Ανατροπές στις συντάξεις: πώς τα πλασματικά έτη μπορούν να αυξήσουν τη σύνταξη έως 285€ τον μήνα και τι αλλάζει στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης.

Η συζήτηση για τις συντάξεις στην Ελλάδα βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο, καθώς το νέο σχέδιο νόμου που ετοιμάζει το Υπουργείο Εργασίας φέρνει σημαντικές αλλαγές τόσο στη συμπληρωματική ασφάλιση όσο και στον τρόπο με τον οποίο οι ασφαλισμένοι μπορούν να αυξήσουν τη μελλοντική τους σύνταξη.

Η μεταρρύθμιση στοχεύει στην ενίσχυση του λεγόμενου «δεύτερου πυλώνα» του ασφαλιστικού συστήματος, δηλαδή των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), ενώ παράλληλα αναδεικνύεται ξανά η σημασία των πλασματικών ετών για όσους θέλουν είτε να βγουν νωρίτερα στη σύνταξη είτε να αυξήσουν το τελικό ποσό που θα λαμβάνουν κάθε μήνα.

Το μήνυμα είναι σαφές: όσοι γνωρίζουν τις επιλογές που έχουν, μπορούν να βελτιώσουν αισθητά το συνταξιοδοτικό τους εισόδημα.

Οι μεγάλες αλλαγές στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης

Το νέο νομοσχέδιο που ετοιμάζει το Υπουργείο Εργασίας φιλοδοξεί να δώσει νέα ώθηση στα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, τα οποία λειτουργούν ως συμπληρωματικός μηχανισμός αποταμίευσης για τη συνταξιοδότηση.

Στόχος της μεταρρύθμισης είναι να αυξηθεί η συμμετοχή εργαζομένων και επιχειρήσεων, να βελτιωθεί το φορολογικό πλαίσιο και να δημιουργηθούν ισχυρότερα κίνητρα για μακροχρόνια αποταμίευση.

Η υπουργός Εργασίας Νίκη Κεραμέως έχει επισημάνει ότι η ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα θεωρείται κρίσιμη για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος, ιδιαίτερα λόγω της γήρανσης του πληθυσμού και των δημογραφικών εξελίξεων.

Τα επαγγελματικά ταμεία λειτουργούν με διαφορετική φιλοσοφία από το κλασικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Ενώ η κύρια σύνταξη βασίζεται σε αναδιανεμητικό μοντέλο, τα ΤΕΑ λειτουργούν με κεφαλαιοποιητική λογική: οι εισφορές επενδύονται και δημιουργούν αποθεματικά για τους ασφαλισμένους.

Με απλά λόγια, όσο μεγαλύτερες είναι οι εισφορές και όσο καλύτερες οι επενδυτικές αποδόσεις, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι και η συμπληρωματική σύνταξη που θα λάβει κάποιος στο μέλλον.

Τι είναι η συμπληρωματική σύνταξη

Η συμπληρωματική σύνταξη από Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης αποτελεί ένα πρόσθετο εισόδημα που λαμβάνει ο εργαζόμενος μετά τη συνταξιοδότηση.

Το σύστημα λειτουργεί ως εξής:

• εργαζόμενος και εργοδότης καταβάλλουν εισφορές σε επαγγελματικό ταμείο

• οι εισφορές επενδύονται σε χρηματοοικονομικά προϊόντα

• δημιουργείται ένα κεφάλαιο στο όνομα του ασφαλισμένου

• κατά τη συνταξιοδότηση μετατρέπεται σε μηνιαία παροχή

Το τελικό ποσό της συμπληρωματικής σύνταξης εξαρτάται από αρκετούς παράγοντες, όπως:

• τα χρόνια συμμετοχής στο ταμείο

• το ύψος των εισφορών

• την ηλικία εξόδου στη σύνταξη

• τις αποδόσεις των επενδύσεων

Η ενίσχυση αυτού του θεσμού θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς το δημόσιο σύστημα συντάξεων δύσκολα μπορεί στο μέλλον να καλύψει πλήρως το εισόδημα των εργαζομένων.

Η «χρυσή» ευκαιρία με τα πλασματικά έτη

Την ίδια στιγμή, χιλιάδες ασφαλισμένοι μπορούν να αυξήσουν τη σύνταξή τους αξιοποιώντας τα λεγόμενα πλασματικά έτη ασφάλισης.

