Πώς τα πλασματικά έτη μπορούν να αυξήσουν σημαντικά τη σύνταξη και ποιοι κερδίζουν ή χάνουν από την εξαγορά χρόνου ασφάλισης. Όλα όσα πρέπει να γνωρίζουν δημόσιοι υπάλληλοι, μισθωτοί και επαγγελματίες.
Πώς τα πλασματικά έτη μπορούν να αλλάξουν το ποσό της σύνταξης
Τα πλασματικά έτη ασφάλισης αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά «εργαλεία» για όσους βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση. Μέσω της εξαγοράς αυτού του χρόνου, πολλοί ασφαλισμένοι μπορούν είτε να συμπληρώσουν τα απαιτούμενα χρόνια ασφάλισης είτε να αυξήσουν το ποσό της μελλοντικής σύνταξης. Ωστόσο, η επίδραση δεν είναι πάντα η ίδια για όλους, καθώς το κόστος εξαγοράς και το ύψος των εισφορών που καταβλήθηκαν στο παρελθόν μπορούν να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Ιδιαίτερα για τους ασφαλισμένους του Δημοσίου που υπέβαλαν αιτήσεις αναγνώρισης πλασματικού χρόνου έως το 2019, υπάρχει μια ιδιαιτερότητα: πλήρωσαν χαμηλότερες εισφορές σε σχέση με σήμερα. Αν και αυτό μείωσε το κόστος της εξαγοράς, σε ορισμένες περιπτώσεις οδήγησε σε μικρότερη αύξηση στο τελικό ποσό της σύνταξης.
Γιατί οι παλαιότερες εξαγορές κόστιζαν λιγότερο
Μέχρι και το 2019, οι εισφορές για την αναγνώριση πλασματικού χρόνου δεν ήταν σταθερές στο 20% του μισθού, όπως ισχύει σήμερα. Αντίθετα, το ποσοστό αυξανόταν σταδιακά κάθε χρόνο.
Συγκεκριμένα:
-
έως το 2016 η εισφορά ήταν 6,67%,
-
το 2017 αυξήθηκε στο 10%,
-
το 2018 έφτασε στο 13,34%,
-
το 2019 διαμορφώθηκε στο 16,67%.
Η σημαντική διαφορά σε σχέση με το σημερινό καθεστώς έκανε την εξαγορά πολύ πιο οικονομική εκείνη την περίοδο. Για πολλούς ασφαλισμένους, το χαμηλό κόστος αποτέλεσε ισχυρό κίνητρο να προχωρήσουν στην αναγνώριση πλασματικών ετών.
Ωστόσο, υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή συνέπεια: επειδή οι εισφορές ήταν χαμηλότερες, μειώθηκε και ο μέσος όρος των συντάξιμων αποδοχών. Αυτό σημαίνει ότι η ανταποδοτική σύνταξη που προκύπτει από αυτές τις εισφορές μπορεί να είναι μικρότερη από ό,τι θα ήταν αν είχαν πληρωθεί υψηλότερα ποσά.
Τι ισχύει από το 2020 και μετά
Από το 2020 και μετά εφαρμόζεται ενιαίο καθεστώς εισφορών για την εξαγορά πλασματικών ετών. Οι ασφαλισμένοι του Δημοσίου, όπως και οι μισθωτοί του ιδιωτικού τομέα, καταβάλλουν πλέον 20% επί του μικτού μισθού.
Αυτό σημαίνει ότι το κόστος εξαγοράς έχει αυξηθεί σημαντικά. Παράλληλα όμως, η υψηλότερη εισφορά επηρεάζει θετικά τον υπολογισμό της ανταποδοτικής σύνταξης, αυξάνοντας το τελικό ποσό που θα λαμβάνει ο συνταξιούχος.
Με απλά λόγια, ενώ η δαπάνη είναι μεγαλύτερη, το συνταξιοδοτικό όφελος μπορεί να είναι επίσης πιο σημαντικό.
Ποιοι ασφαλισμένοι βγαίνουν κερδισμένοι
Οι μεγαλύτεροι «κερδισμένοι» από το σύστημα των πλασματικών ετών θεωρούνται οι παλαιοί ασφαλισμένοι, δηλαδή όσοι είχαν ξεκινήσει την ασφάλισή τους πριν από το 1993.
Αυτή η κατηγορία μπορεί να χρησιμοποιήσει τον πλασματικό χρόνο ώστε να συμπληρώσει τα απαραίτητα έτη ασφάλισης μέχρι το 2012. Με αυτόν τον τρόπο έχουν τη δυνατότητα να κατοχυρώσουν ευνοϊκότερα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η αξιοποίηση πλασματικών ετών επιτρέπει τη συνταξιοδότηση ακόμη και πριν από τα 62 ή τα 67 έτη, που αποτελούν τα γενικά όρια ηλικίας σήμερα.
