Μια σημαντική αλλαγή φαίνεται να εξετάζεται στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, η οποία – εφόσον προχωρήσει – θα μπορούσε να δώσει «ανάσα» σε χιλιάδες ασφαλισμένους που σήμερα μένουν εκτός συνταξιοδότησης λόγω οφειλών. Στο επίκεντρο βρίσκεται η πιθανή αύξηση του ανώτατου ορίου χρεών που μπορούν να συμψηφιστούν με τη σύνταξη.
Το σενάριο που αλλάζει τα δεδομένα
Η πρόταση που βρίσκεται υπό συζήτηση προβλέπει ουσιαστικά διεύρυνση του ορίου για όσους χρωστούν έως 40.000 ευρώ. Σήμερα, κάποιος με τέτοιο ύψος οφειλής δεν μπορεί να προχωρήσει σε αίτηση συνταξιοδότησης αν δεν καταβάλει άμεσα το υπερβάλλον ποσό. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι πρέπει να πληρώσει εφάπαξ 10.000 ευρώ για να πέσει το χρέος στο επιτρεπτό όριο των 30.000 ευρώ.
Αν τελικά δοθεί το «πράσινο φως», ο οφειλέτης θα μπορεί να μειώσει την οφειλή του στα 30.000 ευρώ και το υπόλοιπο να παρακρατηθεί σταδιακά μέσω της σύνταξης. Προς το παρόν, ωστόσο, δεν υπάρχει επίσημη έγκριση.
Τι ισχύει σήμερα για τον συμψηφισμό
Το ισχύον καθεστώς θέτει σαφή όρια ανά πρώην ταμείο:
-
Για οφειλές σε ΟΑΕΕ και ΕΤΑΑ: έως 30.000 ευρώ
-
Για οφειλές στον ΟΓΑ: έως 10.000 ευρώ
Η διαδικασία συμψηφισμού εξελίσσεται σε δύο φάσεις.
Πρώτο στάδιο: Μερική καταβολή σύνταξης
Αρχικά, ο ασφαλισμένος λαμβάνει το 40% της σύνταξής του, ενώ το υπόλοιπο 60% κατευθύνεται στην αποπληρωμή του χρέους. Αυτό συνεχίζεται μέχρι:
-
Το χρέος των 30.000 ευρώ να μειωθεί στις 20.000 ευρώ (για επαγγελματίες).
-
Το χρέος των 10.000 ευρώ να περιοριστεί στις 6.000 ευρώ (για αγρότες).
Δεύτερο στάδιο: Ρύθμιση σε 60 δόσεις
Μόλις επιτευχθεί η πρώτη μείωση, το υπόλοιπο ποσό εξοφλείται μέσω παρακράτησης σε 60 μηνιαίες δόσεις από το πλήρες ποσό της σύνταξης.
Ποιες είναι οι βασικές προϋποθέσεις
Για να ενεργοποιηθεί ο μηχανισμός συμψηφισμού, απαιτούνται:
-
Τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης.
-
Συμπλήρωση του 67ου έτους για πλήρη σύνταξη.
Εναλλακτικά, αν ο ασφαλισμένος – μαζί με τον χρόνο που οφείλει εισφορές – συμπληρώνει 40ετία, μπορεί να αποχωρήσει στα 62, υπό την προϋπόθεση ότι η συνολική οφειλή δεν ξεπερνά τα επιτρεπόμενα όρια.
Εάν τα χρέη υπερβαίνουν τα 30.000 ευρώ (ή τα 10.000 ευρώ για τον ΟΓΑ), τότε μετά την αίτηση συνταξιοδότησης πρέπει να εξοφληθεί το υπερβάλλον ποσό μέσα σε δύο μήνες. Διαφορετικά, η αίτηση ακυρώνεται.
Έλεγχος καταθέσεων: Τι πρέπει να γνωρίζουν οι οφειλέτες
Η έγκριση σύνταξης με χρέη προϋποθέτει και άρση τραπεζικού απορρήτου. Οι ασφαλισμένοι οφείλουν να αποδεχθούν τον έλεγχο των τραπεζικών τους λογαριασμών, ώστε να αποδειχθεί ότι δεν διαθέτουν επαρκή ρευστότητα για την άμεση εξόφληση.
