Η αναβολή των αλλαγών στα όρια ηλικίας έως το 2027 δίνει ανάσα στους σημερινούς ασφαλισμένους αλλά τα «αγκάθια» παραμένουν.
Τι σημαίνει το πάγωμα των αλλαγών
Η απόφαση να «παγώσουν» οι αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης από το 2027 αλλάζει τον προγραμματισμό χιλιάδων ασφαλισμένων. Ο μηχανισμός που είχε θεσπιστεί συνδέει την ηλικία συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής μετά τα 65. Αυτό σημαίνει πως κάθε άνοδος στο προσδόκιμο θα οδηγούσε σε αυτόματη αύξηση των ορίων, ενώ σταθερότητα ή μείωση θα «πάγωνε» τις αλλαγές. Σύμφωνα με τις πρώτες μελέτες της ΕΛΣΤΑΤ και της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, το προσδόκιμο ζωής δεν έχει μεταβληθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, κάτι που οδηγεί στο συμπέρασμα ότι οι αυξήσεις δεν θα ισχύσουν πριν το 2030.
Πώς μετριέται το προσδόκιμο ζωής
Η εξέλιξη του προσδόκιμου ζωής καταγράφεται συστηματικά από την ΕΛΣΤΑΤ και την Αναλογιστική Αρχή. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν μικρές διακυμάνσεις: το 2013 οι άνδρες άνω των 65 είχαν προσδόκιμο 18,7 χρόνια, ενώ το 2023 υποχώρησε οριακά στα 18,5 χρόνια. Στις γυναίκες, το προσδόκιμο αυξήθηκε ελάχιστα, από 21,6 χρόνια το 2013 σε 21,7 χρόνια το 2023. Αυτές οι μικρές διαφοροποιήσεις δεν δικαιολογούν άμεση αλλαγή των ορίων. Εφόσον τα τελικά στοιχεία του 2026 επιβεβαιώσουν την τάση, οι ηλικίες θα παραμείνουν ίδιες έως και το 2030.
Τι θα συμβεί το 2030
Το «ραντεβού» με τις αλλαγές μεταφέρεται στο 2030. Εκεί θα εξεταστεί η περίοδος 2019-2029 και οι προβολές δείχνουν αύξηση του προσδόκιμου ζωής. Συγκεκριμένα, οι άνδρες αναμένεται να φτάσουν τα 20 χρόνια προσδόκιμο μετά τα 65, ενώ οι γυναίκες τα 22,9. Αυτό σημαίνει ότι τότε ενδέχεται να υπάρξει νέα αναπροσαρμογή στα όρια συνταξιοδότησης, με την πιθανότητα να ανέβει το κατώφλι για πολλούς ασφαλισμένους.
Ποιοι είναι οι κερδισμένοι
Το πάγωμα για το 2027 ευνοεί ιδιαίτερα τους σημερινούς 57άρηδες και 58άρηδες. Αυτή η ομάδα θα έχει φτάσει τα 62 έως το 2030, με αποτέλεσμα να μπορεί να συνταξιοδοτηθεί με πλήρη σύνταξη, εφόσον έχει 40 χρόνια ασφάλισης. Για όσους έχουν τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, η πόρτα της μειωμένης σύνταξης στα 62 παραμένει ανοικτή. Επίσης, ασφαλισμένοι με ήδη θεμελιωμένα δικαιώματα ή όσοι ανήκουν σε κατηγορίες όπως βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, ένστολοι ή γονείς αναπήρων μελών, δεν θα δουν καμία αλλαγή.
Ποιοι είναι οι χαμένοι
Αντίθετα, οι σημερινοί 50άρηδες και 55άρηδες κινδυνεύουν να βρεθούν αντιμέτωποι με αυξημένα όρια ηλικίας μετά το 2030. Για αυτή την ομάδα υπάρχει το ενδεχόμενο το όριο συνταξιοδότησης να μετακινηθεί προς τα 68 ή και 69 έτη. Αυτό σημαίνει ότι η γενιά αυτή θα βρεθεί σε δυσμενέστερη θέση, ιδίως όσοι δεν προλαβαίνουν να συμπληρώσουν κρίσιμα χρόνια ασφάλισης πριν το νέο κύμα αλλαγών.
Οι κίνδυνοι για το ασφαλιστικό
Αν και η άμεση αύξηση των ορίων απομακρύνεται, το ασφαλιστικό δεν παύει να αντιμετωπίζει μεγάλες προκλήσεις. Το δημογραφικό παραμένει το βασικό πρόβλημα. Ο δείκτης εξάρτησης, δηλαδή ο λόγος ηλικιωμένων άνω των 65 προς τον ενεργό πληθυσμό 15-64, αυξήθηκε το 2023 στο 175,5 από 170,6 το 2022. Η υπογεννητικότητα επίσης βαθαίνει το πρόβλημα, με τον δείκτη γεννήσεων να έχει πέσει στα 1,3 παιδιά ανά γυναίκα, όταν το ελάχιστο όριο αντικατάστασης του πληθυσμού είναι 2,1. Αυτό σημαίνει ότι η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους θα μειωθεί στο 1,23 προς 1 έως το 2050, πολύ μακριά από την «υγιή» αναλογία 4 προς 1. Οι συνταξιοδοτικές δαπάνες αναμένεται να φτάσουν το 14% του ΑΕΠ ως το 2050, ενώ ο πληθυσμός της Ελλάδας προβλέπεται να μειωθεί κάτω από τα 8 εκατομμύρια έως το 2070.
Η Ελλάδα στον διεθνή χάρτη
Παρά τις δυσκολίες, η Ελλάδα παραμένει μία από τις χώρες με τα χαμηλότερα πραγματικά όρια ηλικίας συνταξιοδότησης. Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, οι γυναίκες στη χώρα μας αποχωρούν κατά μέσο όρο στα 59,7 έτη και οι άνδρες στα 63,2. Στην Ευρώπη ο μέσος όρος είναι λίγο υψηλότερος, ενώ σε χώρες όπως η Ιαπωνία, η Ιρλανδία και η Πορτογαλία, οι πολίτες παραμένουν στην αγορά εργασίας έως και τα 67 έτη. Η σύγκριση αυτή δείχνει ότι η Ελλάδα έχει ακόμη δρόμο μπροστά της πριν φτάσει στα διεθνή πρότυπα.
