Χιλιάδες συνταξιούχοι στην Ελλάδα λαμβάνουν σήμερα περισσότερες από μία συντάξεις, συνήθως τη δική τους κύρια σύνταξη σε συνδυασμό με σύνταξη χηρείας. Ωστόσο, το γεγονός ότι καταβάλλονται δύο διαφορετικές παροχές δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το τελικό ποσό που φτάνει κάθε μήνα στον τραπεζικό λογαριασμό είναι αντίστοιχα αυξημένο.
Πολλοί δικαιούχοι διαπιστώνουν ότι το καθαρό πληρωτέο ποσό είναι σημαντικά χαμηλότερο από το άθροισμα των συντάξεων που αναγράφονται στα ενημερωτικά τους σημειώματα. Ο λόγος είναι ότι στο τελικό αποτέλεσμα παρεμβάλλονται διάφορες κρατήσεις, συμψηφισμοί και ειδικοί κανόνες που επηρεάζουν το εισόδημα των συνταξιούχων.
Γιατί χρειάζεται τακτικός έλεγχος των συντάξεων
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι συνταξιούχοι θα πρέπει να ελέγχουν σε μηνιαία βάση τα ενημερωτικά σημειώματα πληρωμής που εκδίδει ο ΕΦΚΑ. Μέσα από αυτά μπορούν να διαπιστώσουν εάν υπάρχουν αλλαγές στις κρατήσεις, νέες παρακρατήσεις ή διαφοροποιήσεις στο ποσό που καταβάλλεται.
Η παρακολούθηση των στοιχείων είναι ακόμη πιο σημαντική για όσους λαμβάνουν σύνταξη χηρείας, καθώς σε ορισμένες περιπτώσεις εφαρμόζονται ειδικές διατάξεις που μπορεί να επηρεάσουν το ύψος της παροχής μετά την πάροδο συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος.
Οι συντάξεις χηρείας στο μικροσκόπιο
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις περιπτώσεις συνταξιούχων που λαμβάνουν σύνταξη λόγω θανάτου συζύγου. Η συγκεκριμένη κατηγορία δικαιούχων συχνά επηρεάζεται από ειδικούς κανόνες που εφαρμόζονται μετά την ολοκλήρωση της πρώτης τριετίας καταβολής της σύνταξης.
Εφόσον ο δικαιούχος εργάζεται ή λαμβάνει ήδη άλλη σύνταξη, ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές στο ποσοστό της σύνταξης χηρείας που καταβάλλεται. Αυτό σημαίνει ότι το ποσό που εισπράττει κάθε μήνα μπορεί να διαφοροποιηθεί, ακόμη και αν δεν έχει υπάρξει κάποια άλλη μεταβολή στα ασφαλιστικά του δεδομένα.
Για τον λόγο αυτό, οι δικαιούχοι θα πρέπει να ενημερώνονται διαρκώς για τις εξελίξεις και να ελέγχουν προσεκτικά κάθε νέα απόφαση ή εγκύκλιο που αφορά τις συντάξεις χηρείας.
Η προσωπική διαφορά και οι αυξήσεις που δεν φαίνονται
Ένα από τα συχνότερα παράπονα των συνταξιούχων είναι ότι ανακοινώνονται αυξήσεις στις συντάξεις, αλλά οι ίδιοι δεν βλέπουν ουσιαστική διαφορά στο ποσό που λαμβάνουν.
Η αιτία σε πολλές περιπτώσεις βρίσκεται στην προσωπική διαφορά. Πρόκειται για έναν μηχανισμό που εξακολουθεί να επηρεάζει μεγάλο αριθμό παλαιών συνταξιούχων και μπορεί να απορροφήσει μέρος ή ακόμη και ολόκληρη την αύξηση που δικαιούνται.
Έτσι, ενώ στα χαρτιά η σύνταξη εμφανίζεται αυξημένη, το τελικό πληρωτέο ποσό παραμένει αμετάβλητο ή αυξάνεται ελάχιστα.
Οι κρατήσεις που μειώνουν το καθαρό ποσό
Πέρα από την προσωπική διαφορά, σημαντικό ρόλο παίζουν και οι κρατήσεις που επιβάλλονται στις συντάξεις.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Η εισφορά υπέρ υγειονομικής περίθαλψης.
- Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων όπου εξακολουθεί να εφαρμόζεται.
- Οι φορολογικές κρατήσεις.
- Τυχόν συμψηφισμοί προηγούμενων οφειλών.
- Αναδρομικές παρακρατήσεις που μπορεί να προκύψουν από διορθώσεις ή επανυπολογισμούς.
Οι κρατήσεις αυτές μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στο τελικό ποσό που λαμβάνει ο συνταξιούχος κάθε μήνα.
Η φορολογία μπορεί να αλλάξει την εικόνα
Ένας ακόμη παράγοντας που συχνά παραβλέπεται είναι η συνολική φορολογική επιβάρυνση.
Όταν ένας πολίτης λαμβάνει δύο συντάξεις, το συνολικό ετήσιο εισόδημα αυξάνεται και ενδέχεται να επηρεαστεί ο φόρος που αναλογεί στο τέλος του έτους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι συνταξιούχοι έρχονται αντιμέτωποι με πρόσθετες φορολογικές επιβαρύνσεις κατά την εκκαθάριση της φορολογικής δήλωσης.
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να μην εξετάζουν μόνο το ποσό που πιστώνεται κάθε μήνα, αλλά και τη συνολική εικόνα των ετήσιων αποδοχών τους.
Τι πρέπει να κάνουν οι συνταξιούχοι
Οι ειδικοί συμβουλεύουν τους δικαιούχους δύο συντάξεων να:
- Ελέγχουν κάθε μήνα τα ενημερωτικά σημειώματα.
- Παρακολουθούν τις ανακοινώσεις του ΕΦΚΑ.
- Ενημερώνονται για τυχόν αλλαγές στις συντάξεις χηρείας.
- Εξετάζουν αναλυτικά όλες τις κρατήσεις.
- Συμβουλεύονται ειδικούς όταν διαπιστώνουν διαφορές στα ποσά που λαμβάνουν.
Το βασικό μήνυμα είναι ότι το άθροισμα δύο συντάξεων δεν μεταφράζεται πάντα σε αντίστοιχο καθαρό εισόδημα. Οι κρατήσεις, η προσωπική διαφορά, οι φορολογικές επιβαρύνσεις και οι ειδικοί κανόνες που εφαρμόζονται στις συντάξεις χηρείας μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά το τελικό ποσό που φτάνει στην τσέπη των συνταξιούχων. Για αυτό και ο τακτικός έλεγχος θεωρείται πλέον απαραίτητος.
