Η υπηρεσία IRIS έχει μπει πλέον για τα καλά στην καθημερινότητα των Ελλήνων. Από τη στιγμή που επιτρέπει μεταφορά χρημάτων μέσα σε δευτερόλεπτα, χρησιμοποιώντας απλώς τον αριθμό κινητού του παραλήπτη, έχει γίνει το απόλυτο εργαλείο για φίλους, οικογένειες και συναδέλφους που θέλουν να μοιραστούν έξοδα ή να τακτοποιήσουν μικροχρέη. Όμως, η ραγδαία εξάπλωσή της φέρνει μαζί και απορίες: μπορεί η εφορία να θεωρήσει τις συναλλαγές αυτές «εισόδημα»;
Το κλασικό παράδειγμα
Ένα γνώριμο σενάριο: μια παρέα τρώει σε εστιατόριο. Ένας πληρώνει όλο τον λογαριασμό με την κάρτα του και οι υπόλοιποι του στέλνουν αμέσως το μερίδιό τους μέσω IRIS. Πρόκειται για συναλλαγή που μοιάζει με πληρωμή, αλλά στην πραγματικότητα είναι επιστροφή χρημάτων. Σύμφωνα με φοροτεχνικούς, τέτοιες κινήσεις δεν αποτελούν εισόδημα. Η ΑΑΔΕ δεν πρόκειται να φορολογήσει ποσά που σχετίζονται με κοινά έξοδα ή προσωπικές διευκολύνσεις μεταξύ ιδιωτών.
Εισόδημα θεωρούνται αποκλειστικά τα ποσά που προκύπτουν από εργασία, παροχή υπηρεσιών, εμπορική δραστηριότητα ή επενδύσεις. Όταν λοιπόν η συναλλαγή συνδέεται ξεκάθαρα με κατανάλωση ή έξοδα που μοιράζονται, δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας.
Η σημασία της αιτιολογίας
Οι ειδικοί, ωστόσο, προειδοποιούν: σε περίπτωση φορολογικού ελέγχου, ο φορολογούμενος καλείται να αποδείξει την προέλευση των χρημάτων. Για να αποφευχθούν παρεξηγήσεις, συστήνουν οι αποστολείς να βάζουν πάντα μια μικρή σημείωση στη μεταφορά, όπως «φαγητό», «λογαριασμός» ή «δώρο». Αυτή η λεπτομέρεια μπορεί να γλιτώσει από χρονοβόρες εξηγήσεις αργότερα.
Όταν οι κινήσεις γίνονται ύποπτες
Εκεί που τα πράγματα αλλάζουν είναι στις επαναλαμβανόμενες και αδικαιολόγητες εισροές. Αν κάποιος δέχεται συχνά ποσά 200 ή 300 ευρώ από διάφορα πρόσωπα, χωρίς να υπάρχει σαφής λόγος, τότε η εικόνα μπορεί να χτυπήσει «καμπανάκι». Ειδικά αν το μοτίβο αυτό συνεχίζεται για μήνες, η εφορία ενδέχεται να το ερμηνεύσει ως αδήλωτη δραστηριότητα – για παράδειγμα, πληρωμές για υπηρεσίες ή εμπορικές συναλλαγές που δεν δηλώνονται. Σε μια τέτοια περίπτωση, οι εξηγήσεις θα είναι αναπόφευκτες.
Η εκτόξευση των αριθμών
Η χρήση του IRIS αυξάνεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Το 2024 καταγράφηκαν πάνω από 57,3 εκατομμύρια διατραπεζικές συναλλαγές, συνολικής αξίας 6,1 δισεκατομμυρίων ευρώ – 137% περισσότερες σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά. Σήμερα περισσότεροι από 3,8 εκατομμύρια πολίτες αξιοποιούν το IRIS P2P για μεταφορές μεταξύ ιδιωτών, ενώ πάνω από 565.000 επαγγελματίες έχουν ενταχθεί στο IRIS P2B. Παράλληλα, περισσότερες από 8.000 επιχειρήσεις και e-shops συμμετέχουν ήδη στο IRIS Commerce.
Η μεγάλη αλλαγή του Νοεμβρίου
Από την 1η Νοεμβρίου 2025, η χρήση του IRIS γίνεται υποχρεωτική για όλες τις επιχειρήσεις, φυσικές και ηλεκτρονικές. Όποιος δεν συμμορφωθεί, θα βρεθεί αντιμέτωπος με πρόστιμα που ξεκινούν από 10.000 ευρώ και μπορεί να φτάσουν τις 20.000. Στην πράξη, στα POS θα εμφανίζεται επιλογή ανάμεσα σε κάρτα και IRIS. Ο ταμίας θα δημιουργεί με το πάτημα ενός κουμπιού έναν μοναδικό QR code και η πληρωμή θα ολοκληρώνεται μέσα από το mobile banking του πελάτη. Το 2026 αναμένεται να προστεθεί και τεχνολογία NFC, ώστε οι πληρωμές να γίνονται με απλή επαφή του κινητού στο τερματικό.
Τα νέα όρια
Μόνο στο πρώτο μισό του 2025 πραγματοποιήθηκαν πάνω από 57 εκατομμύρια συναλλαγές, αξίας περίπου 5 δισ. ευρώ. Από τον Ιανουάριο του 2026, αλλάζουν και τα όρια μεταφορών: για ιδιώτες θα φτάνουν έως 1.000 ευρώ ημερησίως και 5.000 ευρώ μηνιαίως, ενώ για επαγγελματίες θα αγγίζουν τις 31.000 ευρώ.
Επέκταση εκτός Ελλάδας
Το IRIS δεν σταματά στα ελληνικά σύνορα. Μέσα στο 2026 θα δοθεί η δυνατότητα για μεταφορές χρημάτων και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που συμμετέχουν στο δίκτυο EuroPA – μεταξύ αυτών η Ιταλία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, κράτη της Σκανδιναβίας και η Πολωνία. Έτσι, το IRIS αναμένεται να γίνει βασικός παίκτης στις διασυνοριακές πληρωμές.
Το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: το IRIS διευκολύνει όσο τίποτε άλλο την καθημερινότητα, αλλά η συστηματική και ανεξήγητη χρήση του μπορεί να τραβήξει την προσοχή της εφορίας. Για καθημερινά έξοδα και διευθετήσεις μεταξύ φίλων, δεν υπάρχει κίνδυνος. Όταν όμως οι συναλλαγές θυμίζουν «επαγγελματική δραστηριότητα», τότε η κατάσταση αλλάζει δραματικά.
