Ριζικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο θα αναπτύσσεται ο τουρισμός στα ελληνικά νησιά φέρνει το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, το οποίο παρουσιάζεται επίσημα από τα υπουργεία Τουρισμού και Περιβάλλοντος. Το νέο μοντέλο αλλάζει πλήρως τη φιλοσοφία που ίσχυε μέχρι σήμερα, καθώς για πρώτη φορά κάθε νησί – ακόμη και κάθε περιοχή μέσα στο ίδιο νησί – θα αντιμετωπίζεται διαφορετικά, ανάλογα με την τουριστική επιβάρυνση που δέχεται.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει «φρένο» στο φαινόμενο του υπερτουρισμού που έχει αρχίσει να πιέζει ασφυκτικά πολλούς δημοφιλείς προορισμούς, ενώ ταυτόχρονα αφήνει ανοιχτό το πεδίο για νέες επενδύσεις σε περιοχές που θεωρούνται ακόμη αναπτυσσόμενες.
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο θεωρείται από πολλούς η μεγαλύτερη παρέμβαση των τελευταίων ετών στον ελληνικό τουρισμό, καθώς επηρεάζει άμεσα ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, επενδύσεις, παραλιακές ζώνες αλλά και τον τρόπο που θα εξελιχθούν οι νησιωτικοί προορισμοί τα επόμενα χρόνια.
Νέα εποχή για τα νησιά – Τρεις κατηγορίες ανάπτυξης
Μέχρι σήμερα, πολλές περιοχές αντιμετωπίζονταν σχεδόν με ενιαία λογική όσον αφορά τις τουριστικές επενδύσεις. Πλέον όμως δημιουργείται ένας νέος «χάρτης» τουριστικής ανάπτυξης, όπου κάθε περιοχή θα εντάσσεται σε συγκεκριμένη κατηγορία.
Οι περιοχές που θεωρούνται ήδη επιβαρυμένες τουριστικά θα εντάσσονται στις λεγόμενες «κορεσμένες» ή «ελεγχόμενης ανάπτυξης» ζώνες. Εκεί, οι νέες τουριστικές μονάδες θα έχουν αυστηρό όριο δυναμικότητας, το οποίο φαίνεται ότι θα κυμαίνεται μεταξύ 75 και 100 κλινών.
Αντίθετα, στις περιοχές που χαρακτηρίζονται ως «αναπτυσσόμενες», οι δυνατότητες επενδύσεων θα είναι πολύ μεγαλύτερες, με νέα ξενοδοχειακά συγκροτήματα που θα μπορούν να φτάνουν έως και τις 350 κλίνες.
Στόχος της νέας πολιτικής είναι να αποφευχθεί η υπερσυγκέντρωση τουρισμού σε ήδη κορεσμένα σημεία και να υπάρξει πιο ισορροπημένη ανάπτυξη.
Έρχονται νέα τέλη σε ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα
Ένα από τα πιο σημαντικά σημεία του σχεδίου αφορά τα ειδικά τέλη που σχεδιάζεται να επιβληθούν στις περιοχές με υψηλή τουριστική πίεση.
Τα τέλη δεν θα αφορούν μόνο τα μεγάλα ξενοδοχεία, αλλά και τα ενοικιαζόμενα δωμάτια και γενικότερα τη συνολική τουριστική δραστηριότητα. Τα χρήματα που θα συγκεντρώνονται θα χρησιμοποιούνται για έργα υποδομής, αναπλάσεις, διαχείριση απορριμμάτων, ύδρευση και άλλες παρεμβάσεις που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα των προορισμών.
Το σκεπτικό είναι ότι οι περιοχές που δέχονται τεράστιο αριθμό επισκεπτών χρειάζονται και αντίστοιχη ενίσχυση σε βασικές υποδομές, ώστε να αντέχουν την αυξημένη πίεση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.
