Χιλιάδες παλαιοί ασφαλισμένοι που βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση αναζητούν τρόπους να αποχωρήσουν νωρίτερα από την εργασία τους, χωρίς να περιμένουν υποχρεωτικά τη συμπλήρωση του 67ου έτους. Παρότι οι περισσότεροι γνωρίζουν ότι η πλήρης σύνταξη απαιτεί συγκεκριμένα ηλικιακά όρια και χρόνια ασφάλισης, λίγοι γνωρίζουν πως υπάρχουν κρίσιμες λεπτομέρειες που μπορούν να «ξεκλειδώσουν» τη μειωμένη σύνταξη αρκετά νωρίτερα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η περίπτωση παλαιού ασφαλισμένου ηλικίας 57 ετών, με 20 χρόνια ασφάλισης στο ΙΚΑ, ο οποίος έχει ήδη υπερκαλύψει το ελάχιστο όριο των 15 ετών που απαιτούνται για τη θεμελίωση συνταξιοδοτικού δικαιώματος. Με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, ο συγκεκριμένος ασφαλισμένος μπορεί να λάβει πλήρη σύνταξη στα 67, ωστόσο υπάρχει και η δυνατότητα εξόδου με μειωμένη σύνταξη, εφόσον πληρούνται ορισμένες επιπλέον προϋποθέσεις.
Το βασικό «κλειδί» για τη μειωμένη σύνταξη
Το σημαντικότερο σημείο που συχνά αγνοούν οι ασφαλισμένοι αφορά τις λεγόμενες «100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος» κατά την τελευταία πενταετία πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης.
Η διάταξη αυτή θεωρείται καθοριστική για όσους επιδιώκουν να λάβουν μειωμένη σύνταξη. Δεν αρκεί μόνο να υπάρχουν συνολικά 15 χρόνια ασφάλισης ή 4.500 ένσημα. Ο ΕΦΚΑ εξετάζει επιπλέον αν ο ασφαλισμένος είχε ενεργή ασφαλιστική παρουσία τα τελευταία χρόνια πριν από την αίτηση.
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται τουλάχιστον 100 ημέρες ασφάλισης σε κάθε ένα από τα πέντε τελευταία έτη πριν από την κατάθεση της αίτησης συνταξιοδότησης.
Οι ημέρες αυτές μπορούν να προκύψουν:
- είτε μέσω κανονικής εργασίας,
- είτε μέσω προαιρετικής συνέχισης της ασφάλισης,
- είτε σε ορισμένες περιπτώσεις μέσω αναγνωρίσεων ασφαλιστικού χρόνου που γίνονται αποδεκτές από τον ΕΦΚΑ.
Αν λείπουν οι απαιτούμενες ημέρες, ο ασφαλισμένος ενδέχεται να χάσει προσωρινά το δικαίωμα μειωμένης σύνταξης και να υποχρεωθεί να περιμένει μέχρι την ηλικία πλήρους συνταξιοδότησης.
Πόση είναι η μείωση στη σύνταξη
Ένα ακόμη σημείο που προκαλεί συχνά σύγχυση αφορά το ύψος της περικοπής στη μειωμένη σύνταξη.
Η μείωση δεν επιβάλλεται στο συνολικό ποσό της σύνταξης, όπως πολλοί πιστεύουν, αλλά μόνο στο κομμάτι της εθνικής σύνταξης.
Σήμερα, η πλήρης εθνική σύνταξη διαμορφώνεται στα 446,68 ευρώ και η μείωση για όσους επιλέγουν πρόωρη έξοδο μπορεί να φτάσει έως και το 30%.
Αυτό σημαίνει ότι:
- η ανταποδοτική σύνταξη παραμένει ουσιαστικά ανέπαφη,
- ενώ η περικοπή αφορά αποκλειστικά το εθνικό τμήμα.
Για αρκετούς ασφαλισμένους, η πραγματική οικονομική απώλεια είναι τελικά μικρότερη από αυτή που αρχικά υπολογίζουν.
Τι συμβαίνει όσο πλησιάζει το 67ο έτος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο επηρεάζεται η μείωση όσο ο ασφαλισμένος πλησιάζει ηλικιακά προς το όριο της πλήρους σύνταξης.
Όσο πιο κοντά στο 67ο έτος κατατεθεί η αίτηση, τόσο μικρότερη γίνεται η τελική περικοπή. Αυτό δίνει τη δυνατότητα σε αρκετούς εργαζόμενους να σχεδιάσουν πιο ευέλικτα την αποχώρησή τους από την εργασία, επιλέγοντας το χρονικό σημείο που τους συμφέρει περισσότερο.
Για παράδειγμα, κάποιος που θα υποβάλει αίτηση αρκετά χρόνια πριν από τα 67 θα έχει μεγαλύτερη μείωση, ενώ κάποιος που θα κινηθεί πιο κοντά στο ηλικιακό όριο της πλήρους σύνταξης θα δει αισθητά μικρότερη επιβάρυνση.
Τι πρέπει να ελέγξουν άμεσα οι ασφαλισμένοι
Ειδικοί στην κοινωνική ασφάλιση επισημαίνουν ότι πολλοί ασφαλισμένοι θεωρούν λανθασμένα πως αρκούν μόνο τα συνολικά ένσημα για να εξασφαλίσουν μειωμένη σύνταξη.
Στην πραγματικότητα, το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στον έλεγχο της τελευταίας πενταετίας.
Όσοι βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση θα πρέπει:
- να ελέγξουν αναλυτικά τα ένσημά τους,
- να διαπιστώσουν αν υπάρχουν τα απαιτούμενα 100 ένσημα ανά έτος,
- να εξετάσουν τη δυνατότητα προαιρετικής ασφάλισης,
- και να συμβουλευτούν εγκαίρως ειδικό εργατολόγο ή λογιστή.
Σε αρκετές περιπτώσεις, ασφαλισμένοι ανακαλύπτουν πολύ αργά ότι τους λείπουν λίγες ημέρες ασφάλισης, γεγονός που μπορεί να καθυστερήσει σημαντικά τη διαδικασία συνταξιοδότησης.
Μεγάλο ενδιαφέρον από παλαιούς ασφαλισμένους του ΙΚΑ
Το θέμα αφορά κυρίως παλαιούς ασφαλισμένους που ξεκίνησαν να εργάζονται πριν από το 1993 και σήμερα αναζητούν εναλλακτικές για έξοδο πριν από τα γενικά όρια ηλικίας.
Η αυξημένη πίεση της καθημερινότητας, τα προβλήματα υγείας αλλά και η αβεβαιότητα στην αγορά εργασίας οδηγούν ολοένα και περισσότερους ασφαλισμένους στην αναζήτηση λύσεων μέσω της μειωμένης σύνταξης.
Παράλληλα, η δυνατότητα αξιοποίησης προαιρετικής ασφάλισης θεωρείται από πολλούς «σωσίβιο», καθώς επιτρέπει τη συμπλήρωση των αναγκαίων ημερών ασφάλισης χωρίς υποχρεωτική πλήρη απασχόληση.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται νέο κύμα αιτήσεων και ερωτημάτων προς τον ΕΦΚΑ, καθώς χιλιάδες ασφαλισμένοι προσπαθούν να υπολογίσουν αν συμφέρει η έξοδος με μειωμένη σύνταξη ή αν είναι προτιμότερη η παραμονή στην εργασία μέχρι τη λήψη πλήρους σύνταξης.
