Το πρόγραμμα που υποσχόταν να προσφέρει ανάσα σε χιλιάδες νέους και οικογένειες αποδείχθηκε αναποτελεσματικό, με ελάχιστους δικαιούχους να καταφέρνουν να στεγαστούν, ενώ παράλληλα οι τιμές ακινήτων και ενοικίων εκτοξεύθηκαν.
Νέοι εγκλωβισμένοι στα παιδικά δωμάτια
Χιλιάδες νέοι εξακολουθούν να μένουν με τους γονείς τους, χωρίς προοπτική να αποκτήσουν τη δική τους στέγη. Οι περισσότεροι είναι άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι και ακόμη κι όταν εργάζονται, οι απολαβές τους δεν ξεπερνούν τον βασικό ή τον μέσο μισθό των 1.000-1.100 ευρώ. Για αυτούς δεν έχει υπάρξει καμία ουσιαστική ελάφρυνση: το αφορολόγητο παραμένει στάσιμο, η φορολογική κλίμακα δεν έχει προσαρμοστεί, ενώ ακόμη και οι οικογένειες με παιδιά δεν απολαμβάνουν ελαφρύνσεις, εάν το εισόδημα κινείται στο όριο του βασικού μισθού.
Δημογραφικό και στέγη: το εθνικό πρόβλημα που παραμένει άλυτο
Η κρίση στέγης έχει πλέον λάβει διαστάσεις εθνικού προβλήματος. Παρά τις εξαγγελίες και τα κυβερνητικά προγράμματα, η έλλειψη κοινωνικής κατοικίας και οι υψηλές τιμές στα ακίνητα καθιστούν αδύνατη τη δημιουργία οικογένειας για πολλούς νέους. Το «Σπίτι 2» υποτίθεται ότι θα έδινε μια λύση, όμως στην πράξη συνέβαλε στην περαιτέρω αύξηση τιμών σε παλαιά ακίνητα και ενοίκια.
Η στρέβλωση στην αγορά ακινήτων
Η μείωση των φορολογικών συντελεστών για ιδιοκτήτες δεν μεταφέρθηκε ποτέ στους ενοικιαστές. Αντίθετα, λειτούργησε ως κίνητρο για αποταμιευτές και επενδυτές να στραφούν στην αγορά ακινήτων, αυξάνοντας τη συγκέντρωση κατοικιών σε λίγα χέρια. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τα ενοίκια να εκτιναχθούν ακόμη περισσότερο, ενώ οι ευάλωτοι πολίτες έμειναν αποκλεισμένοι.
Οι αριθμοί της αποτυχίας
Από τις 130.000 αιτήσεις που υποβλήθηκαν μέσα σε μόλις εννέα μήνες λειτουργίας του «Σπίτι 2», μόνο το 25% εγκρίθηκε και μόλις το 2,5% κατέληξε σε πραγματική αγορά κατοικίας. Αυτό μεταφράζεται σε μόλις 3.500 διαμερίσματα με μέση ηλικία 43 ετών. Αν προστεθεί και το «Σπίτι 1», συνολικά ενισχύθηκαν 11.000 οικογένειες, με κρατική δαπάνη 1,1 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου 100.000 ευρώ ανά κατοικία. Ο στόχος των 30.000 κατοικιών δεν επιτεύχθηκε, ενώ η πραγματική ανάγκη, μετά την κατάργηση του Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας, είναι πολλαπλάσια – τουλάχιστον 170.000 κατοικίες.
Οι βασικές αιτίες αποτυχίας
Το πρόγραμμα «Σπίτι 2» βρέθηκε αντιμέτωπο με σοβαρές στρεβλώσεις που το κατέστησαν αναποτελεσματικό:
- Υποχρέωση επιλογής μόνο παλαιών κατοικιών (με άδεια πριν από το 2007), κάτι που εκτόξευσε τις τιμές.
- Ανάγκη συμμετοχής των αγοραστών με «μαύρα» κεφάλαια που ξεπερνούσαν το 20% της αντικειμενικής αξίας.
- Έλλειψη πρόσθετης χρηματοδότησης για αναγκαίες επισκευές, αφού τα περισσότερα σπίτια ήταν γερασμένα, με μέση ηλικία τα 43 έτη.