Τα όρια καταθέσεων είναι:
-
12.000 ευρώ για επαγγελματίες.
-
6.000 ευρώ για αγρότες.
Ο έλεγχος αφορά τον μέσο όρο καταθέσεων του τελευταίου δωδεκαμήνου πριν από την αίτηση. Αν διαπιστωθεί υπέρβαση των ορίων, το αίτημα απορρίπτεται.
Πώς λειτουργεί στην πράξη – Παραδείγματα
Για να γίνει κατανοητός ο μηχανισμός, ας δούμε δύο ενδεικτικές περιπτώσεις.
Περίπτωση 1: Σύνταξη 800 ευρώ με χρέος 30.000 ευρώ
Ασφαλισμένος στον ΟΑΕΕ με δικαιούμενη σύνταξη 800 ευρώ:
-
Λαμβάνει αρχικά 320 ευρώ (40%).
-
Τα υπόλοιπα 480 ευρώ παρακρατούνται μέχρι να μειωθεί το χρέος κατά 10.000 ευρώ. Αυτό διαρκεί περίπου 20 μήνες.
Στη συνέχεια, ξεκινά η ρύθμιση των 20.000 ευρώ σε 60 δόσεις, δηλαδή περίπου 333 ευρώ μηνιαίως. Για πέντε χρόνια θα εισπράττει 466 ευρώ. Μετά την πλήρη εξόφληση, η σύνταξη επανέρχεται στα 800 ευρώ.
Περίπτωση 2: Σύνταξη 1.100 ευρώ με ίδιο χρέος
Σε σύνταξη 1.100 ευρώ:
-
Καταβάλλονται 440 ευρώ στον συνταξιούχο.
-
Τα 660 ευρώ συμψηφίζονται μέχρι να μειωθεί η οφειλή κατά 10.000 ευρώ, κάτι που ολοκληρώνεται σε περίπου 15 μήνες.
Έπειτα, η παρακράτηση 333 ευρώ για 60 μήνες αφήνει καθαρό ποσό 767 ευρώ. Με τη λήξη της ρύθμισης, καταβάλλονται πλήρως τα 1.100 ευρώ.
Τα μέχρι τώρα στοιχεία
Το μέτρο ήδη εφαρμόζεται μέσω του ΕΦΚΑ, με αξιοσημείωτη συμμετοχή. Σε διάστημα 18 μηνών έχουν υποβληθεί 9.691 αιτήσεις.
Από αυτές:
-
5.567 εγκρίθηκαν.
-
2.251 απορρίφθηκαν.
-
1.873 παραμένουν σε εκκρεμότητα, αν και πληρούν τις βασικές ηλικιακές και ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Περισσότεροι από 5.500 οφειλέτες έχουν ήδη λάβει σύνταξη μέσω συμψηφισμού.
Τι σημαίνει η ενδεχόμενη αύξηση του ορίου
Αν το ανώτατο επιτρεπτό χρέος αυξηθεί ουσιαστικά στις 40.000 ευρώ, τότε χιλιάδες επαγγελματίες που σήμερα αδυνατούν να συγκεντρώσουν 10.000 ευρώ για εφάπαξ καταβολή, θα αποκτήσουν πρόσβαση στη σύνταξη χωρίς άμεση ταμειακή πίεση.
Η συζήτηση δεν αφορά απλώς τεχνική μεταβολή ενός ορίου. Πρόκειται για παρέμβαση με κοινωνικό και δημοσιονομικό αποτύπωμα, καθώς επηρεάζει την ισορροπία μεταξύ εισπραξιμότητας και κοινωνικής προστασίας.
Το ερώτημα πλέον είναι αν η πολιτική ηγεσία θα επιλέξει να ανοίξει τον δρόμο σε αυτή τη διεύρυνση. Αν συμβεί, το τοπίο στη συνταξιοδότηση οφειλετών θα αλλάξει ριζικά — και μάλιστα σύντομα.
