Ένα από τα πιο σημαντικά εργαλεία στήριξης για τα ευάλωτα ελληνικά νοικοκυριά βρίσκεται ένα βήμα πριν τη μεγαλύτερη αναμόρφωσή του εδώ και μια δεκαετία. Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ετοιμάζει ριζικές αλλαγές στο Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ), με στόχο η επιδότηση στο ρεύμα να κατευθύνεται πια μόνο σε όσους πραγματικά δυσκολεύονται να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες.
Το ισχύον σύστημα, παρότι λειτουργεί από το 2011 και έχει προσφέρει μεγάλη ανακούφιση σε δεκάδες χιλιάδες πολίτες, θεωρείται πλέον ξεπερασμένο. Οι αρμόδιες υπηρεσίες διαπιστώνουν εδώ και χρόνια ότι τα εισοδηματικά όρια και τα κριτήρια κατανάλωσης δεν αποτυπώνουν με ακρίβεια την πραγματική οικονομική κατάσταση των δικαιούχων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα ορισμένες οικογένειες που έχουν πραγματική ανάγκη να αποκλείονται, ενώ άλλες με μεγαλύτερη οικονομική άνεση να συνεχίζουν να λαμβάνουν προνομιακό τιμολόγιο.
Πλήρης επανεξέταση όλων των κριτηρίων ένταξης
Το ΥΠΕΝ έχει ήδη δρομολογήσει μια εκτενή μελέτη, η οποία θα αλλάξει από την αρχή τη φιλοσοφία του ΚΟΤ. Στο επίκεντρο των αλλαγών βρίσκεται η ανάγκη για ένα πιο δίκαιο, πιο στοχευμένο και πιο «έξυπνο» σύστημα αξιολόγησης.
Αυτό σημαίνει ότι δεν θα λαμβάνεται υπόψη μόνο το δηλωθέν εισόδημα, όπως συμβαίνει μέχρι σήμερα, αλλά ένα σύνολο παραγόντων που αποτυπώνουν με σαφήνεια τη συνολική οικονομική και ενεργειακή εικόνα ενός νοικοκυριού.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η μελέτη θα εξετάσει:
Το πραγματικό καθαρό εισόδημα μετά τις πάγιες υποχρεώσεις
Το ενεργειακό κόστος στέγασης, δηλαδή πόσο επιβαρύνει το ρεύμα το συνολικό οικογενειακό προϋπολογισμό
Τις δανειακές υποχρεώσεις που “τρώνε” σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εισοδήματος
Τη συμπεριφορά κατανάλωσης ρεύματος, λαμβάνοντας υπόψη ακόμη και το μέγεθος και την ενεργειακή απόδοση της κατοικίας
Με απλά λόγια, το κράτος επιδιώκει να καταφέρει αυτό που δεν πέτυχε τα προηγούμενα χρόνια: να αποκαλύψει με ακρίβεια ποιοι είναι όντως ευάλωτοι και ποιοι απλώς τυπικά πληρούν κάποιους κανόνες που δεν αντανακλούν την πραγματικότητα.
Πέντε μήνες για το νέο «χάρτη» του ΚΟΤ
Το Υπουργείο έχει απευθύνει επίσημη πρόσκληση για την εκπόνηση μελέτης, με χρονικό περιθώριο πέντε μηνών. Το διάστημα αυτό θεωρείται κρίσιμο, καθώς τα συμπεράσματα της μελέτης θα αποτελέσουν τη βάση για τον σχεδιασμό του νέου πλαισίου επιδότησης.
Η κυβέρνηση επιθυμεί να δημιουργήσει ένα μοντέλο που δεν θα αφήνει περιθώρια για καταχρήσεις και ταυτόχρονα θα εντοπίζει γρήγορα και με ακρίβεια νοικοκυριά που βρίσκονται ή κινδυνεύουν να βρεθούν σε ενεργειακή ένδεια. Αυτό σημαίνει ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί θα ενισχυθούν, ενώ η διαδικασία ένταξης ίσως γίνει πιο αυστηρή, αλλά και πιο εξατομικευμένη.
Τι αλλάζει στα όρια κατανάλωσης και στο ύψος της επιδότησης
Ένα από τα σημεία που θεωρούνται δεδομένο ότι θα επανεξεταστούν είναι τα όρια κατανάλωσης. Τα σημερινά πλαφόν έχουν θεσπιστεί εδώ και χρόνια και δεν αντανακλούν ούτε τις νέες συνήθειες χρήσης ηλεκτρικών συσκευών ούτε το αυξημένο κόστος ενέργειας.
Στόχος είναι να δημιουργηθεί μια κλίμακα που:
Θα λαμβάνει υπόψη το μέγεθος κάθε νοικοκυριού
Θα προσαρμόζεται ανάλογα με την ενεργειακή αποδοτικότητα της κατοικίας
Θα καθορίζει το ύψος της επιδότησης με βάση τις πραγματικές ανάγκες
Έτσι, μια μεγάλη οικογένεια που ζει σε παλιά κατοικία και καταναλώνει περισσότερο ρεύμα όχι από σπατάλη αλλά από ανάγκη, δεν θα συγκρίνεται με έναν μονοκατοικούντα που έχει χαμηλές ενεργειακές απαιτήσεις.
Ποιοι αναμένεται να ωφεληθούν περισσότερο
Οι αλλαγές στο ΚΟΤ στοχεύουν να στηρίξουν κυρίως:
Οικογένειες με χαμηλά και μεσαία εισοδήματα
Νοικοκυριά με υψηλό ενεργειακό κόστος λόγω παλαιότητας κατοικίας
Πολίτες με δανειακές υποχρεώσεις που μειώνουν δραστικά το διαθέσιμο εισόδημα
Άτομα που βρίσκονται στα όρια ενεργειακής φτώχειας
Την ίδια στιγμή, είναι πιθανό ότι κάποια νοικοκυριά που σήμερα εμφανίζονται δικαιούχα, με το νέο σύστημα να μην πληρούν πλέον τα κριτήρια.
Ένα ΚΟΤ που αντανακλά την πραγματικότητα
Η κυβέρνηση επιδιώκει να πετύχει δύο πράγματα:
Πρώτον, ένα σύστημα που να προστατεύει πραγματικά τα ευάλωτα στρώματα και να αποτρέπει φαινόμενα καταστρατήγησης.
Δεύτερον, ένα πλαίσιο που θα μπορεί να αναπροσαρμόζεται εύκολα, ώστε να ανταποκρίνεται στις διαρκώς μεταβαλλόμενες ενεργειακές συνθήκες.
Το επόμενο διάστημα θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμο, καθώς οι τεχνικές εισηγήσεις της μελέτης θα καθορίσουν τον τρόπο με τον οποίο θα λειτουργεί το ΚΟΤ τα επόμενα χρόνια. Και σε μια περίοδο που η ενέργεια παραμένει ακριβή και οι ανάγκες των νοικοκυριών αυξάνονται, η ορθή στόχευση μπορεί να αποδειχτεί καθοριστική.
