Μια σημαντική αλλαγή που αφορά χιλιάδες ασφαλισμένους βρίσκεται ήδη σε εφαρμογή και δίνει «ανάσα» σε επαγγελματίες, αγρότες και εργοδότες που κουβαλούν παλαιές ασφαλιστικές εκκρεμότητες. Η δεκαετής παραγραφή ασφαλιστικών οφειλών προς τον e-ΕΦΚΑ ανοίγει τον δρόμο για διαγραφή χρεών που δεν έχουν βεβαιωθεί εγκαίρως, ενώ ταυτόχρονα διευκολύνει πολλούς πολίτες να προχωρήσουν στη διαδικασία συνταξιοδότησης.
Η νέα πραγματικότητα διαμορφώθηκε με τις διατάξεις του νόμου 4997/2022, ο οποίος περιόρισε σημαντικά το χρονικό διάστημα μέσα στο οποίο ο ασφαλιστικός φορέας μπορεί να διεκδικήσει ανείσπρακτες εισφορές.
Τι αλλάζει με τη νέα παραγραφή
Μέχρι πρότινος, ο e-ΕΦΚΑ είχε δικαίωμα να βεβαιώνει και να αναζητά οφειλές που είχαν δημιουργηθεί ακόμη και πριν από 20 χρόνια. Με τη νέα νομοθεσία, το χρονικό αυτό περιθώριο μειώθηκε στα 10 έτη.
Αυτό σημαίνει ότι εφόσον μια ασφαλιστική οφειλή δεν έχει βεβαιωθεί και δεν έχει κοινοποιηθεί στον οφειλέτη μέσα στη δεκαετία που προβλέπει ο νόμος, παύει να είναι απαιτητή και θεωρείται παραγεγραμμένη.
Η εξέλιξη αυτή χαρακτηρίζεται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς χιλιάδες ασφαλισμένοι βρίσκονταν αντιμέτωποι με χρέη πολλών ετών, τα οποία συχνά εμφανίζονταν αιφνιδιαστικά όταν επιχειρούσαν να ρυθμίσουν τις υποθέσεις τους ή να καταθέσουν αίτηση συνταξιοδότησης.
Ποιες κατηγορίες ασφαλισμένων ωφελούνται
Το μέτρο καλύπτει ένα ευρύ φάσμα οφειλετών ασφαλιστικών εισφορών.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Ελεύθεροι επαγγελματίες
- Αυτοαπασχολούμενοι
- Αγρότες
- Επιχειρήσεις και εργοδότες
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη για τους μισθωτούς εργαζομένους. Ακόμη και στις περιπτώσεις που παραγράφονται οφειλές εργοδοτών, οι εργαζόμενοι δεν χάνουν τον ασφαλιστικό χρόνο και τα δικαιώματα που απορρέουν από αυτόν.
Με τον τρόπο αυτό προστατεύεται πλήρως η ασφαλιστική τους ιστορία και δεν επηρεάζεται η μελλοντική συνταξιοδοτική τους προοπτική.
Πώς γίνεται η διαδικασία για τους μη μισθωτούς
Για τους ασφαλισμένους που προέρχονται από πρώην ασφαλιστικά ταμεία όπως ο ΟΑΕΕ, ο ΟΓΑ και το ΤΣΜΕΔΕ, η παραγραφή δεν εφαρμόζεται αυτόματα.
Απαιτείται σχετική αίτηση από τον ενδιαφερόμενο προκειμένου να εξεταστεί αν οι συγκεκριμένες οφειλές εμπίπτουν στο καθεστώς παραγραφής.
Οι αιτήσεις κατατίθενται στις αρμόδιες υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ, ενώ η εξυπηρέτηση πραγματοποιείται κατόπιν ηλεκτρονικού ραντεβού μέσω των ψηφιακών υπηρεσιών του φορέα ή μέσω του gov.gr με χρήση των προσωπικών κωδικών Taxisnet.
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους ασφαλισμένους να ελέγχουν προσεκτικά τα στοιχεία των οφειλών τους, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να υπάρχουν ποσά που δεν είναι πλέον απαιτητά.
