Χιλιάδες ασφαλισμένοι σε όλη τη χώρα βιώνουν έναν πραγματικό εφιάλτη: περιμένουν τη σύνταξή τους για διάστημα που φτάνει – και πολλές φορές ξεπερνά – τα δύο χρόνια. Πρόκειται κυρίως για εργαζομένους που είχαν περάσει από περισσότερα του ενός Ταμεία και σήμερα υπάγονται στο καθεστώς της διαδοχικής ασφάλισης.
Η μεγάλη ενοποίηση των Ταμείων στον e-ΕΦΚΑ, που κάποτε παρουσιάστηκε ως λύση-μονόδρομος για απλοποίηση και ταχύτητα, αποδεικνύεται στην πράξη μια χρονοβόρα διαδικασία γεμάτη εμπόδια. Τα τεχνικά προβλήματα, η ελλιπής στελέχωση και η ασυνέχεια μεταξύ των συστημάτων προκαλούν πρωτοφανείς καθυστερήσεις στις απονομές συντάξεων.
Γιατί καθυστερούν τόσο οι συντάξεις
Σύμφωνα με στελέχη του ΕΦΚΑ, η αιτία δεν είναι μία αλλά τρεις — και όλες εξίσου σοβαρές:
1️⃣ Ελλιπές ηλεκτρονικό μητρώο ασφαλισμένων
Το ψηφιακό μητρώο, που θα έπρεπε να καταγράφει το πλήρες ασφαλιστικό ιστορικό κάθε πολίτη, παραμένει ημιτελές. Πολλοί ασφαλισμένοι εμφανίζονται με ελλιπή ή λανθασμένα στοιχεία, γεγονός που «παγώνει» την έκδοση της σύνταξης μέχρι να γίνει ο χειροκίνητος έλεγχος.
2️⃣ Ανεπαρκή πληροφοριακά συστήματα
Η σύνδεση μεταξύ των παλαιών Ταμείων (ΙΚΑ, ΟΑΕΕ, Δημόσιο κ.λπ.) δεν έχει ολοκληρωθεί. Οι υπολογισμοί γίνονται συχνά χειροκίνητα, με τους υπαλλήλους να προσπαθούν να “παντρέψουν” διαφορετικά λογισμικά, διαδικασία που μπορεί να πάρει μήνες.
3️⃣ Τραγική έλλειψη προσωπικού
Οι εργαζόμενοι στον ΕΦΚΑ έχουν μειωθεί σχεδόν κατά 40% τα τελευταία χρόνια. Οι εναπομείναντες υπάλληλοι προσπαθούν να αντεπεξέλθουν σε έναν όγκο αιτήσεων που αυξάνεται συνεχώς, κάτι που καθιστά αδύνατη την άμεση εξυπηρέτηση.
Τι είναι η διαδοχική ασφάλιση
Η διαδοχική ασφάλιση αφορά όσους είχαν ασφαλιστεί σε περισσότερα από ένα Ταμεία έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016. Μετά το 2017, όταν ιδρύθηκε ο ενιαίος ΕΦΚΑ, ισχύει πλέον η παράλληλη ασφάλιση. Ωστόσο, οι παλιοί χρόνοι συνεχίζουν να χρειάζονται ειδική διαδικασία και συνυπολογισμό, που παραμένει χρονοβόρος.
Ο ασφαλισμένος πρέπει οπωσδήποτε να δηλώσει όλους τους χρόνους ασφάλισής του κατά την υποβολή της αίτησης. Αν κάποιος χρόνος παραλειφθεί, δεν λαμβάνεται υπόψη και μπορεί να αλλάξει πλήρως το αποτέλεσμα της σύνταξης.
Προϋποθέσεις για σύνταξη μέσω διαδοχικής ασφάλισης
Για να εγκριθεί η σύνταξη, πρέπει ο τελευταίος φορέας (πλέον e-ΕΦΚΑ) να πληροί συγκεκριμένα κριτήρια:
-
Σύνταξη γήρατος: 1.000 ημέρες ασφάλισης συνολικά, εκ των οποίων 300 μέσα στην τελευταία πενταετία πριν από την αίτηση.
