Σαρωτικές αλλαγές στον τρόπο οικονομικής διαχείρισης Δήμων και Περιφερειών φέρνει ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης, με το Υπουργείο Εσωτερικών να ενεργοποιεί αυστηρό μηχανισμό ελέγχου για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τρίτους. Το νέο πλαίσιο προβλέπει ακόμη και παρακράτηση μεγάλου μέρους της κρατικής χρηματοδότησης των ΟΤΑ, ενώ για πρώτη φορά θα δημοσιοποιούνται στοιχεία για τα χρέη κάθε Δήμου και Περιφέρειας.
Η νέα ρύθμιση έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, καθώς αρκετοί αυτοδιοικητικοί εκφράζουν φόβους ότι οι προβλεπόμενες κυρώσεις μπορεί να οδηγήσουν πολλούς Δήμους σε ακόμη μεγαλύτερη οικονομική ασφυξία.
Παρακρατήσεις έως και 30% από τους ΚΑΠ
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 540 του νέου νομοσχεδίου, κάθε Δήμος και Περιφέρεια θα υποχρεώνεται να δηλώνει ανά τρίμηνο όλες τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς ιδιώτες, προμηθευτές και λοιπούς δικαιούχους. Παράλληλα, θα πρέπει να διατηρεί ειδικό λογαριασμό στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, μέσω του οποίου θα καλύπτονται οι οφειλές αυτές.
Σε περίπτωση που διαπιστωθεί έλλειμμα στον ειδικό λογαριασμό, το Υπουργείο Εσωτερικών θα έχει τη δυνατότητα να προχωρά σε αυτόματη παρακράτηση ποσών από τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ), δηλαδή από την κρατική επιχορήγηση που λαμβάνουν οι ΟΤΑ για τις λειτουργικές τους ανάγκες.
Το ανώτατο ποσοστό παρακράτησης φτάνει έως και το 30% της μηνιαίας δόσης των ΚΑΠ, γεγονός που μπορεί να δημιουργήσει σοβαρές επιπτώσεις στη λειτουργία πολλών Δήμων, ειδικά εκείνων που ήδη αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα.
“Καμπάνα” 50% για όσους δεν δηλώνουν τις οφειλές
Ακόμη πιο αυστηρό είναι το πλαίσιο για τους ΟΤΑ που δεν θα υποβάλλουν εμπρόθεσμα τις καταστάσεις με τις ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις τους. Στην περίπτωση αυτή, το ποσοστό παρακράτησης μπορεί να αυξηθεί στο 50% της μηνιαίας κρατικής επιχορήγησης.
Με απλά λόγια, ένας Δήμος που καθυστερεί ή παραλείπει να δηλώσει τα χρέη του, κινδυνεύει να χάσει τη μισή μηνιαία χρηματοδότηση που λαμβάνει από το κράτος.
Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται από πολλούς αυτοδιοικητικούς ως ιδιαίτερα αυστηρή, καθώς εκτιμάται ότι μπορεί να επηρεάσει άμεσα την καθημερινή λειτουργία υπηρεσιών, την καθαριότητα, τις κοινωνικές δομές και τα έργα συντήρησης.
Ειδικός λογαριασμός για τα χρέη
Το νομοσχέδιο προβλέπει τη δημιουργία ειδικού άτοκου και ακατάσχετου λογαριασμού για κάθε Δήμο και Περιφέρεια. Ο λογαριασμός αυτός θα χρησιμοποιείται αποκλειστικά για την εξόφληση ληξιπρόθεσμων οφειλών προς τρίτους.
Οι οικονομικές υπηρεσίες των ΟΤΑ θα είναι υποχρεωμένες κάθε τρίμηνο:
- να καταγράφουν αναλυτικά όλες τις οφειλές,
- να αιτιολογούν γιατί δεν έχουν εξοφληθεί,
- και να διασφαλίζουν ότι υπάρχει επαρκές υπόλοιπο στον ειδικό λογαριασμό για την κάλυψή τους.
Το Υπουργείο Εσωτερικών θα πραγματοποιεί διασταυρώσεις στοιχείων μέσω του Κόμβου Οικονομικής Πληροφόρησης Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των στοιχείων του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων, προκειμένου να ελέγχεται η πραγματική οικονομική εικόνα κάθε ΟΤΑ.
Στη δημοσιότητα τα χρέη των Δήμων
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εισάγει το νέο σύστημα αφορά τη δημοσιοποίηση των οικονομικών στοιχείων.
Το Υπουργείο Εσωτερικών θα αναρτά ανά τρίμηνο στην επίσημη ιστοσελίδα του στοιχεία για:
- τα διαθέσιμα κάθε Δήμου και Περιφέρειας,
- τις απλήρωτες και εκκρεμείς υποχρεώσεις,
- τα ληξιπρόθεσμα χρέη,
- αλλά και τα ποσά που παρακρατήθηκαν λόγω οφειλών.
Ουσιαστικά, οι πολίτες θα μπορούν πλέον να βλέπουν ποιοι Δήμοι χρωστούν, πόσα χρωστούν και σε ποιους οφείλονται τα χρήματα.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να αυξήσει σημαντικά την πίεση προς τις δημοτικές και περιφερειακές αρχές, καθώς η οικονομική κατάσταση κάθε ΟΤΑ θα βρίσκεται πλέον σε δημόσια θέα.
Αντιδράσεις από την ΚΕΔΕ
Το νέο πλαίσιο έχει ήδη προκαλέσει συζητήσεις στην Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), με τον Α’ Αντιπρόεδρο της ΚΕΔΕ, Γρηγόρη Κωνσταντέλλο, να ασκεί κριτική στις προβλεπόμενες ρυθμίσεις και να ζητά μείωση των ποσοστών παρακράτησης.
Σύμφωνα με αυτοδιοικητικές πηγές, υπάρχει έντονος προβληματισμός ότι οι νέοι κανόνες ενδέχεται να επιβαρύνουν ιδιαίτερα μικρούς ή υποχρηματοδοτούμενους Δήμους, οι οποίοι ήδη δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στις αυξημένες υποχρεώσεις τους.
Από την άλλη πλευρά, το Υπουργείο Εσωτερικών υποστηρίζει ότι ο νέος μηχανισμός αποσκοπεί στη διαφάνεια, στη δημοσιονομική πειθαρχία και στην αποτροπή δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων χρεών που τελικά επιβαρύνουν το Δημόσιο και τους πολίτες.
Νέα εποχή ελέγχου στην Αυτοδιοίκηση
Το σχέδιο του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης δείχνει πως το επόμενο διάστημα αλλάζει ριζικά ο τρόπος εποπτείας των οικονομικών των ΟΤΑ. Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες θα βρίσκονται πλέον υπό διαρκή οικονομικό έλεγχο, με αυστηρές προθεσμίες, ηλεκτρονικές διασταυρώσεις και άμεσες κυρώσεις σε περίπτωση αποκλίσεων.
Το αν το νέο σύστημα θα οδηγήσει σε καλύτερη οικονομική διαχείριση ή σε ακόμη μεγαλύτερες πιέσεις προς την Τοπική Αυτοδιοίκηση, αναμένεται να φανεί τους επόμενους μήνες, όταν οι νέες ρυθμίσεις τεθούν σε πλήρη εφαρμογή.
