Περισσότερες από 43.000 αιτήσεις για επικουρική σύνταξη παραμένουν «παγωμένες» στα συρτάρια, με περίπου 33.000 από αυτές να σέρνονται εδώ και μήνες — σε αρκετές περιπτώσεις ακόμη και χρόνια. Πίσω από τους αριθμούς βρίσκονται άνθρωποι που έχουν ήδη αποχωρήσει από την εργασία τους, έχουν λάβει την κύρια σύνταξη και περιμένουν το συμπληρωματικό ποσό που δικαιούνται, αλλά δεν έρχεται.
Το μεγαλύτερο «αγκάθι» εντοπίζεται στις περιπτώσεις διαδοχικής ασφάλισης. Δηλαδή, όταν ο ασφαλισμένος έχει εργαστεί σε περισσότερα από ένα επικουρικά ταμεία κατά τη διάρκεια του επαγγελματικού του βίου. Εκεί, η διαδικασία μετατρέπεται σε έναν διοικητικό λαβύρινθο.
Τι αλλάζει με τη νέα ρύθμιση
Το Υπουργείο Εργασίας προωθεί νομοθετική παρέμβαση που ανατρέπει τον τρόπο με τον οποίο εκδίδονται οι αποφάσεις στις επικουρικές συντάξεις με διαδοχική ασφάλιση.
Η βασική τομή είναι σαφής: αρμόδιο για την απονομή θα είναι πλέον το τελευταίο επικουρικό ταμείο στο οποίο ανήκε ο ασφαλισμένος πριν από τη συνταξιοδότησή του. Δεν θα εξετάζεται ποιο ταμείο συγκεντρώνει τον περισσότερο χρόνο ασφάλισης, ούτε θα απαιτείται εσωτερική «αναζήτηση» για να διαπιστωθεί ποιος φορέας έχει την κύρια ευθύνη.
Με απλά λόγια, ο φάκελος θα μένει εκεί όπου κατατέθηκε και από εκεί θα εκδίδεται η απόφαση.
Το πρόβλημα του παλιού συστήματος
Μέχρι σήμερα ίσχυε διαφορετική λογική. Ο αρμόδιος φορέας καθοριζόταν με βάση τον μεγαλύτερο χρόνο ασφάλισης και το αν πληρούνταν εκεί οι προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Στην πράξη, όμως, αυτή η «ορθολογική» προσέγγιση δημιουργούσε σοβαρές καθυστερήσεις.
Πριν καν εξεταστεί η ουσία της αίτησης, οι υπηρεσίες έπρεπε να ανταλλάξουν στοιχεία, να επιβεβαιώσουν ένσημα, να κάνουν διασταυρώσεις και να αποφασίσουν ποιος οργανισμός θα αναλάβει τελικά την υπόθεση. Η εσωτερική αλληλογραφία μεταξύ τμημάτων μπορούσε να διαρκέσει μήνες.
Το αποτέλεσμα; Η επεξεργασία ξεκινούσε με μεγάλη καθυστέρηση. Σε αρκετές περιπτώσεις η αναμονή έφτανε έως και τέσσερα χρόνια, ενώ όταν υπήρχαν δύο επικουρικά ταμεία, ο μέσος χρόνος καθυστέρησης άγγιζε περίπου τα δύο έτη.
Γιατί «μπλοκάρουν» οι 43.000 αιτήσεις
Ο όγκος των εκκρεμοτήτων αποτυπώνει τη δυσλειτουργία. Από τις 43.000 αιτήσεις που εκκρεμούν, οι 33.000 παρουσιάζουν σημαντικές καθυστερήσεις. Μεγάλο μέρος αυτών αφορά υποθέσεις στις οποίες υπάρχει διαδοχικός χρόνος ασφάλισης που δεν έχει συνυπολογιστεί έγκαιρα.
