Ένα πρωτοφανές κύμα φυγής παρατηρείται το 2025, καθώς δεκάδες χιλιάδες ασφαλισμένοι σπεύδουν να κλείσουν… «λογαριασμούς» με το ασφαλιστικό σύστημα, πριν τους προλάβουν οι επερχόμενες αλλαγές από το 2027 και μετά.
Τα δεδομένα είναι ενδεικτικά: μόνο μέσα στους πρώτους τρεις μήνες του 2025, έχουν ήδη κατατεθεί 48.041 αιτήσεις συνταξιοδότησης, αριθμός που συνιστά ιστορικό υψηλό. Οι πολίτες που πληρούν τις προϋποθέσεις δεν περιμένουν άλλο. Η αβεβαιότητα για τα όρια ηλικίας οδηγεί σε ένα μαζικό κύμα εξόδου που θυμίζει… φυγή πανικού.
Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους
Μήνα με τον μήνα, η τάση ενισχύεται:
-
Ιανουάριος: 15.896 αιτήσεις
-
Φεβρουάριος: 16.336 αιτήσεις
-
Μάρτιος: 15.809 αιτήσεις
Αυτό που καταγράφεται δεν είναι απλώς μια αύξηση. Είναι μια καθαρή και συντονισμένη έξοδος από την αγορά εργασίας, με το βλέμμα στην προοπτική των νέων περιορισμών που πλησιάζουν.
❗ Γιατί τόση βιασύνη;
Σύμφωνα με ανάλυση της ΕΝΥΠΕΚΚ, οι λόγοι πίσω από αυτή την τάση είναι τέσσερις και εξαιρετικά σοβαροί:
-
Αναμενόμενη αύξηση ορίων ηλικίας: Ο νόμος 4336/2015 προβλέπει σύνδεση της ηλικίας συνταξιοδότησης με την αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Η λεγόμενη «ρήτρα προσδόκιμου» τρομάζει όσους πλησιάζουν στην έξοδο.
-
Πιθανή σκλήρυνση των όρων εξαγοράς πλασματικών ετών: Έτη σπουδών, στρατός, τέκνα – όλα βρίσκονται υπό ενδεχόμενη αναθεώρηση. Όσο περνά ο χρόνος, το κόστος και οι προϋποθέσεις εξαγοράς ενδέχεται να γίνουν δυσκολότερες.
-
Αλλαγές στον υπολογισμό της σύνταξης: Από το 2025 ή και το 2026 αναμένεται να εφαρμοστούν νέοι κανόνες για τις συντάξιμες αποδοχές, που ενδέχεται να μειώσουν το τελικό ποσό. Η αγωνία για χαμηλότερες απολαβές σπρώχνει πολλούς στην «έξοδο κινδύνου».
-
Ελκυστικό καθεστώς για εργαζόμενους συνταξιούχους: Η δυνατότητα μερικής απασχόλησης με ευνοϊκούς όρους αποτελεί ένα σημαντικό κίνητρο για να αποχωρήσει κανείς, χωρίς να «κόψει» εντελώς τον δεσμό με την αγορά εργασίας.
Τι θα αλλάξει από το 2027 και μετά;
Η κυβέρνηση αναμένεται να εξετάσει, στα τέλη του 2026, την πρώτη αναθεώρηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης, σύμφωνα με τη μεταβολή του προσδόκιμου ζωής. Το πλαίσιο που προτείνει ο ΟΟΣΑ περιλαμβάνει τρία διαφορετικά μοντέλα προσαρμογής:
-
1:1 ➤ Κάθε επιπλέον έτος στο προσδόκιμο, σημαίνει 1 έτος αύξηση στο ηλικιακό όριο.
-
2:3 ➤ 12 μήνες αύξησης στο προσδόκιμο οδηγούν σε 8 μήνες αύξηση στην ηλικία συνταξιοδότησης.
-
1:3 ➤ Πιο ήπιο σενάριο: κάθε 12 μήνες ζωής, συνεπάγονται 4 μήνες επιπλέον στην ηλικία εξόδου.
Η πρώτη τέτοια αλλαγή αναμένεται το 2027, με πιθανές επαναλήψεις κάθε τρία χρόνια – δηλαδή το 2029, 2032, 2035 κ.ο.κ.
Η δημογραφική «βόμβα» που απειλεί το σύστημα
Η τάση για παράταση της εργασιακής ζωής δεν είναι τυχαία. Οι δημογραφικοί δείκτες της χώρας σκιαγραφούν ένα ζοφερό μέλλον για την ισορροπία του ασφαλιστικού:
-
Το προσδόκιμο ζωής στους άνδρες 65+ προβλέπεται να φτάσει τα 20 έτη έως το 2030 (από 18,8 το 2019).
-
Στις γυναίκες, αναμένεται άνοδος από 21,8 σε 22,9 έτη.
-
Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων εκτιμάται ότι θα αγγίξει το 60%, από 39% σήμερα.
-
Ο δείκτης γονιμότητας, παρά τη μικρή άνοδο (1,5 παιδιά ανά γυναίκα το 2022), εξακολουθεί να υπολείπεται του ορίου αντικατάστασης (2,1).
Τι πρέπει να κάνουν οι ασφαλισμένοι;
Για όσους έχουν «θεμελιώσει» δικαίωμα συνταξιοδότησης, το 2025 ίσως αποτελεί την τελευταία “ήρεμη” χρονιά πριν ξεκινήσει η σταδιακή αυστηροποίηση του πλαισίου.
Οι αλλαγές που βρίσκονται στον ορίζοντα δεν θα επηρεάσουν άμεσα όλους, αλλά όσοι δεν έχουν ακόμη κατοχυρώσει δικαιώματα κινδυνεύουν να βρεθούν μπροστά σε δυσάρεστες εκπλήξεις.
Η επιλογή είναι μία: Αν μπορείς να φύγεις τώρα, φύγε. Γιατί το αύριο, φέρνει μαζί του νέους κανόνες.
