Ένα νέο τοπίο διαμορφώνεται στον φορολογικό χάρτη για χιλιάδες ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, μετά από την πολυσυζητημένη απόφαση της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Το ανώτατο δικαστικό όργανο της χώρας αποφάνθηκε – όχι χωρίς διαφωνίες – ότι ο τεκμαρτός καθορισμός ενός ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος είναι συνταγματικά αποδεκτός. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι η Εφορία μπορεί πλέον να σου πει: «Εσύ, ακόμα κι αν δηλώνεις λίγα, εγώ θεωρώ ότι έβγαλες περισσότερα. Και θα σε φορολογήσω ανάλογα».
Όσο σοκαριστικό κι αν ακούγεται, η απόφαση δεν ήρθε ξαφνικά. Ήταν αποτέλεσμα σειράς νομικών διαδικασιών και διαβουλεύσεων που κορυφώθηκαν στις 14 Απριλίου και 2 Μαΐου 2025, με τον πρόεδρο του ΣτΕ Μιχάλη Πικραμένο να επισημαίνει πως πρόκειται για μία κρίσιμη και πλειοψηφικά αποδεκτή απόφαση της Ολομέλειας.
Τι είναι ο τεκμαρτός προσδιορισμός εισοδήματος;
Με απλά λόγια, το κράτος βάζει ένα «κατώφλι» εισοδήματος για όσους δραστηριοποιούνται ως ατομικές επιχειρήσεις. Ανεξάρτητα από το τι δηλώνεις, το κράτος μπορεί να θεωρήσει ότι – βάσει κριτηρίων όπως επαγγελματική δραστηριότητα, περιοχή, έξοδα – έχεις κερδίσει περισσότερα και να σου υπολογίσει φόρο πάνω σε αυτό το εκτιμώμενο (τεκμαρτό) ποσό.
Η νομοθετική βάση για αυτό βρίσκεται στα άρθρα 28Α έως 28Δ του Ν. 4172/2013, ενώ πρόσφατη υπουργική απόφαση (Α1055/2024) ορίζει τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται και πώς μπορεί να αμφισβητηθεί.
⚖️ Το ΣτΕ αποφασίζει: Νόμιμο αλλά όχι αδιαμφισβήτητο
Η απόφαση του ΣτΕ επικυρώνει την παραπάνω πρακτική ως συνταγματική, αλλά δεν κλείνει εντελώς την πόρτα στους φορολογούμενους. Αν θεωρείς ότι το τεκμαρτό σου εισόδημα είναι υπερβολικό ή άδικο, υπάρχουν τρία βήματα με τα οποία μπορείς να αμφισβητήσεις τον προσδιορισμό:
-
Ενδικοφανής προσφυγή στη Δ.Ε.Δ. – Πρώτη στάση είναι η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών. Εκεί μπορείς να εξηγήσεις γιατί διαφωνείς με τον υπολογισμό και να ζητήσεις επανεξέταση.
-
Προσφυγή στα Διοικητικά Δικαστήρια – Αν απορριφθεί η προσφυγή σου, μπορείς να συνεχίσεις νομικά.
-
Αίτημα φορολογικού ελέγχου στην αρμόδια ΔΟΥ – Μπορείς επίσης να ζητήσεις έλεγχο από την Εφορία ώστε να αποδείξεις τι πραγματικά έβγαλες.
Αν μετά τον έλεγχο εκδοθεί νέα απόφαση με διορθωμένο ποσό φόρου, κι αυτή υπόκειται σε νέα προσφυγή. Οπότε, ναι μεν υπάρχει πλαίσιο αντίδρασης, αλλά απαιτεί χρόνο, γνώση και επιμονή.
Ποιος κινδυνεύει περισσότερο;
Το μέτρο αυτό στοχεύει ιδιαίτερα όσους δηλώνουν συστηματικά πολύ χαμηλά εισοδήματα, ειδικά αν αυτά δεν συμβαδίζουν με το είδος της δουλειάς τους ή τις δαπάνες που έχουν καταχωρίσει. Για παράδειγμα, αν ένας επαγγελματίας πληρώνει ενοίκιο, έχει έξοδα, αγοράζει εξοπλισμό, αλλά δηλώνει ετήσιο καθαρό εισόδημα 3.000 ευρώ, η Εφορία μπορεί να πει: «Κάτι δεν κολλάει εδώ».
Πώς το δικαιολόγησε το ΣτΕ;
Το Δικαστήριο, αν και διχασμένο σε κάποιες απόψεις, αποφάνθηκε πως ο τεκμαρτός τρόπος υπολογισμού είναι συμβατός με το Σύνταγμα, ειδικά όταν συνοδεύεται από προβλέψεις για επανεξέταση και ένδικα μέσα. Δεν θεωρείται αυθαίρετος ή άδικος, αρκεί να υπάρχει η δυνατότητα να αποδείξει ο φορολογούμενος την πραγματικότητα.
❓ Τι πρέπει να κάνεις τώρα;
Αν είσαι ελεύθερος επαγγελματίας ή αυτοαπασχολούμενος, είναι καλή στιγμή να αναθεωρήσεις τη φορολογική σου στρατηγική:
-
Φρόντισε να τεκμηριώνεις τα πραγματικά σου έσοδα και έξοδα.
-
Συμβουλεύσου έναν φοροτεχνικό πριν υποβάλεις δήλωση.
-
Αν σου έρθει πράξη με τεκμαρτό εισόδημα, μην την αγνοήσεις. Αντέδρασε εγκαίρως.
Η μεγάλη εικόνα: Φοροδιαφυγή vs. Δικαιώματα
Το μέτρο αποσκοπεί στη μείωση της φοροδιαφυγής, όμως ανοίγει και ένα παράθυρο αδικιών. Η πολιτεία προσπαθεί να εξισορροπήσει την ανάγκη για αύξηση εσόδων με τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των πολιτών – όμως η πράξη δείχνει ότι για πολλούς μικρομεσαίους επιχειρηματίες, η κατάσταση γίνεται όλο και πιο δύσκολη.
Η τελική ερώτηση που μένει είναι: Είναι αυτός ο δρόμος για ένα πιο δίκαιο φορολογικό σύστημα ή απλώς ακόμα ένα εργαλείο πίεσης στους πιο ευάλωτους επαγγελματίες;
Μάθετε τα πάντα για ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ – ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ – ΔΥΠΑ – ΟΠΕΚΑ – ΟΑΕΔ – ΕΦΚΑ εδώ
