμα οι καθυστερήσεις, αντίο στα “παράθυρα” σωτηρίας
Το νέο πλαίσιο στοχεύει να εξαλείψει τις καθυστερήσεις στη διαδικασία εκποίησης περιουσιών, μειώνοντας σημαντικά τις δυνατότητες των οφειλετών να μπλοκάρουν, να επιβραδύνουν ή να καθυστερήσουν τον πλειστηριασμό μέσω νομικών μέσων. Τροποποιήσεις σε καίρια άρθρα του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας, όπως το άρθρο 943, δίνουν τη δυνατότητα για άμεση έξωση του οφειλέτη από το ακίνητο, με ελάχιστες διαδικαστικές εγγυήσεις.
Ο οφειλέτης, δηλαδή, μπορεί να δει να του αφαιρείται το σπίτι σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα να αντιδράσει. Οι προσφυγές, οι ανακοπές και τα ένδικα μέσα που μέχρι τώρα λειτουργούσαν ως “ανάχωμα” στην επιθετικότητα των πλειστηριασμών, πλέον υπόκεινται σε πολύ αυστηρότερες προθεσμίες και διαδικασίες.
Πλειστηριασμοί χωρίς σύνορα και με express διαδικασίες
Με την τροποποίηση του άρθρου 1001, οι πλειστηριασμοί δεν περιορίζονται πλέον σε μία γεωγραφική περιοχή. Αντιθέτως, επιτρέπεται η εκποίηση περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη που βρίσκονται σε διαφορετικές περιφέρειες, ανοίγοντας τον δρόμο για μαζική ρευστοποίηση της περιουσίας του.
Αυτό σημαίνει ότι κάποιος μπορεί να χάσει όχι μόνο την κύρια κατοικία του αλλά και κάθε άλλη ακίνητη περιουσία διαθέτει, ανεξαρτήτως τοποθεσίας – και μάλιστα με διαδικασίες fast track που δεν αφήνουν περιθώρια αντίδρασης.
Ο εφιάλτης της «άμεσης απόδοσης» του ακινήτου
Ένα από τα πιο ανησυχητικά σημεία του νομοσχεδίου είναι η πρόβλεψη για ταχύτατη μεταβίβαση του ακινήτου στον νέο ιδιοκτήτη (υπερθεματιστή), ακόμα και χωρίς την ύπαρξη εναλλακτικής λύσης για τον πρώην ιδιοκτήτη. Η εικόνα είναι σοκαριστική: μια οικογένεια μπορεί να αποβληθεί από το σπίτι της χωρίς προηγούμενη δυνατότητα διαπραγμάτευσης ή παράταση – με ένα απλό νομικό βήμα.
«Πούλα το σπίτι σου μόνος – αλλά με την άδεια των δανειστών σου»
Η κυβέρνηση επιχειρεί να εμφανίσει ως “εναλλακτική” τη δυνατότητα του οφειλέτη να πουλήσει ο ίδιος το ακίνητο πριν τον πλειστηριασμό. Όμως αυτή η επιλογή είναι ψευδεπίγραφη: για να προχωρήσει, απαιτείται η πλήρης συναίνεση όλων των δανειστών. Αν έστω και ένας διαφωνήσει, η πρόταση απορρίπτεται και το σπίτι βγαίνει στο σφυρί.
Η θεωρητικά πιο “ήπια” επιλογή μετατρέπεται έτσι σε μια ακόμη παγίδα που δείχνει στον οφειλέτη μια ελπίδα που στην πράξη σπάνια εκπληρώνεται.
Οι ψηφιακοί πλειστηριασμοί κοστίζουν – αλλά όχι στους δανειστές
Το κόστος της πλατφόρμας πλειστηριασμών χρεώνεται στους υπερθεματιστές. Αυτό, όμως, ενδέχεται να έχει σοβαρές έμμεσες συνέπειες: καθώς το συνολικό κόστος αυξάνεται, το τίμημα που τελικά προσφέρεται για το ακίνητο μπορεί να μειωθεί. Και αυτό σημαίνει πως το ποσό που θα απομείνει στον οφειλέτη μετά τον συμψηφισμό του χρέους θα είναι ακόμα μικρότερο.
Αν χάσεις μια προθεσμία, χάνεις τα πάντα
Μια ακόμα κρίσιμη λεπτομέρεια είναι ότι αν ο οφειλέτης δεν υποβάλει εγκαίρως αίτηση επαναπροσδιορισμού της ανακοπής του, η υπόθεση τίθεται αυτομάτως στο αρχείο. Δηλαδή, χάνει οριστικά κάθε δυνατότητα νομικής προστασίας και παύει να έχει λόγο στη διαδικασία που καθορίζει το μέλλον της περιουσίας του.
❗Συμπέρασμα: Ένα νομοσχέδιο που τινάζει στον αέρα κάθε έννοια προστασίας
Το νέο σχέδιο νόμου μπορεί να φέρει ικανοποίηση στους δανειστές και να διευκολύνει την προσέλκυση επενδυτών, όμως για τους οφειλέτες – και ιδίως για εκείνους που ζουν στα όρια – ισοδυναμεί με δικαστικό εφιάλτη. Χάνεται ο χρόνος, περιορίζεται η άμυνα και ανοίγει διάπλατα ο δρόμος για μια άνευ προηγουμένου επίθεση κατά της περιουσίας τους.
Η ώρα μετράει αντίστροφα. Και όσοι χρωστούν, καλύτερα να το ξέρουν: το παιχνίδι αλλάζει – και όχι υπέρ τους.
