Μεγάλο οικονομικό ζήτημα έχει προκύψει για περίπου 100.000 συνταξιούχους, οι οποίοι περιμένουν εδώ και χρόνια την απόδοση αναδρομικών ποσών από τις επικουρικές τους συντάξεις. Το συνολικό ποσό που δικαιούνται μπορεί να φτάνει έως και τα 16.800 ευρώ ανά δικαιούχο, λόγω των αυξημένων εισφορών που είχαν καταβάλει πριν από το 2015, και που ο ΕΦΚΑ δεν έχει ακόμη αποδώσει σύμφωνα με το γράμμα του νόμου.
Πού στηρίζονται οι αξιώσεις για επιστροφές
Το νομικό πλαίσιο που θεμελιώνει τις αξιώσεις των συνταξιούχων έχει τεθεί σε ισχύ από το 2016 με τον νόμο Κατρούγκαλου (ν. 4387/2016), ενώ διατηρήθηκε και στο επόμενο ασφαλιστικό πλαίσιο του νόμου Βρούτση (ν. 4670/2020). Η βασική αρχή του νόμου ορίζει ότι όποιος ασφαλισμένος πλήρωνε επιπλέον ποσοστό εισφοράς άνω του 6% για επικουρική ασφάλιση δικαιούται προσαύξηση στη σύνταξή του. Για κάθε 1% επιπλέον εισφοράς αποδίδεται προσαύξηση 0,075% ανά έτος.
Οι ευθύνες του ΕΦΚΑ και τα έγγραφα-ντοκουμέντα
Παρότι η νομοθεσία είναι ξεκάθαρη, η πρακτική εφαρμογή της δεν ακολουθήθηκε. Το ΕΤΕΑΕΠ, το οποίο αποτελεί τον επικουρικό βραχίονα του ΕΦΚΑ, δεν ενσωμάτωσε τις σχετικές προσαυξήσεις σε δεκάδες χιλιάδες αποφάσεις απονομής συντάξεων. Έγγραφα του Συνηγόρου του Πολίτη και μαρτυρίες πολιτών αποκαλύπτουν τη συστηματική απουσία εφαρμογής των διατάξεων. Συνταξιούχοι που είχαν καταβάλει εισφορές άνω του 6% – μερικές φορές ακόμη και 12% – δεν είδαν ποτέ την αντίστοιχη αύξηση στην επικουρική τους.
Ποιο χρονικό διάστημα αφορά η καθυστέρηση
Το επίμαχο διάστημα για το οποίο εκκρεμούν αναδρομικά εκτείνεται από το 2017 έως το 2022. Από το 2023 και μετά, ο ΕΦΚΑ φαίνεται να συμμορφώθηκε εν μέρει, ενσωματώνοντας τις προσαυξήσεις σε νέες απονομές συντάξεων, αφήνοντας όμως σε εκκρεμότητα όσους αποχώρησαν τα προηγούμενα έτη.
Τι πρέπει να κάνουν οι συνταξιούχοι
Όσοι διαπιστώσουν ότι εμπίπτουν στις προβλέψεις του νόμου και είχαν καταβάλει αυξημένες εισφορές, καλούνται να κινηθούν άμεσα. Πρέπει να υποβάλουν αίτηση θεραπείας στον ΕΦΚΑ για εκ νέου υπολογισμό της επικουρικής, ενώ παράλληλα είναι σκόπιμο να καταθέσουν και ένσταση με αριθμό πρωτοκόλλου για να διακοπεί η παραγραφή των αξιώσεών τους (η οποία ισχύει για πέντε έτη). Εφόσον δεν υπάρξει ανταπόκριση, μπορούν να προσφύγουν δικαστικά.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αναδρομικών
Σύμφωνα με παραδείγματα από τις αποφάσεις απονομής, προκύπτουν σημαντικά ποσά ως οφειλόμενα αναδρομικά. Ένας συνταξιούχος από την ΑΤΕ με εισφορά 12%, που έλαβε επικουρική 148 ευρώ το 2018, δικαιούται προσαύξηση 175 ευρώ, ανεβάζοντας τη σύνταξη στα 323 ευρώ και τα αναδρομικά στα 16.800 ευρώ. Σε άλλη περίπτωση, δικαιούχος με εισφορές 10% που αποχώρησε το 2022 δικαιούται 9.600 ευρώ αναδρομικά.
Ταμεία που είχαν αυξημένες εισφορές
Η λίστα των ταμείων που πλήρωναν εισφορές άνω του 6% περιλαμβάνει 16 φορείς, μεταξύ των οποίων τα επικουρικά των τραπεζών (Εθνική, Εμπορική, ΑΤΕ), της ΔΕΗ, της ΕΡΤ, του ΤΕΑΧ (χημικών), των εμποροϋπαλλήλων και άλλων. Οι εισφορές για κάποιες κατηγορίες εργαζομένων έφταναν ακόμη και το 12%.
Τρόπος υπολογισμού της προσαύξησης
Η προσαύξηση υπολογίζεται με βάση τον τύπο:
Συντάξιμες αποδοχές x έτη με αυξημένες εισφορές x επιπλέον μονάδες εισφοράς x 0,075%. Έτσι, για έναν μισθό 1.870 ευρώ και εισφορά 9%, προκύπτει προσαύξηση 101 ευρώ.
Ο κίνδυνος παραγραφής και η σημασία της ένστασης
Η παραγραφή των αξιώσεων σε πέντε έτη σημαίνει ότι κάθε καθυστέρηση μπορεί να στοιχίσει χρήματα στους συνταξιούχους. Η υποβολή ένστασης με αριθμό πρωτοκόλλου διακόπτει το χρονόμετρο της παραγραφής και κατοχυρώνει το δικαίωμα για μελλοντική δικαστική διεκδίκηση.