Τι ισχύει για επιχειρήσεις και εργοδότες
Οι εργοδότες που έχουν εκκρεμότητες από ασφαλιστικές εισφορές εργαζομένων μπορούν επίσης να ζητούν έλεγχο για ενδεχόμενη παραγραφή.
Μέχρι να ολοκληρωθεί η πλήρης αυτοματοποίηση του συστήματος αναγνώρισης παραγεγραμμένων οφειλών, οι ενδιαφερόμενοι εξυπηρετούνται από τις κατά τόπον αρμόδιες υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ.
Σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η έκδοση ασφαλιστικής ενημερότητας για αγοραπωλησίες ή μεταβιβάσεις ακινήτων, η αρμοδιότητα ανήκει στις υπηρεσίες του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ).
Από το 2027 έρχεται νέα μείωση στα 5 χρόνια
Η δεκαετής παραγραφή αποτελεί μεταβατικό στάδιο, καθώς ο νόμος προβλέπει ακόμη μικρότερο χρονικό όριο στο άμεσο μέλλον.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 τίθεται σε εφαρμογή πενταετής παραγραφή για νέες ασφαλιστικές οφειλές, εναρμονίζοντας το ασφαλιστικό πλαίσιο με το αντίστοιχο φορολογικό καθεστώς.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να ενισχύσει την ασφάλεια δικαίου και να περιορίσει σημαντικά την αβεβαιότητα που αντιμετώπιζαν μέχρι σήμερα οι ασφαλισμένοι.
Πότε σταματά να «τρέχει» η παραγραφή
Παρότι η παραγραφή προβλέπεται από τον νόμο, υπάρχουν συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες διακόπτεται.
Η προθεσμία ξεκινά από την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από εκείνο στο οποίο γεννήθηκε η ασφαλιστική υποχρέωση.
Ωστόσο, κάθε επίσημη ενέργεια ενημέρωσης ή αναγκαστικής είσπραξης μηδενίζει ουσιαστικά τον χρόνο που έχει ήδη παρέλθει.
Ενδεικτικά, η παραγραφή διακόπτεται όταν υπάρχει:
- Ατομική ειδοποίηση οφειλής
- Ηλεκτρονική ενημέρωση
- Ταχυδρομική κοινοποίηση
- Κατάσχεση περιουσίας
- Πλειστηριασμός
- Άλλη πράξη διοικητικής εκτέλεσης
Σε αυτές τις περιπτώσεις ο χρόνος ξεκινά να μετρά ξανά από την αρχή.
Ευκαιρία για συνταξιοδότηση χιλιάδων ασφαλισμένων
Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη της ρύθμισης αφορά όσους βρίσκονται κοντά στην έξοδο προς τη σύνταξη.
Οι αυτοαπασχολούμενοι που διαθέτουν παραγεγραμμένες οφειλές έχουν τη δυνατότητα να ζητήσουν την αναγνώριση του αντίστοιχου ασφαλιστικού χρόνου καταβάλλοντας τις σχετικές εισφορές για τα συγκεκριμένα έτη.
Με τον τρόπο αυτό μπορούν να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα χρόνια ασφάλισης, να θεμελιώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα ή να αυξήσουν το ύψος της μελλοντικής σύνταξής τους.
Πρόκειται για μια επιλογή που αναμένεται να αξιοποιηθεί από χιλιάδες ασφαλισμένους, οι οποίοι μέχρι σήμερα παρέμεναν εγκλωβισμένοι ανάμεσα σε παλαιά χρέη και στην αδυναμία συνταξιοδότησης.
Η εφαρμογή της δεκαετούς παραγραφής αποτελεί μία από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στο ασφαλιστικό σύστημα, καθώς αφενός περιορίζει τα βάρη από παλαιές οφειλές και αφετέρου δημιουργεί νέες δυνατότητες για όσους επιδιώκουν να τακτοποιήσουν την ασφαλιστική τους εικόνα και να ανοίξουν τον δρόμο προς τη σύνταξη.
