Μια αθόρυβη αλλά βίαιη ανατροπή ετοιμάζεται να χτυπήσει το ηλεκτρονικό εμπόριο στην Ευρώπη. Από τις αρχές του 2026, η Ευρωπαϊκή Ένωση καταργεί οριστικά το όριο αφορολογήτων μικροδεμάτων κάτω των 150 ευρώ – μια απόφαση του ECOFIN που αλλάζει εκ βάθρων τον τρόπο με τον οποίο φτάνουν στα χέρια μας εκατομμύρια πακέτα από Κίνα και τρίτες χώρες. Ό,τι μέχρι χθες περνούσε «αόρατο» από τα τελωνεία, από του χρόνου μπαίνει κανονικά σε διαδικασία ελέγχου, δασμών και πρόσθετων χρεώσεων.
Η Ελλάδα βρέθηκε από τους πρώτους υποστηρικτές αυτής της επιτάχυνσης. Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, χαρακτήρισε το μέτρο απαραίτητο για την αποκατάσταση ισορροπίας στην αγορά, την προστασία των δημοσίων εσόδων και την αντιμετώπιση της ανεξέλεγκτης ροής προϊόντων αμφιβόλου ποιότητας. Οι επιχειρήσεις βλέπουν μια ευκαιρία δικαιότερου ανταγωνισμού· οι καταναλωτές όμως φοβούνται αυξήσεις τιμών και καθυστερήσεις.
Γιατί η Ελλάδα πίεσε για την αλλαγή
Η χώρα μας, ως βασική πύλη εισόδου ασιατικών μικροδεμάτων στην Ευρώπη, είχε σοβαρούς λόγους να στηρίξει τη μεταρρύθμιση. Το σημερινό καθεστώς δημιουργούσε ανισορροπίες: ξένες πλατφόρμες πωλούσαν προϊόντα σε εξευτελιστικές τιμές, αποφεύγοντας δασμούς, ενώ οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις όφειλαν να συμμορφώνονται σε πολύ αυστηρότερα πρότυπα και φορολογικές υποχρεώσεις. Παράλληλα, το κράτος έχανε έσοδα από εκτεταμένες υποτιμολογήσεις.
Η κατάργηση της απαλλαγής θεωρείται ένας τρόπος να κλείσουν τα «παράθυρα» που επέτρεπαν σε εκατομμύρια μικροδέματα να περνούν χωρίς ουσιαστικό έλεγχο – φαινόμενο που γιγαντώθηκε από την έκρηξη του παγκόσμιου ηλεκτρονικού εμπορίου την τελευταία 20ετία.
Τα οφέλη και τα βαρίδια του νέου καθεστώτος
Στα θετικά της απόφασης, σύμφωνα με την ελληνική πλευρά, συγκαταλέγονται:
-
περιορισμός του αθέμιτου ανταγωνισμού,
-
ενίσχυση των δημοσιονομικών εσόδων,
-
καλύτερος έλεγχος για ακατάλληλα ή επικίνδυνα προϊόντα,
-
περιβαλλοντικό όφελος μέσω αποθάρρυνσης «fast fashion» και υπερκατανάλωσης.
Ωστόσο, η απόφαση δεν έρχεται χωρίς κόστος. Οι τελικές τιμές για τα «πολύ φθηνά» προϊόντα αναμένεται να αυξηθούν λόγω δασμών και του νέου τέλους διαχείρισης, το οποίο μέχρι τώρα υπολογίζεται κοντά στα 2 ευρώ ανά πακέτο. Αυτό θεωρείται πιθανή επιβάρυνση για χαμηλά εισοδήματα που βασίζονται σε οικονομικές online αγορές. Παράλληλα, οι τελωνειακές υπηρεσίες θα χρειαστούν ενίσχυση, καθώς ο όγκος μικροδεμάτων που σήμερα περνούν ανεξέλεγκτα ενδέχεται να προκαλέσει καθυστερήσεις.
