Μια ιδιαίτερα σημαντική δικαστική εξέλιξη έρχεται να δώσει ελπίδα σε χιλιάδες ασφαλισμένους που έχουν συμπληρώσει τα όρια ηλικίας για συνταξιοδότηση, αλλά παραμένουν εκτός συστήματος λόγω οφειλών προς τον e-ΕΦΚΑ.
Αφορμή στάθηκε υπόθεση ασφαλισμένου μηχανικού, ο οποίος παρά το γεγονός ότι είχε συμπληρώσει τις προϋποθέσεις για σύνταξη και διέθετε πολυετή ασφαλιστική διαδρομή, βρέθηκε αντιμέτωπος με το εμπόδιο των χρεών του προς το πρώην ΤΣΜΕΔΕ. Η τελική κρίση της Δικαιοσύνης θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ανοίγει νέα συζήτηση για το πώς αντιμετωπίζονται οι ασφαλισμένοι που έχουν καταβάλει εισφορές επί δεκαετίες αλλά αδυνατούν να εξοφλήσουν τις οφειλές τους.
Η υπόθεση που έφτασε μέχρι το Συμβούλιο της Επικρατείας
Ο ασφαλισμένος είχε συμπληρώσει το 67ο έτος της ηλικίας του και διέθετε συνολικά 38 χρόνια ασφάλισης. Ωστόσο, οι οφειλές του προς το ασφαλιστικό ταμείο ξεπερνούσαν τις 34.000 ευρώ, ποσό υψηλότερο από το ισχύον όριο που επιτρέπει τη συνταξιοδότηση μέσω παρακράτησης χρεών.
Παρά το εμπόδιο αυτό, τα δικαστήρια έκριναν ότι δεν μπορεί να στερηθεί πλήρως το συνταξιοδοτικό του δικαίωμα, από τη στιγμή που είχε καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η απόφαση βασίστηκε στην αρχή της αναλογικότητας, σύμφωνα με την οποία δεν είναι εύλογο ένας ασφαλισμένος που έχει εργαστεί και ασφαλιστεί επί δεκαετίες να μένει χωρίς καμία σύνταξη εξαιτίας μιας οφειλής που δεν μπορεί να αποπληρώσει άμεσα.
Γιατί η απόφαση θεωρείται σταθμός
Ο e-ΕΦΚΑ επιχείρησε να ανατρέψει την κρίση των δικαστηρίων προσφεύγοντας στο Συμβούλιο της Επικρατείας, επικαλούμενος παλαιότερη νομολογία σχετική με άλλη υπόθεση ασφαλισμένου του πρώην ΤΕΒΕ.
Το ανώτατο δικαστήριο, ωστόσο, απέρριψε την αίτηση αναίρεσης, κρίνοντας ότι οι δύο υποθέσεις δεν ήταν νομικά ταυτόσημες και επομένως δεν μπορούσαν να συγκριθούν.
Η εξέλιξη αυτή δεν δημιουργεί αυτόματα νέο γενικό καθεστώς για όλους τους οφειλέτες, ωστόσο αποτελεί ισχυρό νομικό προηγούμενο που ενδέχεται να αξιοποιηθεί από ασφαλισμένους οι οποίοι βρίσκονται σε αντίστοιχη θέση.
Ποιοι μπορούν σήμερα να συνταξιοδοτηθούν παρά τα χρέη
Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει τη χορήγηση σύνταξης ακόμη και σε ασφαλισμένους που έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Για τους περισσότερους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο οφειλών ανέρχεται στις 30.000 ευρώ, ενώ για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ το αντίστοιχο όριο διαμορφώνεται στις 10.000 ευρώ.
Παράλληλα, απαιτείται να έχει συμπληρωθεί το 67ο έτος της ηλικίας ή το 62ο έτος με τουλάχιστον 40 χρόνια ασφάλισης.
Επιπλέον, ο ασφαλισμένος θα πρέπει να έχει καταβάλει εισφορές που αντιστοιχούν σε τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης ή 6.000 ημέρες εργασίας.