Η εξαγορά πλασματικού χρόνου επιτρέπει σε έναν εργαζόμενο να προσθέσει επιπλέον χρόνια ασφάλισης, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει είτε σε νωρίτερη συνταξιοδότηση είτε σε υψηλότερη σύνταξη.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, το όφελος μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 285 ευρώ επιπλέον τον μήνα.

Το κέρδος προκύπτει κυρίως από δύο παράγοντες:

1. αυξάνεται το ποσοστό αναπλήρωσης της ανταποδοτικής σύνταξης

2. αποφεύγεται η ποινή της μειωμένης σύνταξης

Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος που έχει 38 χρόνια ασφάλισης μπορεί να αναγνωρίσει δύο επιπλέον χρόνια ώστε να συμπληρώσει 40ετία. Με αυτόν τον τρόπο αποκτά δικαίωμα πλήρους σύνταξης και αποφεύγει την περικοπή που επιβάλλεται στη μειωμένη.

Πόσο κοστίζει η εξαγορά πλασματικών ετών

Το κόστος αναγνώρισης πλασματικού χρόνου εξαρτάται από την επαγγελματική κατάσταση του ασφαλισμένου.

Για τους μισθωτούς το κόστος υπολογίζεται περίπου στο 20% των μηνιαίων αποδοχών.

Για παράδειγμα:

• μισθός 1.550€ → κόστος περίπου 7.440€ για δύο έτη

• μισθός 2.950€ → κόστος περίπου 16.160€ για δύο έτη

Παρότι το ποσό μπορεί να φαίνεται υψηλό, η αύξηση της σύνταξης συχνά οδηγεί σε σχετικά γρήγορη απόσβεση του κόστους.

Σε αρκετές περιπτώσεις το ποσό που καταβάλλεται για την εξαγορά επιστρέφεται μέσω της αυξημένης σύνταξης μέσα σε 3 έως 4 χρόνια.

Ποια πλασματικά χρόνια μπορούν να αναγνωριστούν

Οι ασφαλισμένοι έχουν τη δυνατότητα να αναγνωρίσουν πλασματικό χρόνο από πολλές διαφορετικές κατηγορίες.

Οι πιο συνηθισμένες είναι:

• στρατιωτική θητεία

• χρόνος σπουδών

• ανεργία

• ασθένεια

• κενά ασφάλισης

• χρόνος παιδιών

• γονικές άδειες

Στο Δημόσιο ο συνολικός πλασματικός χρόνος που μπορεί να αναγνωριστεί φτάνει ακόμη και τα 12 έτη, ενώ στον ιδιωτικό τομέα τα έτη αυτά χρησιμοποιούνται κυρίως για τη συμπλήρωση των απαιτούμενων ημερών ασφάλισης.

Ποιοι είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι

Οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι από τη χρήση πλασματικών ετών είναι συνήθως οι ασφαλισμένοι που έχουν ξεκινήσει να εργάζονται πριν από το 1993.

Αυτοί μπορούν να αξιοποιήσουν τα πλασματικά χρόνια για να κατοχυρώσουν ευνοϊκότερα όρια ηλικίας και σε αρκετές περιπτώσεις να συνταξιοδοτηθούν ακόμη και έως 7 χρόνια νωρίτερα.

Αντίθετα, οι νεότεροι ασφαλισμένοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα πλασματικά έτη κυρίως για να συμπληρώσουν τη 40ετία που απαιτείται για πλήρη σύνταξη στα 62.

Γιατί αλλάζει το ασφαλιστικό σύστημα

Οι αλλαγές που προωθούνται δεν είναι τυχαίες. Η δημογραφική γήρανση, η μείωση των γεννήσεων και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής δημιουργούν σημαντικές πιέσεις στο ασφαλιστικό σύστημα.

Για τον λόγο αυτό, η πολιτεία επιχειρεί να ενισχύσει εναλλακτικούς μηχανισμούς αποταμίευσης, όπως τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, ώστε να εξασφαλιστεί επαρκές εισόδημα για τους μελλοντικούς συνταξιούχους.

Η νέα μεταρρύθμιση αναμένεται να αλλάξει σημαντικά το τοπίο της επαγγελματικής ασφάλισης τα επόμενα χρόνια, δίνοντας περισσότερες επιλογές στους εργαζόμενους που θέλουν να ενισχύσουν τη σύνταξή τους.