Η μεγάλη πληγή των χρεών προς τα ασφαλιστικά ταμεία φαίνεται πως μπαίνει σε μια νέα φάση. Με την είσοδο ιδιωτικών εταιρειών στο Κέντρο Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ), ανοίγει ο δρόμος για πιο «προσωποποιημένες» λύσεις στους οφειλέτες που μέχρι σήμερα ασφυκτιούν κάτω από το βάρος δόσεων που δεν μπορούν να αντέξουν.
Η μέχρι τώρα εμπειρία έδειξε ότι η πάγια ρύθμιση των 24 δόσεων δεν ήταν αρκετή. Χιλιάδες επαγγελματίες και μικρομεσαίοι επιχειρηματίες δεν κατάφερναν να τηρήσουν το αυστηρό χρονοδιάγραμμα. Το αποτέλεσμα ήταν να βγαίνουν ξανά εκτός ρύθμισης, να συσσωρεύονται νέα χρέη και να βρίσκονται αντιμέτωποι με κατασχέσεις και αναγκαστικά μέτρα είσπραξης.
Από τις «τυφλές» ρυθμίσεις, στις εξατομικευμένες λύσεις
Η καινοτομία της νέας διαδικασίας είναι ότι δεν θα εφαρμόζεται το ίδιο πλαίσιο για όλους. Οι ιδιωτικοί φορείς που θα συνεργαστούν με το ΚΕΑΟ δεν θα ασχολούνται με την ίδια την είσπραξη, αλλά με την «ακτινογραφία» του κάθε οφειλέτη.
Στην πράξη, θα συγκεντρώνονται όλα τα διαθέσιμα στοιχεία από τον e-ΕΦΚΑ: εισοδήματα, περιουσία, οικογενειακή και υγειονομική κατάσταση, ακόμα και η χρονική περίοδος που δημιουργήθηκε το χρέος. Για παράδειγμα, διαφορετικά θα αντιμετωπίζονται οφειλές που προέκυψαν μέσα στην πανδημία, σε σχέση με παλαιότερες.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, θα προτείνονται νέες ρυθμίσεις που θα μπορούν να φτάνουν τις 48 ή και τις 72 δόσεις, ανάλογα με την περίπτωση. Έτσι, για πρώτη φορά, η διαδικασία αποκτά «ανθρώπινο πρόσωπο» και δεν αντιμετωπίζει τον κάθε οφειλέτη ως έναν απλό αριθμό φακέλου.
Το «αγκάθι» των 120 δόσεων
Ένα από τα μεγαλύτερα αιτήματα των επαγγελματικών φορέων είναι η επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων. Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι η κυβέρνηση δεν προσανατολίζεται σε μια τόσο γενικευμένη λύση. Το σενάριο που εξετάζεται πιο σοβαρά είναι η ρύθμιση των 48 δόσεων ως «χρυσή τομή» για όσους αποδεδειγμένα έχουν πραγματική ανάγκη.
Η φιλοσοφία είναι ξεκάθαρη: οι ρυθμίσεις να μην αποτελούν «παράθυρο» για στρατηγικούς κακοπληρωτές, αλλά εργαλείο για μικροοφειλέτες και συνεπείς επαγγελματίες που βρέθηκαν σε δύσκολη συγκυρία. Ενδεικτικά, περίπου το 73% των οφειλετών χρωστά ποσά έως 15.000 ευρώ – δηλαδή μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενοι που παλεύουν για την επιβίωσή τους.
Τα νούμερα που σοκάρουν
Τα στοιχεία του ΚΕΑΟ αποκαλύπτουν το μέγεθος του προβλήματος:
Συνολικά έχουν καταγραφεί 1.314.934 ρυθμίσεις.
Από αυτές, μόλις το 11,41% παραμένει ενεργό (150.090 περιπτώσεις).
Το 36,23% έχει εξοφληθεί πλήρως.
Ενώ το 52,3% έχει χαθεί, αφήνοντας ξανά τους οφειλέτες εκτεθειμένους.
Το συνολικό χρέος προς τα ασφαλιστικά ταμεία έχει εκτιναχθεί στα 50 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αυξάνεται διαρκώς λόγω προσαυξήσεων και τόκων. Το ερώτημα που πλανάται είναι αν οι νέες ρυθμίσεις θα μπορέσουν να βάλουν φρένο σε αυτή την ανεξέλεγκτη δυναμική.
Το στοίχημα της εισπραξιμότητας
Η νέα στρατηγική δεν στοχεύει μόνο στην ανακούφιση των οφειλετών, αλλά και στη βελτίωση της εισπραξιμότητας για το κράτος. Μέχρι σήμερα, το μεγαλύτερο μέρος των ρυθμίσεων κατέρρεε στην πορεία. Οι νέες, πιο ρεαλιστικές δόσεις φιλοδοξούν να δώσουν στους πολίτες τη δυνατότητα να ανταποκριθούν πραγματικά στις υποχρεώσεις τους.
Αν το σχέδιο αποδώσει, θα μπει ένα «φρένο» στον φαύλο κύκλο: από τη μία οι επαγγελματίες που χάνουν τις ρυθμίσεις και οδηγούνται σε κατασχέσεις, από την άλλη το Δημόσιο που βλέπει τα έσοδα να «φεύγουν από τα χέρια του».
«Ανάσα» για επαγγελματίες και επιχειρήσεις
Δεν είναι υπερβολή να πει κανείς ότι η επιτυχία του νέου μοντέλου θα κρίνει την επιβίωση χιλιάδων μικρών επιχειρήσεων. Με την οικονομία να παραμένει εύθραυστη και τα λειτουργικά κόστη να πιέζουν ασφυκτικά, μια πιο ευέλικτη ρύθμιση μπορεί να αποδειχθεί σωσίβιο.
Για πρώτη φορά, φαίνεται να δημιουργείται ένα πλαίσιο όπου η πολιτεία δεν βλέπει τον οφειλέτη αποκλειστικά ως «νούμερο εισπράξεων», αλλά ως πολίτη με πραγματικές δυσκολίες. Αυτό μπορεί να μετατρέψει τις ρυθμίσεις από «παγίδα» σε πραγματική λύση.
Συμπέρασμα: Αν εφαρμοστεί σωστά, το νέο πλαίσιο μπορεί να αποτελέσει τομή για το ασφαλιστικό σύστημα. Μια δεύτερη ευκαιρία για όσους θέλουν να μείνουν συνεπείς, χωρίς να πνίγονται από δυσβάστακτες δόσεις, αλλά και μια πιο αποτελεσματική στρατηγική για το κράτος. Το μόνο που μένει είναι να δούμε αν η θεωρία θα γίνει πράξη.