Ποιοι δεν επωφελούνται από τα πλασματικά έτη
Αντίθετα, υπάρχουν και κατηγορίες ασφαλισμένων που δεν μπορούν να αξιοποιήσουν πλήρως τον θεσμό. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι γυναίκες που συνταξιοδοτούνται με τις ειδικές διατάξεις για μητέρες ασφαλισμένες στο ΙΚΑ.
Σε αυτές τις περιπτώσεις δεν αναγνωρίζεται πλασματικός χρόνος λόγω παιδιών. Οι μόνες περίοδοι που μπορούν να υπολογιστούν είναι:
-
τα χρόνια σπουδών,
-
τα κενά ασφάλισης,
-
ο χρόνος ανεργίας,
-
ο χρόνος ασθένειας.
Έτσι, οι επιλογές για αύξηση των ετών ασφάλισης είναι πιο περιορισμένες.
Πόσο μπορεί να αυξηθεί η σύνταξη
Σε πολλές περιπτώσεις η εξαγορά πλασματικού χρόνου μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική αύξηση της σύνταξης.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αφορά ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης. Με την εξαγορά δύο πλασματικών ετών μπορούν να μεταβούν από μειωμένη σύνταξη στα 62 με 38 χρόνια σε πλήρη σύνταξη με 40ετία.
Η διαφορά στο ποσό μπορεί να κυμαίνεται περίπου από 208 έως 285 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με το ύψος των συντάξιμων αποδοχών.
Παραδείγματα υπολογισμού
Για να γίνει πιο κατανοητό το όφελος, αξίζει να δούμε δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα.
Στην περίπτωση ασφαλισμένου με συντάξιμο μισθό 2.950 ευρώ, η μειωμένη σύνταξη στα 62 με 38 έτη φτάνει περίπου τα 1.638 ευρώ. Αν όμως εξαγοραστούν δύο επιπλέον έτη ώστε να συμπληρωθεί 40ετία, η πλήρης σύνταξη μπορεί να διαμορφωθεί περίπου στα 1.922 ευρώ.
Η διαφορά είναι 285 ευρώ τον μήνα, ενώ το κόστος εξαγοράς των δύο ετών ανέρχεται σε περίπου 14.160 ευρώ.
Σε έναν χαμηλότερο μισθό, για παράδειγμα 1.550 ευρώ, η σύνταξη αυξάνεται από περίπου 1.009 ευρώ σε 1.222 ευρώ, δηλαδή κατά 213 ευρώ τον μήνα. Το κόστος εξαγοράς σε αυτή την περίπτωση φτάνει τα 7.440 ευρώ.
Πόσο κοστίζει η εξαγορά πλασματικών ετών το 2026
Για το 2026 το κόστος εξαγοράς για τους μισθωτούς υπολογίζεται στο 20% του μικτού μισθού.
Για παράδειγμα:
-
με μικτές αποδοχές 830 ευρώ, η εξαγορά ενός έτους κοστίζει περίπου 1.992 ευρώ,
-
με αποδοχές 2.950 ευρώ, το κόστος φτάνει περίπου 7.080 ευρώ για κάθε έτος.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες, η εξαγορά βασίζεται στη μηνιαία ασφαλιστική εισφορά που έχουν επιλέξει.
Στους επαγγελματίες το κόστος για ένα έτος μπορεί να κυμαίνεται από περίπου 2.221 ευρώ έως 7.164 ευρώ, ενώ στους αγρότες από περίπου 1.304 ευρώ έως 4.227 ευρώ.
Το βασικό συμπέρασμα για τους ασφαλισμένους
Η εξαγορά πλασματικού χρόνου δεν είναι πάντα μια εύκολη απόφαση, καθώς απαιτεί σημαντική οικονομική δαπάνη. Παρ’ όλα αυτά, σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε αισθητή αύξηση της σύνταξης ή ακόμη και σε ταχύτερη συνταξιοδότηση.
Επιπλέον, το κόστος της εξαγοράς συχνά αποσβένεται σχετικά γρήγορα. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ο χρόνος απόσβεσης μπορεί να κυμαίνεται περίπου από 2 χρόνια και 8 μήνες έως 4 χρόνια, ανάλογα με τον μισθό και την αύξηση της σύνταξης.
Γι’ αυτό και πριν από οποιαδήποτε απόφαση, οι ασφαλισμένοι καλό είναι να εξετάζουν προσεκτικά τα δεδομένα της δικής τους περίπτωσης. Σε αρκετές περιπτώσεις, η αναγνώριση πλασματικών ετών μπορεί να αποδειχθεί μια επένδυση που αυξάνει σημαντικά το εισόδημα των επόμενων δεκαετιών.