Ο έλεγχος των τραπεζικών καταθέσεων
Βασικό στοιχείο της διαδικασίας είναι και ο έλεγχος της οικονομικής κατάστασης του οφειλέτη.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι οι τραπεζικές καταθέσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις 12.000 ευρώ. Για όσους έχουν αποκλειστικά οφειλές προς τον πρώην ΟΓΑ, το όριο μειώνεται στις 6.000 ευρώ.
Ο έλεγχος πραγματοποιείται μέσω των τραπεζικών λογαριασμών και λαμβάνει υπόψη τόσο το υπόλοιπο του προηγούμενου μήνα όσο και τον μέσο όρο των καταθέσεων κατά το τελευταίο δωδεκάμηνο.
Πώς αποπληρώνεται το χρέος μέσω της σύνταξης
Όσοι ενταχθούν στη διαδικασία δεν λαμβάνουν εξαρχής ολόκληρη τη σύνταξή τους.
Για όσο διάστημα η οφειλή παραμένει πάνω από τα προβλεπόμενα όρια, ο ΕΦΚΑ παρακρατεί το 60% της μηνιαίας σύνταξης και καταβάλλει στον δικαιούχο το υπόλοιπο 40%.
Η παρακράτηση δεν μπορεί να είναι μικρότερη από 333 ευρώ μηνιαίως για χρέη προς τον e-ΕΦΚΑ και από 100 ευρώ για οφειλές προς τον πρώην ΟΓΑ.
Μόλις το υπόλοιπο του χρέους μειωθεί στα 20.000 ευρώ για τον ΕΦΚΑ ή στις 6.000 ευρώ για τον πρώην ΟΓΑ, ο συνταξιούχος αρχίζει να λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξη. Το εναπομείναν ποσό εξοφλείται στη συνέχεια μέσω 60 μηνιαίων δόσεων.
Τι πρέπει να κάνουν όσοι ενδιαφέρονται
Η διαδικασία ξεκινά με την υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης και ταυτόχρονα αίτησης υπαγωγής στη σχετική ρύθμιση.
Οι υπηρεσίες του e-ΕΦΚΑ εξετάζουν τα στοιχεία του ασφαλισμένου, ελέγχουν τα όρια ηλικίας, τα έτη ασφάλισης, το ύψος των οφειλών και τα τραπεζικά δεδομένα.
Εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις, εκδίδεται η συνταξιοδοτική απόφαση και ενεργοποιείται η διαδικασία παρακράτησης των χρεών.
Στις περιπτώσεις όπου οι οφειλές υπερβαίνουν τα προβλεπόμενα όρια, ο ασφαλισμένος καλείται να εξοφλήσει το επιπλέον ποσό προκειμένου να μπορέσει να ενταχθεί στο καθεστώς συνταξιοδότησης.
Τι ισχύει για παλιές και εκκρεμείς αιτήσεις
Σημαντικό είναι ότι το πλαίσιο καλύπτει και αιτήσεις συνταξιοδότησης που παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Αφορά τόσο φακέλους που είχαν κατατεθεί πριν από την εφαρμογή του νόμου 5078/2023 όσο και αιτήσεις που υποβλήθηκαν αργότερα.
Σε περιπτώσεις όπου η αίτηση έχει ήδη απορριφθεί λόγω οφειλών, απαιτείται νέα υποβολή ώστε ο φάκελος να εξεταστεί με βάση τα σημερινά δεδομένα.
Η πρόσφατη απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας επαναφέρει στο προσκήνιο ένα ζήτημα που απασχολεί χιλιάδες ασφαλισμένους σε όλη τη χώρα. Για όσους έχουν συμπληρώσει τα ηλικιακά όρια και διαθέτουν πολλά χρόνια ασφάλισης, αλλά εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν πρόβλημα λόγω χρεών, δημιουργείται πλέον ένα νέο πεδίο διεκδίκησης και αξιοποίησης των δικαιωμάτων τους.
