Από την 1η Ιουλίου 2026, το τοπίο του ηλεκτρονικού εμπορίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλάζει ριζικά. Με απόφαση του Συμβουλίου της ΕΕ, θεσπίζεται σταθερός τελωνειακός δασμός ύψους 3 ευρώ για όλα τα μικρά δέματα αξίας έως 150 ευρώ που εισέρχονται στην ευρωπαϊκή αγορά από τρίτες χώρες. Το μέτρο στοχεύει ευθέως στη μαζική εισροή προϊόντων μέσω διεθνών πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου, με αιχμή του δόρατος κινεζικούς κολοσσούς όπως οι Shein και Temu, οι οποίοι τα τελευταία χρόνια έχουν κατακλύσει την ευρωπαϊκή αγορά με χαμηλού κόστους προϊόντα.
Μέχρι σήμερα, τα συγκεκριμένα δέματα απολάμβαναν απαλλαγή από τελωνειακούς δασμούς, ένα καθεστώς που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, δημιούργησε σοβαρές στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι μικρομεσαίες, βρέθηκαν να ανταγωνίζονται προϊόντα που εισάγονταν χωρίς τους ίδιους φορολογικούς και κανονιστικούς περιορισμούς, με αποτέλεσμα να συμπιέζονται τα περιθώρια κέρδους τους και να απειλείται η βιωσιμότητά τους.
Ωστόσο, ο προβληματισμός της ΕΕ δεν περιορίζεται μόνο στο οικονομικό σκέλος. Η ανεξέλεγκτη ροή μικρών δεμάτων από τρίτες χώρες έχει εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια των προϊόντων, την προστασία της υγείας των καταναλωτών και τη συμμόρφωση με τα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας. Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές αρχές επισημαίνουν αυξημένα φαινόμενα απάτης, ελλιπούς δήλωσης αξίας και καταστρατήγησης των κανόνων ΦΠΑ, ενώ δεν λείπουν και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τον τεράστιο όγκο αποστολών.
Ο νέος δασμός των 3 ευρώ θα εφαρμόζεται σε όλες τις μικρές αποστολές που εισέρχονται στην ΕΕ, εφόσον οι πωλητές εκτός Ένωσης είναι εγγεγραμμένοι στο ενιαίο σύστημα εισαγωγών (Import One-Stop Shop – IOSS) για σκοπούς ΦΠΑ. Το στοιχείο αυτό είναι κρίσιμο, καθώς το IOSS καλύπτει περίπου το 93% των ροών ηλεκτρονικού εμπορίου προς την ευρωπαϊκή αγορά. Με απλά λόγια, σχεδόν όλα τα μικρά δέματα που φτάνουν σήμερα στα σπίτια των Ευρωπαίων καταναλωτών θα επιβαρύνονται με τον νέο δασμό.
Η απόφαση αυτή δεν πρέπει να συγχέεται με το λεγόμενο «τέλος διεκπεραίωσης» που συζητείται στο πλαίσιο της ευρύτερης μεταρρύθμισης των τελωνειακών κανόνων και του νέου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ. Αντίθετα, πρόκειται για μια στοχευμένη και προσωρινή λύση, σχεδιασμένη ώστε να εφαρμοστεί άμεσα, χωρίς να απαιτείται η πλήρης αναδιάρθρωση των τελωνειακών συστημάτων των κρατών-μελών.
Η πολιτική συμφωνία για αυτή την προσωρινή παρέμβαση είχε επιτευχθεί ήδη από τον Νοέμβριο του 2025, όταν τα κράτη-μέλη δεσμεύτηκαν να κινηθούν γρήγορα εντός του 2026, προκειμένου να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της αδασμολόγητης εισαγωγής μικρών δεμάτων. Το νέο καθεστώς θα παραμείνει σε ισχύ έως ότου εφαρμοστεί πλήρως η οριστική συμφωνία για την κατάργηση του υφιστάμενου ορίου απαλλαγής από τελωνειακούς δασμούς.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διατηρεί ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αυστηροποίησης του πλαισίου. Συγκεκριμένα, θα αξιολογεί σε τακτική βάση αν ο δασμός θα πρέπει να επεκταθεί και σε αποστολές από πωλητές εκτός ΕΕ που δεν είναι εγγεγραμμένοι στο IOSS, κλείνοντας έτσι πιθανά «παραθυράκια» που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν για την αποφυγή της επιβάρυνσης.
Για τους καταναλωτές, το μέτρο αυτό ενδέχεται να μεταφραστεί σε ελαφρώς αυξημένο κόστος για τις πολύ φθηνές online αγορές, αλλά για την ΕΕ αποτελεί ένα σαφές μήνυμα: η εποχή των ανεξέλεγκτων, αδασμολόγητων εισαγωγών πλησιάζει στο τέλος της. Για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, από την άλλη, ο δασμός των 3 ευρώ θεωρείται ένα πρώτο, αλλά σημαντικό, βήμα προς την αποκατάσταση πιο ισότιμων όρων ανταγωνισμού στην ψηφιακή αγορά.