Οι υποθέσεις αυτές απαιτούν αυξημένο διοικητικό έλεγχο και διαχείριση, γεγονός που επιβαρύνει συνολικά τις υπηρεσίες. Έτσι, ακόμη και οι «απλές» αιτήσεις — όπου ο ασφαλισμένος έχει χρόνο σε ένα μόνο ταμείο — επηρεάζονται έμμεσα λόγω φόρτου εργασίας.
Ο ρόλος του e-ΕΦΚΑ
Η νέα προσέγγιση αντιμετωπίζει τον χρόνο διαδοχικής ασφάλισης ως ενιαίο μέσα στον Κλάδο Επικουρικής Ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα απαιτείται πλέον εσωτερική «μεταφορά αρμοδιότητας» μεταξύ επιμέρους ταμείων.
Η κατάργηση των σταδίων εσωτερικής αλληλογραφίας θεωρείται κομβική. Οι υπάλληλοι θα μπορούν να προχωρούν άμεσα στην ουσιαστική επεξεργασία της αίτησης, χωρίς να σπαταλούν χρόνο για να προσδιορίσουν ποιος είναι «καθ’ ύλην αρμόδιος».
Η αλλαγή δεν περιορίζεται μόνο στην επιτάχυνση των εκκρεμών φακέλων. Επηρεάζει συνολικά τη λειτουργική ικανότητα των υπηρεσιών, απελευθερώνοντας ανθρώπινους πόρους και μειώνοντας τη γραφειοκρατική επιβάρυνση.
Οι ήδη απλοποιημένες προϋποθέσεις
Η μεταρρύθμιση έρχεται να «κουμπώσει» πάνω σε ένα ήδη απλοποιημένο πλαίσιο προϋποθέσεων. Με βάση τον Νόμος 5078/2023, δικαίωμα επικουρικής σύνταξης λόγω γήρατος θεμελιώνεται με 4.500 ημέρες ασφάλισης — δηλαδή 15 έτη — υπό την προϋπόθεση ότι έχει προηγηθεί η απονομή κύριας σύνταξης για την ίδια αιτία.
Παράλληλα, προβλέπεται συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο για την έκδοση της απόφασης:
-
Εντός τριών μηνών από την απονομή της κύριας σύνταξης.
-
Ή εντός έξι μηνών, εφόσον η αίτηση για την επικουρική κατατέθηκε μεταγενέστερα.
Στην πράξη, όμως, οι προθεσμίες αυτές δεν τηρούνταν συστηματικά όταν υπήρχε διαδοχική ασφάλιση. Η νέα ρύθμιση επιχειρεί να ευθυγραμμίσει τη διοικητική πρακτική με το νομοθετικό χρονοδιάγραμμα.
Τι σημαίνει αυτό για τους ασφαλισμένους
Η ουσία της παρέμβασης είναι μία: η διαδοχική ασφάλιση παύει να λειτουργεί ως «διοικητικό εμπόδιο». Το τελευταίο ταμείο αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη και ο χρόνος ασφάλισης αντιμετωπίζεται ενιαία.
Εφόσον εφαρμοστεί ορθά, η διαδικασία αναμένεται να γίνει ταχύτερη, πιο προβλέψιμη και λειτουργικά πιο απλή. Η μείωση της γραφειοκρατίας δεν ωφελεί μόνο όσους περιμένουν χρόνια για την επικουρική τους, αλλά και το σύνολο των μελλοντικών συνταξιούχων.
Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι αν η αλλαγή είναι προς τη σωστή κατεύθυνση — αυτό φαίνεται προφανές. Το ζητούμενο είναι η ταχύτητα υλοποίησης και η αποτελεσματικότητα στην πράξη. Αν η νέα διαδικασία αποδώσει, τότε χιλιάδες εκκρεμείς αιτήσεις μπορεί επιτέλους να βγουν από το τέλμα και να μετατραπούν σε οριστικές αποφάσεις.
Για δεκάδες χιλιάδες πολίτες, αυτή η διοικητική λεπτομέρεια δεν είναι τεχνικό ζήτημα. Είναι θέμα εισοδήματος, αξιοπρέπειας και οικονομικής σταθερότητας. Και αυτό αλλάζει τα πάντα.
