Από το 2026, δεκάδες χιλιάδες νοικοκυριά θα δουν μια πραγματική «ανάσα» στην τσέπη τους. Οι αλλαγές που δρομολογεί η κυβέρνηση στα περιβόητα τεκμήρια διαβίωσης αναμένεται να ανακουφίσουν περίπου 477.000 φορολογούμενους – είτε μιλάμε για οικογενειάρχες είτε για άγαμους με χαμηλά εισοδήματα. Και το καλύτερο; Για αρκετούς από αυτούς, η φορολογική επιβάρυνση θα μηδενιστεί.
Γιατί αλλάζουν τα τεκμήρια;
Τα τεκμήρια είχαν θεσπιστεί για να εντοπίζονται κρυφά εισοδήματα, όμως στην πράξη χτυπούσαν κυρίως τους πιο αδύναμους. Ένας χαμηλόμισθος ή ένας συνταξιούχος που δήλωνε 7.000 ευρώ τον χρόνο, συχνά βρισκόταν να πληρώνει φόρο για «εισόδημα» 10.000 ευρώ μόνο και μόνο επειδή είχε ένα μικρό διαμέρισμα ή ένα αυτοκίνητο δεκαετίας. Αυτό το παράδοξο οδήγησε χιλιάδες οικογένειες να πληρώνουν υπερβολικά ποσά φόρου, πολλές φορές χάνοντας ακόμη και κοινωνικά επιδόματα.
Η κυβέρνηση αποφάσισε να παρέμβει δραστικά, μειώνοντας τα ποσά των τεκμηρίων σε βασικούς τομείς, ώστε να αντανακλούν πιο ρεαλιστικά τις πραγματικές δαπάνες διαβίωσης.
Ποιες είναι οι μειώσεις
Οι αλλαγές φέρνουν μειώσεις από 7% μέχρι και 73% σε συγκεκριμένες κατηγορίες. Συγκεκριμένα:
-
Κατοικίες: Τα τεκμήρια μειώνονται κατά 30% με 35%, ανάλογα με την περιοχή και την αντικειμενική αξία. Έτσι, ένα διαμέρισμα 80 τ.μ. που σήμερα υπολογίζεται με τεκμήριο 3.200 ευρώ, από το 2026 θα «μετράει» μόλις 2.240 ευρώ.
-
Αυτοκίνητα: Ο υπολογισμός αλλάζει ριζικά. Μέχρι τώρα βασιζόταν μόνο στα κυβικά και στην ηλικία. Από το 2026 θα υπολογίζεται με βάση τις εκπομπές CO₂ – όπως ήδη γίνεται με τα τέλη κυκλοφορίας. Το αποτέλεσμα είναι μεγάλες μειώσεις, ιδίως για αυτοκίνητα μέχρι 15ετίας.
-
Σκάφη αναψυχής: Εδώ οι μειώσεις φτάνουν το 30%, με πρόσθετα μπόνους για ιστιοπλοϊκά και παραδοσιακά ελληνικά ξύλινα σκάφη.
-
Ελάχιστο τεκμήριο για εξαρτώμενα παιδιά: Καταργείται το «πέναλτι» των 3.000 ευρώ που χρέωνε η εφορία στα ενήλικα παιδιά, ακόμη κι αν είχαν ελάχιστα έσοδα από τόκους ή περιστασιακή δουλειά. Έτσι, χιλιάδες οικογένειες θα διατηρούν δικαίωμα σε επιδόματα που μέχρι σήμερα έχαναν άδικα.
Τι σημαίνει για τους φορολογούμενους
Με απλά λόγια: λιγότερος φόρος και σε πολλές περιπτώσεις καθόλου φόρος.
