Χιλιάδες ασφαλισμένοι πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση αναζητώντας απαντήσεις για το τι δικαιούνται με τον ελάχιστο απαιτούμενο χρόνο ασφάλισης. Η συμπλήρωση 15 ετών ασφάλισης αποτελεί το βασικό «εισιτήριο» για τη λήψη πλήρους σύνταξης γήρατος, ωστόσο το ποσό που τελικά καταβάλλεται απέχει σημαντικά από τις προσδοκίες πολλών δικαιούχων.
Όσοι έχουν συγκεντρώσει 15 χρόνια ασφάλισης μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με πλήρη σύνταξη όταν φτάσουν το γενικό όριο ηλικίας των 67 ετών. Παρότι η προϋπόθεση αυτή εξασφαλίζει δικαίωμα συνταξιοδότησης, το τελικό ποσό που θα δουν στον τραπεζικό τους λογαριασμό είναι συνήθως περιορισμένο, καθώς επηρεάζεται άμεσα από τον συνολικό ασφαλιστικό βίο και τις καταβληθείσες εισφορές.
Πώς διαμορφώνεται η σύνταξη
Το ποσό της κύριας σύνταξης δεν προκύπτει από έναν μόνο παράγοντα. Αντίθετα, αποτελεί συνδυασμό δύο διαφορετικών τμημάτων, τα οποία καθορίζουν το τελικό αποτέλεσμα.
Το πρώτο είναι η εθνική σύνταξη, η οποία χρηματοδοτείται από το κράτος και χορηγείται σε όλους όσοι πληρούν τις βασικές προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Στις περιπτώσεις ασφαλισμένων με μόλις 15 έτη ασφάλισης, το ποσό αυτό δεν καταβάλλεται στο ανώτατο επίπεδο, αλλά διαμορφώνεται χαμηλότερα σε σχέση με όσους διαθέτουν περισσότερα χρόνια ασφάλισης.
Το δεύτερο σκέλος είναι η ανταποδοτική σύνταξη, η οποία εξαρτάται από τις αποδοχές που είχε ο ασφαλισμένος κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου, τις εισφορές που κατέβαλε και τα συνολικά έτη ασφάλισης που συγκέντρωσε.
Γιατί η 15ετία οδηγεί σε χαμηλές συντάξεις
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η ανταποδοτική σύνταξη είναι εκείνη που κάνει τη μεγάλη διαφορά στο τελικό ποσό. Όσο περισσότερα χρόνια παραμένει κάποιος στην αγορά εργασίας και συνεχίζει να ασφαλίζεται, τόσο αυξάνεται η σύνταξη που θα λάβει.
Αντίθετα, όταν ο ασφαλιστικός χρόνος περιορίζεται στα 15 έτη, η ανταποδοτική παροχή παραμένει χαμηλή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα το συνολικό ποσό της σύνταξης να βρίσκεται σε αρκετά χαμηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με όσους έχουν συμπληρώσει 25, 30 ή και 40 χρόνια εργασίας.
Παράλληλα, σημαντικό ρόλο παίζει και το ύψος των αποδοχών που δήλωνε ο ασφαλισμένος κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του δραστηριότητας. Υψηλότερες εισφορές οδηγούν σε καλύτερες συνταξιοδοτικές απολαβές, ενώ χαμηλότερα εισοδήματα περιορίζουν το τελικό αποτέλεσμα.
Διαφορές από ασφαλισμένο σε ασφαλισμένο
Δεν υπάρχει ένα ενιαίο ποσό σύνταξης για όλους όσοι έχουν 15 χρόνια ασφάλισης. Το τελικό ύψος της παροχής διαφέρει ανάλογα με πολλούς παράγοντες.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το ασφαλιστικό ταμείο στο οποίο ανήκε ο δικαιούχος, το ύψος των εισφορών που καταβλήθηκαν, οι αποδοχές που δηλώθηκαν κατά τη διάρκεια της εργασιακής ζωής, αλλά και τυχόν ειδικές διατάξεις που εφαρμόζονται σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων.
Γι’ αυτό και δύο άτομα με τον ίδιο χρόνο ασφάλισης μπορεί να λάβουν διαφορετικά ποσά σύνταξης, ακόμη κι αν υποβάλουν αίτηση την ίδια χρονική περίοδο.
Η παγίδα με τα χρέη προς τον ΕΦΚΑ
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται από τους ασφαλισμένους που έχουν εκκρεμείς οφειλές προς τον ΕΦΚΑ. Πρόκειται για έναν παράγοντα που μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα κατά τη διαδικασία απονομής της σύνταξης.
Εάν τα χρέη υπερβαίνουν τα επιτρεπόμενα όρια που προβλέπει η νομοθεσία, η αίτηση συνταξιοδότησης ενδέχεται να μην προχωρήσει άμεσα. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να απαιτηθεί ρύθμιση ή μερική εξόφληση των οφειλών πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Αυτό σημαίνει ότι ασφαλισμένοι που θεωρούν πως έχουν θεμελιώσει δικαίωμα συνταξιοδότησης μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με καθυστερήσεις ή ακόμη και προσωρινό «πάγωμα» της έκδοσης της σύνταξης μέχρι να τακτοποιήσουν τις οικονομικές τους εκκρεμότητες.
Τι πρέπει να κάνουν οι ασφαλισμένοι πριν καταθέσουν αίτηση
Οι ειδικοί συνιστούν σε όσους πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση να πραγματοποιούν έγκαιρα έλεγχο του ασφαλιστικού τους ιστορικού. Η επιβεβαίωση των ετών ασφάλισης, η καταγραφή τυχόν οφειλών και η διασταύρωση των στοιχείων μπορούν να αποτρέψουν δυσάρεστες εκπλήξεις.
Παράλληλα, η ενημέρωση για το εκτιμώμενο ποσό σύνταξης βοηθά τους μελλοντικούς συνταξιούχους να σχεδιάσουν καλύτερα τα οικονομικά τους δεδομένα και να γνωρίζουν τι ακριβώς μπορούν να περιμένουν όταν αποχωρήσουν από την ενεργό εργασία.
Για όσους διαθέτουν μόνο 15 χρόνια ασφάλισης, η σύνταξη αποτελεί μεν κατοχυρωμένο δικαίωμα, όμως το ύψος της παραμένει περιορισμένο. Γι’ αυτό και η σωστή προετοιμασία πριν από την υποβολή της αίτησης θεωρείται καθοριστικής σημασίας.
