Η κυβέρνηση, μετά τις πρόσφατες φορολογικές ελαφρύνσεις για εργαζόμενους, συνταξιούχους και ελεύθερους επαγγελματίες, στρέφει τώρα το βλέμμα της στο μεγαλύτερο κοινωνικό πρόβλημα της εποχής: τη στέγαση. Το σχέδιο που ξεδιπλώνεται περιλαμβάνει φορολογικές παρεμβάσεις, νέες ρυθμίσεις για την αγορά ακινήτων και κυρίως έναν φιλόδοξο μηχανισμό «κοινωνικής αντιπαροχής», ο οποίος υπόσχεται χιλιάδες νέες κατοικίες με προσιτά ενοίκια.
Φορολογικά κίνητρα για ιδιοκτήτες και ενοικιαστές
Το πρώτο μέτωπο αφορά τους φόρους που επιβαρύνουν την κατοικία. Ο συντελεστής φορολόγησης για εισοδήματα από ενοίκια ύψους 12.000 έως 24.000 ευρώ μειώνεται από το 35% στο 25%. Παράλληλα, θεσμοθετείται μόνιμη επιστροφή ενός ενοικίου τον χρόνο προς τους ενοικιαστές, μέτρο που λειτουργεί ως «ένεση ρευστότητας» για τα νοικοκυριά που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις αυξημένες τιμές.
Την ίδια στιγμή, ο ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς με έως 1.500 κατοίκους μπαίνει σε τροχιά κατάργησης. Από το 2026 θα μειωθεί κατά 50%, ενώ το 2027 προβλέπεται η πλήρης εξάλειψή του. Στόχος είναι η στήριξη της περιφέρειας, η ενίσχυση μικρών κοινοτήτων και η αποτροπή ερημοποίησης της υπαίθρου.
Στόπ στις ανεξέλεγκτες βραχυχρόνιες μισθώσεις
Ένα ακόμα «καυτό» ζήτημα είναι οι βραχυχρόνιες μισθώσεις τύπου Airbnb. Η κυβέρνηση εξετάζει την επέκταση του περιορισμού για νέες μισθώσεις σε περιοχές της Αθήνας, όπου η στεγαστική πίεση είναι οξυμένη. Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στη μείωση της τεχνητής έλλειψης διαθέσιμων κατοικιών που διογκώνει τα ενοίκια.
Τα ακίνητα των servicers στην αγορά
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόθεση να αξιοποιηθούν τα ακίνητα που έχουν περάσει σε servicers. Υπολογίζεται ότι ξεπερνούν τις 30.000 μονάδες, οι οποίες σήμερα παραμένουν «παγωμένες» λόγω νομικών και διαδικαστικών εμποδίων. Αν ξεκλειδώσουν, μπορούν να προσφέρουν σημαντικό απόθεμα κατοικιών σε μια αγορά που ασφυκτιά από τη χαμηλή προσφορά.
Η κοινωνική αντιπαροχή ως game changer
Ωστόσο, το μεγαλύτερο στοίχημα είναι η κοινωνική αντιπαροχή. Με τον νέο νόμο που ψηφίστηκε, δημόσια ακίνητα θα περνούν σε διαγωνισμούς, ώστε ιδιώτες κατασκευαστές να αναλαμβάνουν την ανέγερση διαμερισμάτων. Τουλάχιστον το 30% των νέων κατοικιών θα διατίθεται στο Δημόσιο για χαμηλά ενοίκια σε νέους, οικογένειες και ευάλωτα νοικοκυριά. Το υπόλοιπο ποσοστό θα διατίθεται από τους κατασκευαστές στην ελεύθερη αγορά, συμβάλλοντας στην αύξηση του συνολικού αποθέματος.
Η ΕΤΑΔ έχει ήδη καταρτίσει λίστα με περίπου 6.500 ακίνητα που μπορούν να αξιοποιηθούν άμεσα. Ανάμεσά τους βρίσκονται το πρώην εργοστάσιο ΧΡΩΠΕΙ στον Πειραιά, τα οικόπεδα του ΕΦΚΑ στην Αργυρούπολη, το βιομηχανικό συγκρότημα Ανατόλια στη Νέα Ιωνία και το ΥΦΑΝΕΤ στη Θεσσαλονίκη. Πρόκειται για εκτάσεις που μέχρι σήμερα έμεναν αναξιοποίητες, αλλά πλέον μετατρέπονται σε μοχλό στέγασης.
Στρατόπεδα που γίνονται γειτονιές
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων, κυρίως σε μεγάλες πόλεις όπου το στεγαστικό πρόβλημα είναι πιο έντονο. Ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ ανακοίνωσε ότι τρία στρατόπεδα θα μετατραπούν σε «μικρές πολιτείες»:
Στο Στρατόπεδο Καραϊσκάκη στο Χαϊδάρι Αττικής, 145 στρέμματα θα φιλοξενήσουν 696 διαμερίσματα.
Στο Στρατόπεδο Ζιάκα στον Δήμο Κορδελιού-Ευόσμου στη Θεσσαλονίκη, θα κατασκευαστούν 600 κατοικίες.
Στο Στρατόπεδο Μανουσογιαννάκη στην Πάτρα, θα δημιουργηθούν 720 διαμερίσματα.
Συνολικά, μέσα από αυτά τα τρία έργα προβλέπεται η κατασκευή 2.000 νέων κατοικιών. Σε ακίνητα που ανήκουν στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας, το 25% των νέων διαμερισμάτων θα καλύψει τις στεγαστικές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ το υπόλοιπο 75% θα ενταχθεί στο πρόγραμμα κοινωνικής στέγασης.
Η μεγάλη εικόνα
Το πρόβλημα της στέγης στην Ελλάδα έχει πάρει διαστάσεις κρίσης, με ενοίκια που ξεπερνούν τη δυνατότητα χιλιάδων νοικοκυριών και με νεαρά ζευγάρια που δυσκολεύονται να κάνουν το πρώτο τους βήμα σε αυτόνομη κατοικία. Οι παρεμβάσεις που ξεκινούν – από τη φορολογία έως την κοινωνική αντιπαροχή – επιχειρούν να δώσουν απαντήσεις σε ένα ζήτημα που δεν μπορεί να λυθεί μονομιάς.
Η επιτυχία του σχεδίου θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα υλοποίησης, την αποφυγή γραφειοκρατικών αγκυλώσεων και την πραγματική διάθεση των κατασκευαστών να συμμετάσχουν στο εγχείρημα. Αν τα παραπάνω συνδυαστούν, τότε η ελληνική αγορά κατοικίας μπορεί πράγματι να δει μια νέα εποχή, όπου η στέγη δεν θα είναι άπιαστο όνειρο αλλά δικαίωμα για όλους.
