Νέο ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου φέρνει σαρωτικές διασταυρώσεις σε επιδόματα και παροχές. Ποιοι δικαιούχοι θα ελεγχθούν πρώτοι και ποια στοιχεία θα παρακολουθεί το Δημόσιο.
Η εποχή των αποσπασματικών ελέγχων στις κοινωνικές παροχές φτάνει στο τέλος της, καθώς το υπουργείο Οικονομικών ενεργοποιεί ένα νέο ψηφιακό εργαλείο που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο παρακολούθησης των επιδομάτων και των κρατικών ενισχύσεων.
Το νέο Εθνικό Μητρώο Παροχών και Ενισχύσεων (ΕΜΠΕ) μπαίνει σε πιλοτική λειτουργία μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου και αναμένεται να προσφέρει για πρώτη φορά στο Δημόσιο πλήρη εικόνα για το σύνολο των επιδομάτων που λαμβάνει κάθε πολίτης. Μέσα από ένα ενιαίο σύστημα καταγραφής, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα μπορούν να γνωρίζουν σε πραγματικό χρόνο ποιες παροχές καταβάλλονται, σε ποιους δικαιούχους και με ποια κριτήρια.
Στο επίκεντρο όσοι λαμβάνουν περισσότερες από μία παροχές
Οι πρώτοι έλεγχοι θα επικεντρωθούν κυρίως σε περιπτώσεις πολιτών που εισπράττουν δύο ή περισσότερα επιδόματα. Μέσω των ηλεκτρονικών διασταυρώσεων θα εξετάζεται εάν οι δικαιούχοι πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις για κάθε ενίσχυση που λαμβάνουν και αν υπάρχουν περιπτώσεις αλληλοεπικάλυψης παροχών.
Στελέχη του οικονομικού επιτελείου επισημαίνουν ότι μέχρι σήμερα δεν υπήρχε ένας ενιαίος μηχανισμός που να συγκεντρώνει όλες τις πληροφορίες για τις κοινωνικές ενισχύσεις που καταβάλλονται σε φυσικά πρόσωπα. Το αποτέλεσμα ήταν να μην υπάρχει ολοκληρωμένη εικόνα για το συνολικό ύψος των παροχών που λαμβάνει κάθε δικαιούχος.
Με το νέο μητρώο, η κατάσταση αλλάζει, καθώς όλα τα στοιχεία θα συγκεντρώνονται σε μία ψηφιακή πλατφόρμα.
Ποια επιδόματα περνούν στο νέο σύστημα
Στην πρώτη φάση εφαρμογής του ΕΜΠΕ εντάσσονται 17 διαφορετικές παροχές και προγράμματα κοινωνικής πολιτικής.
Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται:
- Το επίδομα θέρμανσης
- Το επίδομα παιδιού (Α21)
- Το επίδομα γέννησης
- Το επίδομα αναδοχής
- Το επίδομα ορεινών και μειονεκτικών περιοχών
- Το επίδομα στέγασης
- Το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα
- Το επίδομα κοινωνικής αλληλεγγύης ανασφάλιστων υπερηλίκων
- Οι παροχές του προγράμματος «Κάλυψη»
- Το επίδομα ανεργίας
- Το επίδομα μακροχρόνιας ανεργίας
- Οι οικονομικές ενισχύσεις ατόμων με αναπηρία
- Η υπηρεσία «Προσωπικός Βοηθός για Άτομα με Αναπηρία»
Παράλληλα, στο νέο μητρώο θα καταγράφονται και ειδικά προγράμματα για τη στήριξη παιδιών προσχολικής ηλικίας, βρεφών, νηπίων, εφήβων και ατόμων με αναπηρία μέσω voucher και δομών δημιουργικής απασχόλησης.
Τι στοιχεία θα παρακολουθεί το κράτος
Το νέο ψηφιακό σύστημα δεν θα περιορίζεται μόνο στην καταγραφή των επιδομάτων.
Για κάθε δικαιούχο θα τηρούνται αναλυτικά στοιχεία που αφορούν:
- Τα προσωπικά δεδομένα ταυτοποίησης
- Την οικογενειακή κατάσταση
- Τον αριθμό των τέκνων
- Τον τόπο κατοικίας
- Τα φορολογικά εισοδήματα
- Τα τεκμαρτά εισοδήματα
- Τη συνολική αξία ακίνητης περιουσίας
- Τα ποσά επιδομάτων που εγκρίθηκαν και καταβλήθηκαν
Επιπλέον, θα καταγράφεται η χρονική διάρκεια κάθε παροχής, η ημερομηνία χορήγησης, καθώς και τυχόν ανακτήσεις ποσών που έχουν καταβληθεί αχρεωστήτως.
Διασύνδεση με ΑΑΔΕ και άλλες υπηρεσίες
Η αποτελεσματικότητα του ΕΜΠΕ θα βασιστεί στη διασύνδεσή του με βασικές κρατικές βάσεις δεδομένων.
Μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων, το νέο μητρώο θα αντλεί πληροφορίες από:
- Την ΑΑΔΕ
- Το Μητρώο Πολιτών
- Την ΗΔΙΚΑ
- Τη ΔΥΠΑ
- Άλλα πληροφοριακά συστήματα του Δημοσίου
Με αυτόν τον τρόπο οι ελεγκτικές αρχές θα μπορούν να πραγματοποιούν αυτόματα διασταυρώσεις χωρίς να απαιτείται η προσκόμιση επιπλέον δικαιολογητικών από τους πολίτες.
Έλεγχοι για αχρεωστήτως καταβληθέντα ποσά
Κατά την πιλοτική περίοδο λειτουργίας του συστήματος, ιδιαίτερη προσοχή θα δοθεί στις περιπτώσεις όπου ένας πολίτης λαμβάνει πολλαπλές ενισχύσεις με παρόμοιο κοινωνικό χαρακτήρα.
Οι αρμόδιες υπηρεσίες θα εξετάζουν εάν η λήψη μιας παροχής επηρεάζει την επιλεξιμότητα για κάποια άλλη ή αν υπάρχουν ποσά που έχουν καταβληθεί χωρίς να πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.
Σε περίπτωση εντοπισμού αποκλίσεων, θα ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες ελέγχου και αναζήτησης τυχόν αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.
Κοινωνικές δαπάνες άνω των 13 δισ. ευρώ
Το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι το νέο σύστημα θα συμβάλει σημαντικά στον εξορθολογισμό των κοινωνικών δαπανών, οι οποίες ξεπερνούν τα 13 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως.
Παράλληλα, θα δώσει στο κράτος τη δυνατότητα να σχεδιάζει πιο στοχευμένες πολιτικές κοινωνικής προστασίας, βασισμένες σε πραγματικά δεδομένα και όχι σε αποσπασματικές πληροφορίες.
Η πλήρης καταγραφή των παροχών αναμένεται να αποτελέσει το μεγαλύτερο έργο χαρτογράφησης κοινωνικών ενισχύσεων που έχει υλοποιηθεί μέχρι σήμερα στην Ελλάδα, ανοίγοντας τον δρόμο για ένα νέο μοντέλο ελέγχου και διαχείρισης των κρατικών επιδομάτων.
