Οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers), παρά την πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου που προκάλεσε έντονες συζητήσεις στην αγορά, δεν προχωρούν προς το παρόν στην επιβολή πρόσθετων τόκων στα ρυθμισμένα δάνεια. Αντίθετα, επιλέγουν να ζητήσουν διευκρινίσεις από το Ανώτατο Δικαστήριο σχετικά με τον ακριβή τρόπο εφαρμογής της απόφασης.
Η επιλογή αυτή σημαίνει ότι, μέχρι να υπάρξει οριστική ερμηνεία, οι δανειολήπτες θα συνεχίσουν να καταβάλλουν αποκλειστικά τις δόσεις που έχουν καθοριστεί από τα δικαστήρια, χωρίς επιπλέον χρεώσεις τόκων.
Τι αλλάζει για όσους έχουν υπαχθεί στον Νόμο Κατσέλη
Η απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου δημιούργησε νέα δεδομένα ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να υπολογίζονται οι τόκοι στις μακροχρόνιες δικαστικές ρυθμίσεις.
Ωστόσο, η εφαρμογή της δεν θεωρείται ξεκάθαρη από τους servicers, οι οποίοι εκτιμούν ότι υπάρχουν διαφορετικές ερμηνείες που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρά νομικά και οικονομικά προβλήματα.
Για τον λόγο αυτό προσανατολίζονται στην κατάθεση αιτήματος ερμηνείας της απόφασης, προκειμένου να αποφευχθούν μελλοντικές δικαστικές διαμάχες και αμφισβητήσεις.
Μέχρι να υπάρξει επίσημη απάντηση, οι δανειολήπτες συνεχίζουν να εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους με τους όρους που έχουν ήδη εγκριθεί από τα δικαστήρια.
Οι φόβοι των servicers
Οι εταιρείες διαχείρισης βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα ιδιαίτερα σύνθετο δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, αν δεν επιβάλουν τόκους και τελικά αποδειχθεί ότι η απόφαση του Αρείου Πάγου προέβλεπε διαφορετικό τρόπο υπολογισμού, ενδέχεται να τεθούν ζητήματα οικονομικών απωλειών για τα χαρτοφυλάκια δανείων που διαχειρίζονται.
Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω του προγράμματος «Ηρακλής», μέσω του οποίου έχουν τιτλοποιηθεί χιλιάδες δάνεια με κρατικές εγγυήσεις.
Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, θεωρείται πιθανό να προκύψουν αξιώσεις τόσο από το Δημόσιο όσο και από επενδυτικά κεφάλαια που έχουν αποκτήσει τιτλοποιημένα δάνεια.
Από την άλλη πλευρά, εάν εφαρμοστεί μια πιο αυστηρή ερμηνεία και επιβληθούν αυξημένοι τόκοι, οι servicers φοβούνται νέο κύμα προσφυγών από δανειολήπτες, καταναλωτικές οργανώσεις και νομικούς φορείς.
Το σενάριο που προκαλεί ανησυχία
Ιδιαίτερο προβληματισμό έχει προκαλέσει μια ερμηνεία που διατυπώνεται από κύκλους του χρηματοπιστωτικού τομέα σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των τόκων.
Σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, οι τόκοι δεν θα υπολογίζονται στο συνολικό υπόλοιπο του δανείου, αλλά πάνω σε κάθε μηνιαία δόση ξεχωριστά. Ωστόσο, θα λαμβάνεται υπόψη ο συνολικός χρόνος που μεσολαβεί από την έναρξη της ρύθμισης μέχρι την καταβολή της κάθε δόσης.
Με απλά λόγια, η πρώτη δόση μιας ρύθμισης θα επιβαρυνόταν με τόκο για έναν μήνα, ενώ οι μεταγενέστερες δόσεις θα επιβαρύνονταν με τόκους που αντιστοιχούν σε πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα η οικονομική επιβάρυνση να αυξάνεται σταδιακά όσο προχωρά η διάρκεια της ρύθμισης.
Πώς μπορεί να επηρεαστούν οι δανειολήπτες
Οι υποστηρικτές της συγκεκριμένης ερμηνείας θεωρούν ότι προκύπτει από το σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου και συγκεκριμένα από αναφορές που αφορούν τον υπολογισμό τόκων σε όλη τη διάρκεια της ρύθμισης.
Ωστόσο, η αντίθετη πλευρά εκτιμά ότι μια τέτοια προσέγγιση θα οδηγούσε σε υπέρμετρες επιβαρύνσεις για τους δανειολήπτες.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι μια δόση που αρχικά διαμορφώνεται σε επίπεδα προσιτά για ένα νοικοκυριό, θα μπορούσε σταδιακά να αυξηθεί σημαντικά, μεταβάλλοντας πλήρως τα οικονομικά δεδομένα πάνω στα οποία βασίστηκε η δικαστική ρύθμιση.
Πρακτικά, αυτό θα σήμαινε ότι ο οφειλέτης θα βρισκόταν αντιμέτωπος με συνολικό κόστος αποπληρωμής πολύ μεγαλύτερο από αυτό που είχε αρχικά υπολογίσει.
Η ουσία της δικαστικής προστασίας
Νομικοί που παρακολουθούν στενά την υπόθεση υποστηρίζουν ότι η φιλοσοφία του Νόμου Κατσέλη βασίζεται στην προστασία της πρώτης κατοικίας και στη διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά.
Οι δικαστικές αποφάσεις καθορίζουν τις μηνιαίες δόσεις με βάση τις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες κάθε οικογένειας, ώστε να μπορεί να ανταποκρίνεται στις υποχρεώσεις της χωρίς να οδηγείται σε οικονομικό αδιέξοδο.
Για τον λόγο αυτό, αρκετοί νομικοί θεωρούν ότι οποιαδήποτε ερμηνεία οδηγεί σε σημαντική αύξηση των δόσεων ενδέχεται να έρχεται σε αντίθεση με το πνεύμα του νόμου και τον κοινωνικό σκοπό που αυτός υπηρετεί.
Μέχρι να δοθεί οριστική απάντηση από τον Άρειο Πάγο, το μόνο βέβαιο είναι ότι χιλιάδες δανειολήπτες παρακολουθούν με αγωνία τις εξελίξεις, καθώς η τελική ερμηνεία της απόφασης θα καθορίσει το πραγματικό κόστος των ρυθμίσεων τους για τα επόμενα χρόνια.
