Η συζήτηση για τις συντάξεις παίρνει νέα διάσταση, καθώς από το 2027 αλλάζουν οι κανόνες στα όρια ηλικίας αποχώρησης. Η Ελλάδα παραμένει από τις χώρες με τα χαμηλότερα πραγματικά όρια εξόδου, όμως η αυτόματη σύνδεση με το προσδόκιμο ζωής ανοίγει τον δρόμο για σταδιακές αυξήσεις. Ποιοι κερδίζουν, ποιοι χάνουν και τι σημαίνουν στην πράξη οι ανατροπές που έρχονται.
Η Ελλάδα στις χαμηλότερες θέσεις της Ευρώπης
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΟΣΑ, οι Έλληνες εργαζόμενοι εξακολουθούν να αποχωρούν νωρίτερα σε σχέση με άλλες χώρες. Οι γυναίκες συνταξιοδοτούνται κατά μέσο όρο στα 59,7 έτη και οι άνδρες στα 63,2, όταν ο μέσος όρος στον ΟΟΣΑ είναι 63,1 για τις γυναίκες και 64,4 για τους άνδρες. Αυτό κατατάσσει τη χώρα μας χαμηλά όχι μόνο σε σχέση με τα κράτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά και σε σύγκριση με άλλα μέλη του ΟΟΣΑ.
Η χαμηλή ηλικία αποχώρησης οφείλεται κυρίως στα «παράθυρα» που άφησαν οι μεταβατικές ρυθμίσεις μεταξύ 2015 και 2021. Έτσι, χιλιάδες ασφαλισμένοι, ιδιαίτερα γυναίκες, διατήρησαν δικαίωμα συνταξιοδότησης σε ηλικίες πολύ κάτω από το γενικό όριο.
Τι ισχύει σήμερα και τι αλλάζει το 2027
Μετά τον νόμο 4336/2015, τα όρια ηλικίας αυξήθηκαν σταδιακά και από το 2022 εξομοιώθηκαν για όλους:
- πλήρης σύνταξη στα 62 με 40 χρόνια ασφάλισης ή στα 67 με 15ετία,
- μειωμένη σύνταξη στα 62 με τουλάχιστον 15 χρόνια.
Ωστόσο, από το 2027 έρχεται το μεγάλο «κόψιμο». Η ηλικία συνταξιοδότησης δεν θα είναι πλέον σταθερή αλλά θα συνδέεται με το προσδόκιμο ζωής των ατόμων άνω των 65. Αν η ΕΛΣΤΑΤ καταγράψει αύξηση στο προσδόκιμο, τα όρια ηλικίας θα ανεβαίνουν αυτόματα. Η πρώτη αναπροσαρμογή θα γίνει με βάση τα στοιχεία της δεκαετίας 2016-2026.
Ο κίνδυνος για όσους σχεδιάζουν έξοδο
Αυτό σημαίνει πως ασφαλισμένοι που σήμερα υπολογίζουν ότι θα βγουν στα 62 με 40ετία ή στα 67 με 15ετία, ίσως χρειαστεί να περιμένουν 1-2 χρόνια παραπάνω. Με άλλα λόγια, θεσπίζεται ένας «δείκτης γήρανσης» που μεταφέρει την έξοδο από την εργασία όλο και πιο αργά.
Τι δείχνει η σύγκριση με την Ευρώπη
Σε Ιταλία και Ισπανία οι ηλικίες κυμαίνονται γύρω στα 61-63 έτη, στη Γερμανία στα 63-64, ενώ στις σκανδιναβικές χώρες ανεβαίνουν στα 64-65 έτη. Σε χώρες όπως η Ισλανδία ή η Ιαπωνία, η έξοδος φτάνει και πάνω από τα 67. Έτσι, η Ελλάδα βρίσκεται σε πιο «ευνοϊκή» θέση σήμερα, αλλά από το 2027 οι αποστάσεις θα μειωθούν.
