Η αναγνώριση πλασματικών ετών έχει εξελιχθεί σε ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία για όσους θέλουν να “χτίσουν” γρηγορότερα τα απαραίτητα ένσημα και να βγουν στη σύνταξη πριν από το όριο ηλικίας. Πρόκειται για μια διαδικασία που, αν και συχνά παραγνωρίζεται, μπορεί να μειώσει αισθητά τον εργασιακό βίο. Ωστόσο, οι κανόνες είναι αυστηροί, το κόστος δεν είναι αμελητέο και η απόφαση χρειάζεται στρατηγικό σχεδιασμό.
Τι θεωρείται πλασματικός χρόνος
Στον όρο “πλασματικά έτη” εντάσσονται διάφορες κατηγορίες χρόνου που δεν καλύπτονται από κανονική ασφάλιση, αλλά το κράτος επιτρέπει να αναγνωριστούν και να προσμετρηθούν στο ασφαλιστικό ιστορικό. Τα πιο συνηθισμένα είναι:
-
Η στρατιωτική θητεία: αναγνωρίζονται έως 720 ημέρες (δύο χρόνια).
-
Ο χρόνος λόγω τέκνων: από 1 έως 5 έτη, ανάλογα με τον αριθμό παιδιών (ένα έως τρία και άνω).
-
Οι σπουδές: έως 4 έτη πανεπιστημιακής φοίτησης.
-
Τα κενά ασφάλισης: περίοδοι που ο εργαζόμενος δεν είχε ένσημα.
Με αυτόν τον τρόπο, εργαζόμενοι που δεν συμπληρώνουν το απαιτούμενο όριο ασφάλισης, μπορούν να «γεφυρώσουν» κενά και να αποκτήσουν τα χρόνια που χρειάζονται.
Πόσα χρόνια μπορούν να αναγνωριστούν
Στον ιδιωτικό τομέα, το ανώτατο όριο εξαγοράς είναι 7 έτη. Ωστόσο, για τους δημοσίους υπαλλήλους η εικόνα είναι διαφορετική: το πλαφόν φτάνει έως και 12 έτη, καθώς ο χρόνος τέκνων υπολογίζεται ανεξάρτητα από τα υπόλοιπα πλασματικά έτη. Αυτό σημαίνει ότι ένας γονιός με τρία παιδιά και στρατιωτική θητεία μπορεί να εξασφαλίσει πολύ περισσότερα χρόνια προς όφελος της συνταξιοδότησης.
Το κόστος: ποιος πληρώνει και πόσο
Η εξαγορά των πλασματικών ετών δεν είναι δωρεάν. Το κόστος για τους μισθωτούς υπολογίζεται με εισφορά 20% επί του μισθού που ισχύει τον μήνα υποβολής της αίτησης. Αν δεν υπάρχει σταθερή εργασία, τότε λαμβάνεται υπόψη ο μέσος όρος του τελευταίου 12μήνου.
Σε περιπτώσεις ανεργίας ή μερικής απασχόλησης, το ποσό ορίζεται με βάση τον εκάστοτε κατώτατο μισθό. Με το σημερινό κατώτατο στα 880 ευρώ, το ελάχιστο κόστος για την εξαγορά ενός μήνα ανέρχεται σε 176 ευρώ.
Αντίστοιχα, για τους δημοσίους υπαλλήλους, ισχύει το ίδιο ποσοστό 20%, ενώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες ο κάθε μήνας εξαγοράς κοστίζει όσο η τρέχουσα μηνιαία εισφορά τους στον κλάδο σύνταξης.
Γιατί συμφέρει η έγκαιρη εξαγορά
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η αναγνώριση πλασματικών ετών συμφέρει όταν γίνεται νωρίς. Ο λόγος είναι διπλός:
-
Το κόστος: όσο χαμηλότερος είναι ο μισθός ή η εισφορά κατά τη στιγμή της αίτησης, τόσο φθηνότερη είναι η εξαγορά.
-
Η έκπτωση: σε περίπτωση εφάπαξ καταβολής, παρέχεται έκπτωση 2% για κάθε πλήρες έτος εξαγοράς. Έτσι, όσοι έχουν τη δυνατότητα να πληρώσουν το ποσό συνολικά, μειώνουν αισθητά τη δαπάνη.
Ποιοι ωφελούνται περισσότερο
Η πρακτική δείχνει ότι οι μεγάλοι κερδισμένοι είναι:
-
Οι δημόσιοι υπάλληλοι με παιδιά, καθώς το πλαφόν των 12 ετών τους δίνει σαφές προβάδισμα.
-
Όσοι είχαν μακροχρόνια σπουδές και θέλουν να τις αναγνωρίσουν.
-
Οι άνδρες με στρατιωτική θητεία, που μπορούν να προσθέσουν έως δύο χρόνια.
-
Οι εργαζόμενοι με κενά ασφάλισης που διαφορετικά θα έμεναν χωρίς πλήρη σύνταξη.
Τα υπέρ και τα κατά
Η εξαγορά πλασματικών ετών δεν είναι πάντα η «μαγική λύση». Από τη μία πλευρά, δίνει τη δυνατότητα πρόωρης αποχώρησης ή ενίσχυσης της μελλοντικής σύνταξης. Από την άλλη, συνεπάγεται οικονομική επιβάρυνση που μπορεί να είναι σημαντική, ειδικά για όσους βρίσκονται σε χαμηλά μισθολογικά κλιμάκια ή είναι άνεργοι.
Γι’ αυτό οι ειδικοί συμβουλεύουν να γίνεται μελετημένη αξιολόγηση:
-
Σε ποια ηλικία και με πόσα ένσημα βρίσκεστε.
-
Πόσα έτη σας λείπουν για σύνταξη.
-
Αν το κόστος εξαγοράς δικαιολογεί το όφελος που θα έχετε στη σύνταξη.
Ένα εργαλείο που χρειάζεται σωστή χρήση
Η αναγνώριση πλασματικών ετών αποτελεί ουσιαστικά ένα «παράθυρο» που επιτρέπει σε χιλιάδες ασφαλισμένους να συνταξιοδοτηθούν νωρίτερα, αλλά και να εξασφαλίσουν υψηλότερη σύνταξη. Η απόφαση, όμως, δεν πρέπει να λαμβάνεται βιαστικά. Χρειάζεται σωστός υπολογισμός, ενημέρωση και, συχνά, συμβουλή από ειδικό.
Σε κάθε περίπτωση, το εργαλείο αυτό μπορεί να αποδειχθεί σωτήριο, ιδιαίτερα σε ένα περιβάλλον όπου τα όρια ηλικίας συνεχώς ανεβαίνουν και η αγορά εργασίας γίνεται όλο και πιο ασταθής.