Παράδειγμα 1: Ένας άγαμος που δηλώνει εισόδημα 7.000 ευρώ και ζει σε σπίτι 80 τ.μ. με αυτοκίνητο 1.800 κυβικών, σήμερα φορολογείται με βάση τεκμαρτό εισόδημα 10.000 ευρώ. Από το 2026 όμως, το νέο τεκμαρτό θα πέσει στα 7.240 ευρώ – κάτω από το αφορολόγητο. Ο φόρος; Μηδέν.
Παράδειγμα 2: Ένας έγγαμος με δύο παιδιά και ετήσιο εισόδημα 11.200 ευρώ, σήμερα πληρώνει φόρο πάνω από 420 ευρώ, επειδή η εφορία του προσμετρά τεκμαρτό εισόδημα 12.940 ευρώ. Με τα νέα τεκμήρια, το εισόδημα που θα υπολογιστεί θα είναι χαμηλότερο από το πραγματικό – και ο φόρος του θα πέσει μόλις στα 44 ευρώ.
Τέτοιες περιπτώσεις δεν είναι μεμονωμένες. Υπολογίζεται ότι περίπου 477.000 πολίτες θα δουν παρόμοια ελάφρυνση, με αρκετούς να απαλλάσσονται εντελώς από τον φόρο.
Το δημοσιονομικό κόστος
Η «χασούρα» για το κράτος δεν είναι αμελητέα – περίπου 40 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Ωστόσο, θεωρείται διαχειρίσιμη και μάλιστα με θετικές παράπλευρες συνέπειες: περισσότερα χρήματα θα μένουν στα νοικοκυριά, άρα αυξημένη κατανάλωση και τόνωση της αγοράς. Με απλά λόγια, η απώλεια φόρου ίσως αντισταθμιστεί από την ανάπτυξη.
Γιατί τώρα;
Οι πιέσεις για αλλαγή στα τεκμήρια υπήρχαν χρόνια, καθώς το σύστημα θεωρούνταν παρωχημένο και άδικο. Η σύνδεση με την πραγματική αξία διαβίωσης (π.χ. ρύποι αυτοκινήτου αντί κυβικών) είναι ένα βήμα προς μια πιο δίκαιη και σύγχρονη φορολογία. Παράλληλα, με την κατάργηση του ελάχιστου τεκμηρίου για τα παιδιά, λύνεται ένα χρόνιο πρόβλημα που στερούσε επιδόματα σε οικογένειες που πραγματικά τα είχαν ανάγκη.
Τι να περιμένουμε το 2026
Από το 2026, τα εκκαθαριστικά των φορολογουμένων με χαμηλά εισοδήματα θα είναι πιο «ελαφριά» από ποτέ. Οι μειώσεις στα τεκμήρια θα ρίξουν το τεκμαρτό εισόδημα κάτω ή κοντά στο δηλωθέν. Έτσι, η εφορία θα φορολογεί επιτέλους το πραγματικό και όχι ένα πλασματικό ποσό.
Αν και το μέτρο στοχεύει κυρίως στους οικονομικά ασθενέστερους, έχει και μια δεύτερη διάσταση: ενθαρρύνει την αγορά νεότερων αυτοκινήτων χαμηλών ρύπων και αναβαθμίζει το φορολογικό σύστημα ώστε να συμβαδίζει με την πράσινη πολιτική της Ε.Ε.
Συμπέρασμα
Μετά από χρόνια όπου τα τεκμήρια λειτουργούσαν ως «θηλιά» για τους πιο αδύναμους, το 2026 έρχεται με μια μεγάλη ανατροπή. Χιλιάδες πολίτες θα πληρώνουν επιτέλους φόρους ανάλογους με το πραγματικό τους εισόδημα – ή και καθόλου φόρο.
Το ερώτημα βέβαια είναι αν αυτές οι ελαφρύνσεις θα είναι η αρχή μιας γενικότερης αναμόρφωσης του φορολογικού συστήματος ή αν θα μείνουν ένα μεμονωμένο μέτρο. Προς το παρόν, πάντως, η ανακούφιση είναι δεδομένη.