Τι θα αλλάξει για τους καταναλωτές το 2026
Κάθε πακέτο εκτός ΕΕ –ανεξαρτήτως αξίας– θα μπαίνει σε τελωνειακή διαδικασία. Ο ΦΠΑ ήδη χρεώνεται κατά την αγορά μέσω του συστήματος IOSS, αλλά πλέον θα επιβάλλονται και δασμοί, μαζί με το προαναφερθέν «handling fee». Αυτό σημαίνει ότι οι εξαιρετικά χαμηλές τιμές που έχουν συνηθίσει οι καταναλωτές από πλατφόρμες όπως Temu και Shein πιθανότατα θα πάψουν να είναι τόσο δελεαστικές.
Η πλήρης εφαρμογή του τέλους διαχείρισης αναμένεται στο δεύτερο μισό του 2026, εφόσον συμφωνηθεί οριστικά το ύψος του. Παράλληλα, το 2028 έρχεται μια νέα ακόμη αυστηρότερη αναθεώρηση του κανονισμού, η οποία θα ενσωματώνει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό ψηφιακό σύστημα εκκαθάρισης για κάθε αγορά από τρίτη χώρα.
Temu, Shein, Trendyol: Το μοντέλο που κλονίζεται
Οι πλατφόρμες που έχουν κατακλύσει την Ευρώπη με απίστευτα χαμηλές τιμές και δωρεάν μεταφορικά στηρίχθηκαν για χρόνια στην ύπαρξη του ορίου των 150 ευρώ. Πολλές φορές, οι ίδιες οι εταιρίες ή οι αγοραστές «έσπαγαν» παραγγελίες ώστε να αποφύγουν δασμούς, ή γίνονταν υποτιμολογήσεις.
Με τη νέα πραγματικότητα:
-
το κόστος των προϊόντων θα αυξηθεί,
-
οι χρόνοι παράδοσης ενδέχεται να μεγαλώσουν,
-
οι πλατφόρμες ίσως αναγκαστούν να αλλάξουν πολιτικές, όπως δωρεάν αποστολές και επιστροφές,
-
τα λειτουργικά τους έξοδα στην ΕΕ θα αυξηθούν.
Όλα αυτά απειλούν το βασικό τους πλεονέκτημα: την τελική τιμή.
Οι επιπτώσεις στα ευρωπαϊκά e-shops
Για τα ελληνικά και ευρωπαϊκά ηλεκτρονικά καταστήματα, η αλλαγή θεωρείται μια μεγάλη ανάσα. Με το νέο σύστημα, οι ανταγωνιστές από τρίτες χώρες θα παύσουν να αποφεύγουν δασμούς, μειώνοντας τη διαφορά τιμής που σήμερα τα ευρωπαϊκά e-shops δεν μπορούν να καλύψουν.
Η Ελλάδα, σε συνεργασία με τη Γαλλία, πρωτοστάτησε στην επιτάχυνση των αποφάσεων ακριβώς επειδή οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν χρόνια αθέμιτο ανταγωνισμό από πλατφόρμες άμεσης πώλησης που δρούσαν χωρίς περιορισμούς.
Γιατί η ΕΕ κινήθηκε τώρα
Η εκρηκτική αύξηση μικροδεμάτων από πλατφόρμες όπως Temu και Shein έχει δημιουργήσει ένα τεράστιο κενό: χαμένα έσοδα για τα κράτη, υποβάθμιση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και διογκούμενο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Εκτιμάται πως έως και τα δύο τρίτα των πακέτων δηλώνονταν υποτιμολογημένα.
Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε πως από εδώ και πέρα «όλα τα δέματα θα περνούν από τις κανονικές τελωνειακές διαδικασίες», υπογραμμίζοντας ότι η αλλαγή είναι απαραίτητη για δίκαιο ανταγωνισμό και βελτιωμένη προστασία καταναλωτών.
Το μήνυμα των φορέων
Ο πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, τόνισε χαρακτηριστικά ότι «δεν ζητάμε να κλείσει η πόρτα της Ευρώπης στο εμπόριο, αλλά η κερκόπορτα του αθέμιτου ανταγωνισμού». Από την πλευρά του, ο Κυριάκος Πιερρακάκης επανέλαβε ότι η Ελλάδα στηρίζει πλήρως το μέτρο και ζήτησε άμεση εφαρμογή.