Η απασχόληση μετά τα 65
Ο ΟΟΣΑ τονίζει ότι όπου αυξάνεται η ηλικία συνταξιοδότησης, αυξάνεται και η συμμετοχή των ατόμων άνω των 65 στην αγορά εργασίας. Η εξέλιξη αυτή, όμως, δημιουργεί ανάγκη για νέες πολιτικές: εκπαίδευση, κατάρτιση και στήριξη μεγαλύτερων ηλικιακά εργαζομένων ώστε να παραμένουν ανταγωνιστικοί.
Οι κατηγορίες με χαμηλότερα όρια
Παρά τις αλλαγές, εξακολουθούν να υπάρχουν ειδικές κατηγορίες που κατοχυρώνουν έξοδο πριν τα 62:
- μητέρες με ανήλικο παιδί στο ΙΚΑ ή σε ΔΕΚΟ-τράπεζες πριν το 1993,
- γυναίκες με βαρέα ένσημα που μπορούν να φύγουν ακόμη και από τα 55,
- ασφαλισμένοι με 35ετία σε ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ,
- τρίτεκνες μητέρες σε Δημόσιο ή ειδικά Ταμεία.
Οι ρυθμίσεις αυτές αφορούν κυρίως όσους είχαν θεμελιώσει δικαιώματα πριν το 2012-2015. Για τους νέους ασφαλισμένους, δηλαδή μετά το 1993, το όριο είναι «κλειδωμένο» στα 62 με 40 χρόνια.
Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν
- Κερδισμένοι: όσοι φτάνουν 36-40 χρόνια ασφάλισης, καθώς λαμβάνουν προσαύξηση στα ποσοστά αναπλήρωσης, με αποτέλεσμα υψηλότερη σύνταξη.
- Χαμένοι: όσοι αναγκαστούν να φύγουν με μειωμένη σύνταξη στα 62 αντί για 67. Η περικοπή φτάνει το 30% στην εθνική σύνταξη, που σημαίνει περίπου 305 ευρώ αντί 436.
Η εικόνα των αιτήσεων
Το 2025 παρατηρείται μεγάλη κινητικότητα. Στο πρώτο τρίμηνο κατατέθηκαν πάνω από 48.000 νέες αιτήσεις, ενώ σε εκκρεμότητα παραμένουν περίπου 16.000, με καθυστερήσεις που φτάνουν και τα δύο χρόνια. Οι περισσότερες προέρχονται από ΙΚΑ και ΟΑΕΕ, ενώ στα επικουρικά εκκρεμούν ακόμη 34.000 αιτήσεις.
Τι δείχνουν τα ποσά συντάξεων
Τα ποσά για το 2025 ποικίλλουν ανάλογα με τα έτη ασφάλισης και τον συντάξιμο μισθό:
- με 25 χρόνια και μισθό 900 ευρώ, η πλήρης σύνταξη είναι περίπου 622 ευρώ,
- με 40 χρόνια και μισθό 3.595 ευρώ, η σύνταξη φτάνει τα 2.234 ευρώ.
Για όσους αποχωρούν με λιγότερα χρόνια ή με μειωμένη, τα ποσά μειώνονται αισθητά, γεγονός που δείχνει πόσο σημαντική είναι η παραμονή στην εργασία μέχρι τα όρια πλήρους συνταξιοδότησης.
Οι προοπτικές μέχρι το 2050
Η Ελλάδα αναμένεται να έχει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά πληθυσμού άνω των 65 ετών μέχρι τα μέσα του αιώνα. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερη πίεση στο ασφαλιστικό και ακόμη πιο αυστηρούς κανόνες. Οι ανατροπές του 2027 δεν είναι η τελευταία αλλαγή, αλλά πιθανότατα η αρχή για ένα νέο μοντέλο συνταξιοδότησης που θα απαιτεί παραμονή στην εργασία μέχρι και τα 68.