-
Σύνταξη αναπηρίας ή θανάτου: τουλάχιστον 600 ημέρες ασφάλισης οποτεδήποτε πριν από τη διακοπή της εργασίας ή την υποβολή της αίτησης.
Στον υπολογισμό συνυπολογίζονται και οι χρόνοι στρατιωτικής θητείας (αν εξαγοραστούν), προαιρετικής ασφάλισης ή πραγματικής απασχόλησης.
Ποιοι «κερδίζουν» από τη διαδοχική ασφάλιση
Αν και οι καθυστερήσεις αποθαρρύνουν πολλούς, η διαδοχική ασφάλιση μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ευνοϊκή για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.
-
Μητέρες ασφαλισμένες σε ΙΚΑ και ΟΑΕΕ: μπορούν να βγουν στη σύνταξη έως και 7 χρόνια νωρίτερα, αξιοποιώντας τις παλαιές διατάξεις του ΙΚΑ για μητέρες ανηλίκων.
-
Γυναίκες με χρόνο στο Δημόσιο και στο ΙΚΑ: κερδίζουν έως 10 χρόνια, καθώς οι απαιτήσεις του ΙΚΑ (18,5 έτη) είναι χαμηλότερες σε σχέση με το Δημόσιο (25 έτη).
-
Άνδρες και γυναίκες με μικτό χρόνο σε ΙΚΑ και ΟΑΕΕ: δικαιούνται πρόωρη ή μειωμένη σύνταξη με βάση τους κανόνες του ΙΚΑ, χωρίς να χρειάζεται να φτάσουν στα 67.
Διακρατική ασφάλιση: το κεφάλαιο του εξωτερικού
Όσοι έχουν εργαστεί και στο εξωτερικό, μπορούν να αξιοποιήσουν τον χρόνο ασφάλισής τους σε χώρες με διμερείς συμφωνίες με την Ελλάδα, εντός ή εκτός Ε.Ε. Ο χρόνος αυτός προσμετράται στη διαδοχική ασφάλιση, εφόσον δηλωθεί στην αίτηση. Ο ΕΦΚΑ στη συνέχεια επικοινωνεί με τους αντίστοιχους φορείς του εξωτερικού για την επιβεβαίωση των στοιχείων.
⚠️ Τι πρέπει να προσέξουν οι ασφαλισμένοι
-
Καταγράψτε όλους τους χρόνους ασφάλισης πριν την αίτηση.
-
Μην περιμένετε αυτεπάγγελτο έλεγχο — ο ΕΦΚΑ δεν αναζητά μόνος του παλαιούς χρόνους από άλλα Ταμεία.
-
Ελέγξτε τα ένσημά σας σε κάθε φορέα ώστε να αποφύγετε δυσάρεστες εκπλήξεις.
Η παράλειψη ακόμα και ενός έτους μπορεί να καθυστερήσει ή να μειώσει σημαντικά τη σύνταξή σας.
⏳ Το «αιώνιο» πρόβλημα του ΕΦΚΑ
Παρά τη σταδιακή ψηφιοποίηση, περίπου 6 στους 10 συνταξιούχους έχουν περάσει από καθεστώς διαδοχικής ασφάλισης, γεγονός που σημαίνει πως οι καθυστερήσεις αφορούν τη μεγάλη πλειονότητα. Οι υποσχέσεις για αυτοματοποίηση και γρήγορη απονομή συντάξεων μένουν, προς το παρόν, στα χαρτιά.
Η ουσία είναι πως χιλιάδες πολίτες, μετά από δεκαετίες εργασίας, βρίσκονται σε οικονομική ομηρία, περιμένοντας απλώς αυτό που δικαιούνται: τη σύνταξή τους. Και όσο το κράτος δεν επενδύει σε ψηφιακή οργάνωση και ανθρώπινο δυναμικό, το πρόβλημα δύσκολα θα λυθεί.
