Μια νέα εποχή ξημερώνει για τη βραχυχρόνια μίσθωση στην Ελλάδα, καθώς το κράτος αποφασίζει να τραβήξει χειρόφρενο στην ξέφρενη πορεία πλατφορμών όπως το Airbnb και το Booking. Το φαινόμενο που τα τελευταία χρόνια μετέτρεψε γειτονιές σε τουριστικά θέρετρα και ιδιοκτήτες σε επιχειρηματίες, τώρα βρίσκεται αντιμέτωπο με ένα σαφώς πιο αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο.
Η κυβέρνηση, βλέποντας την εκρηκτική αύξηση των τιμών στα ακίνητα και την ταυτόχρονη συρρίκνωση της διαθεσιμότητας μακροχρόνιων κατοικιών, αποφασίζει να παρέμβει δραστικά. Ο στόχος; Να βάλει όρια εκεί όπου μέχρι τώρα υπήρχε σχετική ασυδοσία.
Η πρώτη «βόμβα» έρχεται μέσα από νέο νομοσχέδιο που βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση και φέρνει πίσω ένα παλιό… γνώριμο βάρος: το τέλος επιτηδεύματος. Όχι όμως όπως το ξέραμε. Πλέον, κάθε ακίνητο που διατίθεται για βραχυχρόνια μίσθωση αντιμετωπίζεται φορολογικά σαν να είναι αυτόνομη επιχειρηματική μονάδα. Με άλλα λόγια, αν ένας ιδιοκτήτης νοικιάζει τρία διαφορετικά διαμερίσματα μέσω πλατφόρμας, θεωρείται ότι διαθέτει τρία υποκαταστήματα, το καθένα με τη δική του επιβάρυνση.
Η απόφαση αυτή έρχεται παρά τις έντονες αντιδράσεις από επαγγελματίες του χώρου και οργανισμούς όπως ο STAMA Greece, που είχαν προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας για παρόμοια πρόβλεψη στο παρελθόν. Αυτή τη φορά, όμως, το Υπουργείο Οικονομικών επιλέγει να προχωρήσει όχι με εγκύκλιο, αλλά με ρητή νομοθετική ρύθμιση — και μάλιστα με αναδρομική ισχύ από την αρχή του 2024.
Αν και προβλέπονται κάποιες εξαιρέσεις – όπως για μισθώσεις που διαρκούν έως 30 ημέρες ή για διαμερίσματα στον ίδιο όροφο – η γενική κατεύθυνση δείχνει ξεκάθαρα ότι το κράτος πλέον βλέπει τη βραχυχρόνια μίσθωση ως καθαρή επιχειρηματική δραστηριότητα. Και αυτό σημαίνει φόρους, όρια και έλεγχο.
Τα νέα δεν σταματούν εδώ. Σε μια ακόμα προσπάθεια να περιορίσει την εξάπλωση των τουριστικών καταλυμάτων σε περιοχές υψηλής ζήτησης, το οικονομικό επιτελείο σχεδιάζει την επέκταση της απαγόρευσης έκδοσης νέων Αριθμών Μητρώου Ακινήτων (ΑΜΑ). Το μέτρο εφαρμόζεται ήδη σε συγκεκριμένες περιοχές της Αθήνας από τον Ιανουάριο του 2025 και ισχύει έως το τέλος του 2026.
Ωστόσο, οι περιορισμοί αυτοί δεν αποκλείεται να επεκταθούν και σε άλλες πόλεις, ειδικά εάν επιβεβαιωθούν τα πρώτα στοιχεία που δείχνουν ότι η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των Airbnb επιβαρύνει δραματικά τη στεγαστική πραγματικότητα των μονίμων κατοίκων.
Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι κάποιος που αγόρασε πρόσφατα ακίνητο με σκοπό τη βραχυχρόνια εκμετάλλευση ίσως να μη μπορεί καν να το δηλώσει σε πλατφόρμα. Ή τουλάχιστον, όχι χωρίς να βρεθεί αντιμέτωπος με νέα γραφειοκρατικά εμπόδια και νομικά φίλτρα.
Ο «κόφτης» στην έκδοση ΑΜΑ μοιάζει με το πρώτο βήμα μιας γενικότερης στρατηγικής, με στόχο να ανακοπεί η τουριστικοποίηση των πόλεων και να επιστρέψουν περισσότερα ακίνητα στο απόθεμα της μακροχρόνιας μίσθωσης.
Πίσω από τις αλλαγές αυτές βρίσκεται και η αυξανόμενη πίεση από κοινωνικές ομάδες και δημοτικές αρχές που κάνουν λόγο για «αποστράγγιση» των κατοικιών, ιδίως στο κέντρο της Αθήνας. Η κατάσταση είναι τέτοια που νεαρά ζευγάρια, φοιτητές ή ακόμη και εργαζόμενοι σε κρίσιμους τομείς (π.χ. υγεία, παιδεία) δυσκολεύονται να βρουν ένα αξιοπρεπές σπίτι με λογικό ενοίκιο.
Από την άλλη, οι ιδιοκτήτες που είδαν μέσα σε λίγα χρόνια τα έσοδά τους να απογειώνονται μέσω της βραχυχρόνιας μίσθωσης, βρίσκονται τώρα μπροστά σε ένα πιο σύνθετο περιβάλλον, όπου κάθε επένδυση θα πρέπει να συνοδεύεται από πολύ προσεκτικό σχεδιασμό και φορολογική στρατηγική.
Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν τα μέτρα αυτά θα καταφέρουν να εξισορροπήσουν την αγορά ή αν απλώς θα οδηγήσουν στη δημιουργία μιας «γκρίζας ζώνης» παράνομων μισθώσεων και νέων παραθύρων.
Όποια κι αν είναι η συνέχεια, ένα είναι βέβαιο: η εποχή όπου οποιοσδήποτε μπορούσε να κάνει το σπίτι του τουριστικό κατάλυμα με δύο κλικ και χωρίς ιδιαίτερες συνέπειες, φαίνεται πως φτάνει στο τέλος της.