Νέοι κανόνες για παραλίες και ακτογραμμές
Το νέο πλαίσιο προβλέπει επίσης σημαντικές αλλαγές και για την παράκτια ζώνη της χώρας.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις, θα απαγορεύεται οποιαδήποτε νέα κατασκευή ή διαμόρφωση σε απόσταση έως 25 μέτρων από τον αιγιαλό ή την ακτογραμμή στις περιοχές όπου δεν υπάρχει επίσημα καθορισμένος αιγιαλός.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη θεωρείται ιδιαίτερα αυστηρή και αναμένεται να επηρεάσει σημαντικά μελλοντικά σχέδια τουριστικής αξιοποίησης σε πολλές νησιωτικές περιοχές.
Παράλληλα, ενισχύεται η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, ειδικά στα μεγάλα νησιά άνω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, όπου θα δημιουργηθούν ειδικές ζώνες τουριστικής ανάπτυξης με ξεχωριστούς κανόνες.
Ποιες περιοχές μπαίνουν στο «κόκκινο»
Η νέα κατηγοριοποίηση ήδη προκαλεί έντονο ενδιαφέρον στην τουριστική αγορά, καθώς αρκετοί δημοφιλείς προορισμοί μπαίνουν πλέον σε καθεστώς αυστηρών περιορισμών.
Στην Κέρκυρα, η δημοτική ενότητα Κερκυραίων χαρακτηρίζεται ως κορεσμένη περιοχή και θα υπόκειται σε αυστηρό πλαίσιο για νέες τουριστικές μονάδες. Αντίθετα, οι περιοχές Φαιάκων και Αγίου Γεωργίου αποκτούν μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης.
Στη Ζάκυνθο, οι περιοχές Ζακυνθίων, Λαγανά και Αρκαδίων θεωρούνται πλέον ιδιαίτερα επιβαρυμένες τουριστικά, ενώ διαφορετικό καθεστώς θα ισχύει στις Αλυκές και στις περιοχές Αρτεμισίων και Ελατίων, όπου θα επιτρέπονται επενδύσεις μόνο με αυστηρές περιβαλλοντικές προδιαγραφές.
Στην Κω, σχεδόν ολόκληρο το νησί εντάσσεται στις κορεσμένες περιοχές, με μοναδική εξαίρεση την περιοχή Δικαίου.
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στη Ρόδο, όπου οι περιοχές Αφάντου, Ιαλυσού και Καλλιθέας μπαίνουν σε αυστηρότερο πλαίσιο ανάπτυξης λόγω της έντονης τουριστικής πίεσης.
Περιορισμοί προβλέπονται επίσης για την Ερμούπολη στη Σύρο, αλλά και για μεγάλο μέρος της Τήνου, με εξαιρέσεις σε συγκεκριμένες περιοχές όπως ο Πάνορμος και το Εξώμβουργο.
Τι αλλάζει στην Κρήτη
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στην Κρήτη, όπου περιοχές με έντονη τουριστική δραστηριότητα, όπως τα Μάλια, η Χερσόνησος και η Νέα Κυδωνία στα Χανιά, εντάσσονται πλέον στις ζώνες υψηλής τουριστικής πίεσης.
Αυτό σημαίνει ότι οι νέες τουριστικές επενδύσεις θα περνούν από πιο αυστηρό έλεγχο, ενώ θα υπάρχουν περιορισμοί τόσο στη δυναμικότητα όσο και στον τρόπο ανάπτυξης νέων μονάδων.
Την ίδια στιγμή, το νέο πλαίσιο δίνει έμφαση σε πιο βιώσιμες μορφές τουρισμού, με κίνητρα για περιβαλλοντική αναβάθμιση υφιστάμενων καταλυμάτων και ενίσχυση μοντέλων φιλοξενίας χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
Νέος τουριστικός χάρτης για την Ελλάδα
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο αναμένεται να προκαλέσει μεγάλες συζητήσεις τόσο στην αγορά όσο και στις τοπικές κοινωνίες, καθώς επηρεάζει άμεσα την επόμενη ημέρα του ελληνικού τουρισμού.
Για πρώτη φορά, η ανάπτυξη δεν θα βασίζεται αποκλειστικά στη δημιουργία περισσότερων κλινών, αλλά στη διαχείριση της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής.
Το αν το νέο μοντέλο θα καταφέρει να ισορροπήσει ανάμεσα στην προστασία των νησιών και στην ανάγκη για επενδύσεις, μένει να φανεί τα επόμενα χρόνια.
